آرمان امروز در گزارشی نوشت: این هم‌صدایی و هم‌سویی می‌تواند قدرت کشور را در رویارویی و مذاکره افزایش دهد و زمینه را برای دستیابی به توافقی فراهم کند که در آن ایران بتواند امتیازات بیشتری کسب کند. با این حال، همچنان شاهد هستیم که رسانه ملی بر طبل جنگ و عدم توافق می‌کوبد، در حالی که دستگاه دیپلماسی به صورت مستمر بر این موضوع تأکید دارد که تلاش می‌کند جنگ را پایان دهد و به یک توافق خوب دست پیدا کند؛ همان‌طور که در تفاهم‌نامه اسلام‌آباد نیز به آن دست پیدا کردند.
اگر این شرایط را در وضعیت فعلی کافی بدانیم، باید توجه داشت که دستگاه دیپلماسی مسیر مشخصی را دنبال می‌کند، اما در رسانه ملی، که رسانه رسمی ایران است، داستان دیگری مطرح می‌شود و پیام متفاوتی به جامعه و طرف‌های مقابل ارائه می‌شود. طبیعی است که در چنین شرایطی، انسجام ملی تحت تأثیر قرار می‌گیرد. بخشی از افرادی که صداوسیما را دنبال می‌کنند، تحت تأثیر تبلیغاتی قرار خواهند گرفت که مخالف مذاکره و مخالف توافق است و حتی رویکردی موافق جنگ دارد. این در حالی است که دستگاه دیپلماسی کشور در مسیری حرکت می‌کند که با شورای عالی امنیت ملی و نهادهای حاکمیتی همسو است.
دستگاه دیپلماسی بدون هماهنگی با شورای عالی امنیت ملی و نهادهایی که باید از آنها مجوز بگیرد، نمی‌تواند اقدامی را پیش ببرد. بنابراین، زمانی که صداوسیما این ناهم‌سویی را ایجاد می‌کند، به انسجام ملی لطمه می‌زند و زمینه ایجاد اختلاف و تفرقه را فراهم می‌کند. در چنین شرایطی، ممکن است یک عده معتقد باشند جنگ باید ادامه پیدا کند، عده‌ای دیگر خواهان صلح باشند، گروهی مذاکره را راه‌حل بدانند و گروهی نیز مذاکره را خیانت تلقی کنند و بگویند نباید مذاکره انجام شود. چنین شرایطی در نهایت می‌تواند به ایجاد تفرقه و دوگانگی و شکل‌گیری یک فضای دوقطبی در جامعه منجر شود.
بنابراین، مسئله هم‌سویی دستگاه دیپلماسی و رسانه ملی باید به عنوان یکی از موضوعات قابل توجه در شرایط فعلی مورد بررسی قرار گیرد؛ چراکه هماهنگی در روایت و مواضع می‌تواند به تقویت قدرت ملی و افزایش توان کشور در مسیر مذاکره و دستیابی به توافق کمک کند. شاهین مومنی، استاد دانشگاه و کارشناس سیاسی، در گفت‌وگو با «آرمان امروز» با اشاره به اهمیت هم‌سویی دستگاه دیپلماسی و رسانه ملی، اظهار کرد: در شرایطی که کشور در مسیر مذاکره و دستیابی به توافق قرار دارد، هماهنگی میان نهادهای مختلف و ارائه یک روایت منسجم از سیاست‌های کشور اهمیت زیادی دارد.
افکار عمومی زمانی می‌تواند درک دقیق‌تری از شرایط داشته باشد که پیام‌های متفاوت و متناقض از سوی نهادهای رسمی دریافت نکند. وی افزود: رسانه ملی به عنوان رسانه رسمی کشور، نقش مهمی در شکل‌دهی به افکار عمومی دارد و نوع روایت آن از موضوعاتی مانند مذاکره، توافق، جنگ و صلح می‌تواند بر نگاه جامعه نسبت به سیاست خارجی تأثیرگذار باشد. هنگامی که میان آنچه دستگاه دیپلماسی دنبال می‌کند و آنچه در رسانه رسمی کشور بازتاب پیدا می‌کند فاصله ایجاد شود، ممکن است بخشی از جامعه با پرسش‌ها و ابهام‌هایی درباره سیاست واقعی کشور مواجه شود.
این استاد دانشگاه ادامه داد: دستگاه دیپلماسی کشور در موضوعات مهم سیاست خارجی، مسیر خود را در چارچوب تصمیمات و سیاست‌های کلان کشور دنبال می‌کند. بنابراین، اگر همزمان روایت دیگری در رسانه ملی ارائه شود، این مسئله می‌تواند این تصور را ایجاد کند که در داخل کشور درباره یک موضوع مهم، دیدگاه‌های متناقض و متفاوتی وجود دارد. مومنی با اشاره به تأثیر این وضعیت بر افکار عمومی گفت: مردم نیاز دارند بدانند سیاست رسمی کشور در قبال موضوعات مهمی مانند مذاکره و توافق چیست.
وجود روایت‌های متفاوت می‌تواند موجب سردرگمی افکار عمومی شود و حتی زمینه شکل‌گیری دوگانگی و قطبی‌شدن جامعه را فراهم کند. در چنین شرایطی، افراد ممکن است بر اساس روایت‌های متفاوت، برداشت‌های کاملاً متفاوتی از منافع ملی و مسیر درست کشور داشته باشند. وی افزود: اختلاف‌نظر و نقد سیاست‌ها در هر جامعه‌ای طبیعی است، اما میان نقد یک سیاست و ایجاد یک روایت متناقض با سیاست رسمی کشور تفاوت وجود دارد.
رسانه ملی می‌تواند دیدگاه‌های مختلف را مطرح کند، اما در عین حال باید توجه داشته باشد که نوع پرداخت به مسائل حساس سیاست خارجی، بر افکار عمومی و حتی بر تصویر کشور در خارج از مرزها نیز تأثیر می‌گذارد. این کارشناس سیاسی تصریح کرد: در موضوع مذاکره و توافق، آنچه اهمیت دارد این است که جامعه احساس کند نهادهای تصمیم‌گیر در مسیر مشخصی حرکت می‌کنند.
اگر دستگاه دیپلماسی از تلاش برای پایان دادن به جنگ و دستیابی به توافق سخن بگوید و در مقابل، رسانه رسمی کشور عمدتاً بر ادبیات جنگ و مخالفت با توافق تأکید کند، این تفاوت در روایت می‌تواند اعتماد افکار عمومی نسبت به یکپارچگی سیاست خارجی را تحت تأثیر قرار دهد. مومنی ادامه داد: هم‌سویی به معنای حذف نقد یا جلوگیری از بیان دیدگاه‌های متفاوت نیست، بلکه به معنای ایجاد یک چارچوب منسجم در بیان سیاست‌های رسمی کشور است.
می‌توان درباره نحوه مذاکره، امتیازات مورد نظر، هزینه‌ها و دستاوردهای توافق بحث و نقد کرد، اما در نهایت باید مشخص باشد که سیاست رسمی کشور چیست و چه مسیری از سوی نهادهای مسئول دنبال می‌شود. وی با بیان اینکه افکار عمومی یکی از مؤلفه‌های مهم قدرت ملی است، گفت: هر اندازه جامعه نسبت به سیاست‌های کشور آگاهی و اطمینان بیشتری داشته باشد، امکان همراهی و مشارکت آن نیز بیشتر خواهد بود. در مقابل، زمانی که پیام‌های متناقض دریافت می‌شود، ممکن است بخشی از جامعه دچار بی‌اعتمادی یا سردرگمی شود و این مسئله در بلندمدت به انسجام اجتماعی آسیب بزند.
این استاد دانشگاه تأکید کرد: در شرایط فعلی، ضرورت دارد میان نهادهای مسئول در حوزه سیاست خارجی و رسانه ملی هماهنگی بیشتری وجود داشته باشد. ارائه یک روایت منسجم از سیاست خارجی می‌تواند هم به افکار عمومی داخلی اطمینان بیشتری بدهد و هم این پیام را به طرف‌های خارجی منتقل کند که ایران در موضوعات مهم، از موضعی مشخص و حساب‌شده برخوردار است. مومنی در پایان خاطرنشان کرد: منافع ملی ایجاب می‌کند اختلافات و دیدگاه‌های مختلف در چارچوبی مطرح شوند که به تضعیف انسجام داخلی منجر نشود.
اگر قرار است مذاکره به عنوان یک ابزار برای تأمین منافع کشور دنبال شود، باید افکار عمومی نیز در جریان منطق و چارچوب آن قرار گیرد. هماهنگی در روایت‌سازی و اطلاع‌رسانی می‌تواند نقش مهمی در تقویت اعتماد عمومی، انسجام داخلی و افزایش قدرت چانه‌زنی کشور در عرصه بین‌المللی داشته باشد.
منبع: آوش
