به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، سید رضا حسینی، مشاور وزیر آموزش و پرورش و رئیس دانشگاه دانش پژوهان جوان در گفتوگو با شبکه خبر، به شرح موفقیت ملی‌پوشان نجوم و اختر فیزیک ایران در عرصه جهانی پرداخت. متن گفتوگو به این شرح است: مجری: تیم المپیاد نجوم و اختر فیزیک جمهوری اسلامی ایران با ۵ مدال طلا برای سومین سال پیاپی قهرمان جهان شد و تیم رباتیک ایران هم در مسابقات رباتیک آسیا ـ اقیانوسیه ۲۰۲۶ مالزی با کسب مقام‌های اول، دوم و سوم، عنوان قهرمانی بخش تیمی این رقابت‌ها را به دست آورد. در این بخش از روی خط خبر، نگاهی داریم به این موفقیت‌ها و دستاورد‌ها.
سوال: از رقابت‌های امسال بفرمایید و دستاورد‌های تیم دانش آموزی نجوم و اختر فیزیک ایران؟ حسینی: همان‌طور که مطلع هستید، ما در هفته گذشته، نوزدهمین دوره المپیاد جهانی اختر فیزیک را داشتیم که با شرکت ۵ نفر از جمهوری اسلامی ایران در کشور ویتنام برگزار شد؛ با حضور ۶۷ تیم از ۶۶ کشور مختلف این رقابت‌ها برگزار شد و ما شرکت کردیم که الهی شکر، همان‌طور که می‌دانید، امروز مراسم اختتامیه و تعیین مدال تیم‌های ملی و دانش پژوهان کشور‌های مختلف بود که الهی شکر، بچه‌های ما توانستند درخشان‌ترین نتیجه تاریخ ما را در حوزه المپیادهای علمی رقم بزنند.
هر ۵ دانش‌پژوه ما توانستند مدال طلای المپیاد جهانی را کسب کنند. سوال: یعنی برای اولین بار چنین رویدادی به وقوع پیوست؟ حسینی: این موضوع اولین بار نیست، از این جهت که بالاتر از کشور‌هایی مثل آمریکا، هند، چین، کره جنوبی، ژاپن و خود ویتنام میزبان در جایگاه اول نشستیم و در کنار این، دانش‌پژوهان ایرانی توانستند عنوان جایزه مطلق المپیاد جهانی را کسب کنند و این جایزه به کسی داده می‌شود که بالاترین نمره را بین همه شرکت‌کنندگان دنیا کسب کند؛
این برای اولین بار در تاریخ به جمهوری اسلامی ایران رسید و همچنین، عنوان برترین شرکت‌کننده دنیا را چه در بخش تئوری (نظری) و چه در بخش عملی آزمون‌های المپیاد جهانی از طرف دانش آموزان ایرانی کسب شد و جالب است که بدانید، همه جایزه‌های انفرادی المپیاد جهانی نجوم و اختر فیزیک امسال به دست دانش پژوهان ایرانی کسب شد و هیچ دانش آموزی از هیچ کشور دنیا نتوانست هیچ کدام از جایزه‌های انفرادی امسال را به خود اختصاص دهد. سوال: رقیبان، چه کسانی و از کدام کشور‌ها بودند؟
حسینی: رقیبانی که به‌طور جدی در حوزه المپیاد نجوم در دنیا فعالیت می‌کنند، کشور‌هایی مثل آمریکا، انگلیس، هند، ویتنام و سنگاپور هستند.
در کنار این‌ها با یک فاصله کوچک، کشور‌هایی مانند ژاپن، کره جنوبی و برخی از کشور‌های اروپایی قرار دارند که به‌ویژه در این دو سال قبل که ما توانستیم رتبه اول دنیا را کسب کنیم، یک رقابت جدی بین کشور ما و جمعی از این کشور‌ها شکل گرفت که هر طور شده، جایگاه ایران از طرف کشور دیگر تصاحب شود و به این سلطه بی‌چون و چرای ایران پایان دهند که الهی شکر، امسال ما درخشان‌تر از همه سال‌های گذشته ظاهر شدیم و بچه‌های ما بهترین نتیجه تاریخ را کسب کردند. سوال: یک بازگشت به قبل داشته باشیم، به فرایند انتخاب تیم‌های المپیادی؛
بفرمایید که مسیر آن چگونه است و منتخبان تا خود برگزاری المپیاد، چه آموزش‌هایی را می‌بینند؟ حسینی: فرایند آغاز آموزش‌های المپیاد و انتخاب افراد به عنوان تیم‌های ملی باشگاه دانش‌پژوهان جوان، حدود یک دوره ۱۸ ماهه است. ما به‌طور معمول، آذر هر سال، یک بخشنامه‌ای را به همه مدرسه‌های کشور ارسال می‌کنیم؛ در مقطع متوسطه دوم و هر دانش آموزی که مایل است، در المپیاد علمی کشور و آزمون‌های مرحله اول حضور می‌یابد. سوال: محدود به مدرسه‌های خاص نیست؟
حسینی: خیر، همه مدرسه‌ها حق انتخاب دارند و در ۱۴ رشته مختلف، ما المپیاد‌ها را برگزار می‌کنیم که آزمون‌های مرحله اول در بهمن هر سال برگزار می‌شود؛ سال گذشته ۱۲۱ هزار دانش آموز در آزمون‌های مرحله اول آزمون‌های علمی کشور شرکت کردند؛
پذیرفته‌شده‌های آزمون‌های مرحله اول در حدود بین ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ دانش آموز در هر رشته هستند که اواخر فروردین و اردیبهشت سال بعد در آزمون مرحله دوم المپیادهای علمی کشور شرکت می‌کنند در آن رشته‌ای که پذیرفته شده‌اند و ۴۰ دانش آموز برتر هر رشته در این ۱۴ رشته، تابستان هر سال به دوره‌های تابستانی دانشگاه دانش پژوهان جوان دعوت می‌شوند که ۲ ماه دوره‌های پرفشار شبانه‌روزی را این بچه‌ها در باشگاه می‌گذرانند و آموزش حضوری را از برترین استادان کشور که بیشتر آنان از مدال آوران المپیادهای علمی سال گذشته هستند، دریافت می‌کنند و در انتهای تابستان، ما آزمون‌های تعیین مدال را داریم که در هر رشته بین ۸ تا ۱۲ دانش آموز حائز کسب مدال طلای آن رشته می‌شوند.
سوال: یعنی ابتدا مرحله داخلی برگزار می‌شود و بعد برای رقابت‌های جهانی انتخاب می‌شوند؟ حسینی: بله تا اینجا آزمون‌ها داخلی بوده است. این مدال آوران طلا به‌طور معمول از آبان تا اسفند، ۵ ماه دوره شبانه‌روزی را با عنوان دوره انتخابی تیم‌های ملی دارند. سوال: این دوره شبانه‌روزی که می‌گویید، آن وقت تحصیل و رشته تحصیلی آنان در مدرسه چه می‌شود؟ حسینی: به‌طور کامل به دانشگاه دانش پژوهان جوان منتقل می‌شود. سوال: در آنجا همزمان هم درس‌های عادی سال تحصیلی خود را می‌گذرانند و هم همین آموزش‌های مرتبط با المپیاد را؟ حسینی: بله، درست است.
حجم درس‌های آموزش عادی بسیار کم است؛
با توجه به اینکه برای المپیادهای جهانی آماده می‌شوند، اما خوب آزمون‌های پایان ترم را در مدرسه خود انجام می‌دهند و بعد از این دوره ۵ ماه، بین ۴ تا ۶ دانش آموز به عنوان اعضای تیم آن رشته انتخاب می‌شوند که با توجه به ظرفیت المپیادهای جهانی، این موضوع مشخص می‌شود و بچه‌ها از فروردین تا شهریور برای اعزام به المپیادهای جهانی به عنوان تیم ملی کشور، دیگر اردو‌های خیلی پرفشاری را دارند و بعد اعزام می‌شوند به رقابت‌های جهانی که امسال آخرین تیمی را که ما اعزام کردیم، برای مسابقات جهانی المپیاد نجوم و اختر فیزیک بوده که این بچه‌ها شروع فرایند انتخاب آنان از بهمن ۱۴۰۳ بوده و البته لازم به ذکر است که بیشتر این بچه‌ها هم به‌طور معمول، دو تا سه سال مطالعه جدی فردی برای آمادگی المپیادهای علمی را می‌گذرانند، یعنی یک دانش‌پژوهی که الان شما می‌بینید در المپیاد جهانی افتخار کسب کرده، حداقل سه سال و به‌طور میانگین ۴ سال برای المپیاد جهانی مطالعه می‌کند و آماده می‌شود.
سوال: بعد از اینکه این دوره‌های المپیاد به پایان برسد، به مدرسه خود برمی‌گردند یا نه، الگوی آموزش و محل تحصیل آنان تغییر می‌کند؟ حسینی: مدال آور‌های طلای ما از آزمون‌های سراسری ورود به دانشگاه‌ها معاف هستند و می‌توانند در هر رشته‌ای از هر دانشگاه که مایل هستند، ادامه تحصیل دهند. سوال: قبل از دانشگاه، این دوره ۱۸ ماه که اشاره کردید، به گونه‌ای به پایان می‌رسد و المپیاد، زمانی برگزار می‌شود که دیگر دوره متوسطه آنان به پایان رسیده است؛ پس دیگر بازگشت به مدرسه ندارند؟
حسینی: بله، بازگشت به مدرسه ندارند، یعنی همین بچه‌های تیم ملی المپیاد نجوم ما ان‌شاالله در آبان، وارد دانشگاه خواهند شد. سوال: پس این را توضیح دهید، برای کسانی که مدال آور شده‌اند، چه مشوق‌هایی در نظر گرفته می‌شود و چه امتیازهایی برای آنان در حوزه تحصیل است و آیا مشوق‌های دیگری در سطح کشور برای آنان دیده می‌شود یا خیر؟ حسینی: المپیاد علمی، یکی از حوزه‌هایی بوده است که خیلی به گسترش کنجکاوی و آن روح علمی بچه‌ها کمک می‌کند، خیلی مهم است که این حوزه گسترده شود؛
به این جهت، مشوق‌هایی برای ادامه مسیر علمی این بچه‌ها ایجاد شده است که این بچه‌ها از آن زیست علمی که دارند، عقب نمانند. یکی از مشوق‌ها این است که مدال آوران طلای المپیادهای علمی از آزمون‌های سراسری ورود به دانشگاه معاف هستند و در رشته مورد تقاضا در دانشگاه مورد نظر خود پذیرفته شوند. مدال آوران نقره و برنز المپیادهای علمی کشور، حدود ۲۰ درصد به تراز کنکور آنان در آزمون‌های ورودی به دانشگاه‌ها اضافه می‌شود. در کنار این، مدال آوران المپیادهای علمی از امتحان‌های نهایی پایه یازدهم معاف هستند و آن زیست المپیادی خود را باید ادامه دهند.
همچنین، پذیرفته شدگان مرحله اول المپیادهای علمی که هنوز به مرحله مدال آوری نرسیده‌اند، دارای امتیاز نخبگی در بنیاد ملی نخبگان هستند. این جمع مواردی است که کمک می‌کند به این بچه‌ها تا زیست علمی خود را ادامه دهند. سوال: جدا از این موارد که بیان کردید، این دستاورد علمی، این مدالی که کسب کردند و بگوییم این نبوغ هر کدام از این دانش آموزان المپیادی در ادامه مسیر تحصیلی و بعد هم مسیر شغلی، آیا تأثیری برای آنان دارد؟
حسینی: آمار‌ها از مطالعه‌های میدانی و پژوهش‌های خود دانش پژوهان المپیادهای علمی نشان داده که میانگین معدل مدال آوران المپیادهای علمی، طلا، نقره یا برنز در دانشگاه صنعتی شریف که برترین دانشگاه حوزه ریاضی و فنی است، هم اکنون میانگین معدل بچه‌های المپیادی، دو نمره و نزدیک به دو نمره، بالاتر از میانگین معدل دانشگاه است و نشان می‌دهد این مسیری که این بچه‌ها از راه آن وارد دانشگاه می‌شوند، یک تفاوت معنادار با دیگر مسیر‌های ورود به دانشگاه دارد. سوال: ورود بدون آزمون، نماد و یک نشان برای خود دارد و ارزش خود را اینجا نشان می‌دهد؟
حسینی: البته به علت آزمون‌های عمیق، دقیق و چند مرحله‌ای است که بچه‌های ما برسند. سوال: با آزمون‌های شبانه‌روزی که گذراندند؟ حسینی: به‌طور کامل درست است، در خیلی از آزمون‌های این بچه‌ها، دو یا سه سوال، ۵ تا ۶ ساعت وقت می‌برد. منابع سوال بچه‌های المپیادی، محدود به چند کتاب نیست، آنان در حوزه خود هر چه کتاب مطالعه کنند، از کتاب‌های روز دنیا مسلط‌تر خواهند بود و احتمال پاسخگویی آنان به پرسش‌ها بیشتر است؛
این روحیه علمی، مطلوب است و همچنین، فرایند تست‌زدن که یک سوال در یک دقیقه را باید حل کنند و اگر حل نکنند، باید بروند سراغ بعدی، یک تفاوت معناداری را ایجاد کرده که برای ما ملموس است. سوال: در آینده شغلی آنان تأثیری دارد؟ حسینی: آمار‌هایی که از بچه‌های المپیادی در فضای شغلی داریم، بیشتر آنان، چه در داخل ایران و چه خارج از ایران تحصیل کنند، در موقعیت‌های شغلی بسیار اثرگذار در حوزه خود هستند و به شدت برجسته‌اند. درباره دیگر روش‌های ورودی به دانشگاه، اطلاع دقیقی ندارم که اینجا نظر دهم؛
هر کدام، هر جایی که هستند، یک چراغی را روشن کرده‌اند که چند صد یا چند هزار دانشجو از آن استفاده می‌کنند. این رشد آنان، حتی در داخل کشور ما در حوزه شرکت‌های دانش بنیان، حتی در میان مسئولان مملکت، خیلی بیشتر از نسبتی است که از جامعه تشکیل داده‌اند. سوال: نکته دیگر، بر اساس آن‌چه ابتدای گفتوگو اشاره کردید، آن‌چه امسال به دست آمده است و همین‌طور در چند سال اخیر را مرور کنیم. همواره تیم‌های آموزشی ایران، افتخارآفرین بوده و کسب مدال داشته‌اند؛ این حضور موفق در میدان‌های علمی جهان، چه تصویری از جوان ایرانی به ویژه از نظر سطح علمی ارائه کرده است؟
حسینی: اول اینکه چند خاطره از خود این بچه‌ها می‌گویم که قابل لمس باشد برای شما. همه تیم ملی المپیاد جغرافیا که امسال به رقابت‌های جهانی اعزام شدند، خانم بودند و توانستند در بخش ارائه تیمی، رتبه اول دنیا را کسب کنند. این بچه‌ها در المپیادهای جهانی، پیراهنی طراحی کرده بودند با لگوی میناب و درباره شهادت دانش آموزان مدرسه شجره طیبه؛ اسم کاروان ما مدرسه میناب بود و همه بچه‌ها کوله‌ای را به یاد بچه‌های میناب در آیین آغاز رقابت‌های جهانی آورده بودند. افراد خیلی از کشور‌ها پرسیدند که ماجرای میناب چیست و چه روی داده است؟
حتی سرپرست و بچه‌های تیم کشور آمریکا آمدند از تیم ایران عذرخواهی کردند و گفتند ما با شما همدردیم. هیچ کدام از ملت آمریکا دوست ندارند که چنین رویدادی برای مردم ایران و دانش آموزان ایران باشد؛ تعبیر این بود که رئیس جمهور دیوانه‌ای دارند و چنین کار‌هایی می‌کند که مورد پسند مردم آن کشور نیست.
در این وضع که رسانه‌های دنیا، ما را به دور از علم و فناوری و در وضع بدی نشان می‌دهند، خیلی موجب شگفتی کشور‌های دنیا شده است تا جایی که می‌آیند و از ما می‌پرسند، چیزی را که از رسانه‌ها دیده‌اند با چیزی که خود دیده‌اند و مقایسه می‌کنند با ایرانی‌ها که البته در حوزه المپیاد علمی در دنیا کشوری مؤثر هستیم. ایران، امسال ریاست جهانی المپیاد زیست‌شناسی را کسب کرد و بسیار با ارزش است که در چنین دورانی، چنین جایگاهی را کسب کنیم. سوال: نکته‌ای باقی مانده است؟ حسینی: ممنونیم از شما و عزیزانی که کمک کردند تا به اینجا برسیم؛ مجموعه آموزش و پرورش و صدا و سیما؛
از شما تقاضا داریم که کمک کنید با این افتخارآفرینی‌ها، عزت نفس و اعتماد به نفس ملی را در جامعه پررنگ کنیم و ممنون هستیم که همیشه کنار بچه‌ها بوده‌اید.
منبع: خبرگزاری صدا و سیما
