معاون وزیر علوم دولت اصلاحات درباره تکرار ادبیات تهدید نظامی ترامپ با هدف تغییر محاسبات ایران از طریق جنگ روانی عنوان کرد: تکرار تهدید نظامی را نباید صرفاً به معنای تصمیم قطعی برای جنگ دانست. هرچند نگرانی شروع جنگ محتمل است تهدید می‌تواند چند کارکرد همزمان داشته باشد.
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، «غلامرضا ظریفیان» در گفت و گویی درباره سخنان وزیر خزانه‌داری آمریکا مبنی بر اینکه اقتصاد ایران نمی‌تواند مقابل تحریم‌ها دوام بیاورد، گفت: ادعای اسکات بسنت را می‌توان در چارچوب راهبرد «فشار حداکثری» واشنگتن تحلیل کرد، نه صرفاً به‌عنوان یک پیش‌بینی مستقل اقتصادی.
بنا بر روایت ایرنا، وی افزود: آمریکا آشکارا تلاش می‌کند با تشدید تحریم‌های مالی، نفتی و تجاری، هزینه ادامه رویارویی را برای ایران افزایش دهد. حتی در ماه سپتامبر نیز تحریم‌های جدیدی علیه شبکه تأمین نظامی ایران اعمال شده و بسنت از تشدید فشار اقتصادی سخن گفته است.
استاد سابق تاریخ دانشگاه تهران عنوان کرد: ایران دارای اقتصادی بزرگ، منابع گسترده انرژی، بازار داخلی قابل توجه، ظرفیت‌های صنعتی و معدنی، نیروی انسانی تحصیل‌کرده و شبکه‌های تجاری متنوع است. همین عوامل طی سال‌های گذشته امکان سازگاری اقتصاد ایران با تحریم‌ها را فراهم کرده است.
ظریفیان در ادامه تاب‌آوری را به معنای مصونیت ندانست و گفت: بانک جهانی اکنون از انقباض اقتصاد ایران، اختلال در تجارت و فشار بر بخش نفت و بخش غیرنفتی سخن می‌گوید و صندوق بین‌المللی پول نیز برای سال ۲۰۲۶ رشد منفی برای اقتصاد ایران پیش‌بینی کرده است.
فشار اقتصادی لزوماً ایران را به تغییر رفتار راهبردی وادار نمی‌کند
وی، نقطه اصلی اختلاف با تحلیل بسنت را نه در اصل وجود فشار اقتصادی، بلکه در برآورد پیامد سیاسی آن برشمرد و افزود: فشار اقتصادی می‌تواند اقتصاد را کوچک‌تر، تورم را بیشتر و زندگی را دشوارتر کند اما اینکه این فشار الزاماً به تغییر رفتار راهبردی ایران یا به فروپاشی سیاسی منجر شود، گزاره اثبات شده نیست.
معاون وزیر علوم دولت اصلاحات اظهار کرد: تجربه تحریم‌ها نشان داده است که اقتصاد ایران توانسته خود را با بخشی از محدودیت‌ها تطبیق دهد، هرچند این سازگاری هزینه‌های قابل توجه و نگران کننده‌ای برای رفاه عمومی و سرمایه‌گذاری داشته است.
ظریفیان با اشاره به موضع وزیر امور خارجه درباره ایستادگی ایران برابر تهدیدها آمریکا و رژیم صهیونیستی، گفت: در چنین شرایطی، سخنان عراقچی درباره ایستادگی ایران حتی در صورت تشدید جنگ را باید در چارچوب بازدارندگی فهم کرد. نکته مهم این است که این سخنان همزمان با تأکید وی بر آمادگی ایران برای «دیپلماسی واقعی» بیان شده است.
استاد سابق تاریخ دانشگاه تهران خاطرنشان کرد: پیام این موضع برای واشنگتن و تل‌آویو را می‌توان چنین خلاصه کرد فشار نظامی و اقتصادی لزوماً ایران را به پذیرش هر نوع توافقی وادار نمی‌کند و هزینه‌های ادامه جنگ نیز باید در محاسبات طرف مقابل وارد شود.
ظریفیان اما از منظر راهبردی، این موضع یک معنای مهم دیگر هم دارد: ایران نمی‌خواهد میان «مقاومت» و «مذاکره» یکی را انتخاب کند. اعلام آمادگی برای مذاکره، در کنار اعلام آمادگی برای مقاومت، تلاشی است برای حفظ همزمان دو ابزار بازدارندگی و دیپلماسی.
وی گفت: در واقع، خود این واقعیت که همزمان با این اظهارات، میانجی‌گری‌ها و مذاکرات غیرمستقیم ادامه دارد، نشان می‌دهد که حتی در اوج تقابل، کانال دیپلماسی از محاسبات دو طرف حذف نشده است.
تهدید نظامی بخشی از راهبرد ترکیبی فشار و مذاکره است
ظریفیان تصریح کرد: افزایش هزینه روانی و اقتصادی برای طرف مقابل، تغییر محاسبات طرف مقابل پیش از ورود به مرحله نظامی، تقویت موقعیت مذاکره‌کننده در پای میز مذاکره، اطمینان دادن به متحدان که گزینه نظامی همچنان روی میز است، ارسال پیام بازدارندگی برای جلوگیری از برداشت طرف مقابل از ضعف یا تردید را می‌توان از جمله کارکردهای همزمان تهدید برشمرد.
وی بیان کرد: از این منظر، جنگ روانی بخشی از ماجراست، اما همه ماجرا نیست. وقتی تهدید نظامی با تحریم، محاصره اقتصادی، تحرکات نظامی و همزمان مذاکرات دیپلماتیک همراه می‌شود، باید آن را بخشی از یک راهبرد ترکیبی فشار و مذاکره دانست.
هزینه‌های جنگ، محاسبات آمریکا و متحدانش را پیچیده می‌کند
استاد سابق تاریخ دانشگاه تهران خاطرنشان کرد: در عین حال، تجربه ماه‌های اخیر نشان می‌دهد که تهدید و فشار، هزینه‌هایی برای خود آمریکا و متحدانش نیز ایجاد می‌کند. اختلال در انرژی و تجارت منطقه، فشار بر بازارهای جهانی و هزینه‌های نظامی از جمله عواملی هستند که محاسبات واشنگتن را پیچیده می‌کنند.
ظریفیان افزود: صندوق بین‌المللی پول نیز تأکید کرده است که طولانی‌تر شدن جنگ و اختلال در تنگه هرمز می‌تواند آثار قابل‌توجهی بر اقتصاد جهانی داشته باشد.
وی یادآور شد: با این حال، باید با حفظ منافع و مصالح ایران، تمام تلاش‌ها برای جلوگیری از تحمیل جنگ به کشور به کار گرفته شود؛ چراکه پیامدها و خسارت‌های جنگ در ابعاد مختلف می‌تواند بسیار گسترده باشد.
منبع: خبرآنلاین
