رویداد۲۴| جهش نرخ ارز در روزهای اخیر بار دیگر به یکی از مهمترین نگرانیهای اقتصادی خانوارها تبدیل شده است. روزنامه «جهان صنعت» در گزارشی با عنوان «سرنوشت سفرهها زیر سایه دلار!» نوشته است که عبور دلار از مرز ۲۵۰ هزار تومان تنها یک اتفاق در بازار ارز نیست و آثار آن میتواند مستقیماً در قیمت کالاها و خدمات و در نهایت در قدرت خرید مردم نمایان شود. این روزنامه نوشته است: «در لحظه نگارش این گزارش، دلار در مرز ۲۵۰هزارتومان ایستاده است؛
عددی که دیگر فقط روی تابلوهای صرافیها و صفحات معاملات دیده نمیشود بلکه مستقیما به سفره خانوارها رسیده است.» به نوشته «جهان صنعت»، هر افزایش نرخ ارز میتواند نگرانی درباره کوچکتر شدن سفره خانوار و عقبنشینی بیشتر قدرت خرید را افزایش دهد؛ بهخصوص در شرایطی که خانوارها پیش از این نیز با افزایش هزینه مسکن، خدمات و کالاهای اساسی مواجه بودهاند. افزایش دلار چگونه به گرانی کالاها میرسد؟ «جهان صنعت» در ادامه گزارش خود تأکید کرده است که مسئله تنها افزایش نرخ دلار نیست، بلکه نحوه واکنش سیاستگذار به این وضعیت نیز اهمیت دارد.
این روزنامه معتقد است افزایش نرخ ارز میتواند بهصورت زنجیرهای به سایر بازارها منتقل شود و افزایش قیمت یک کالا، زمینه افزایش قیمت کالاها و خدمات دیگر را فراهم کند. در همین زمینه، آلبرت بغزیان، اقتصاددان و عضو هیاتعلمی دانشگاه تهران، به «جهان صنعت» گفته است: «زمانی که با تنشهای سیاسی، مساله تنگه هرمز، توقف پروازها و محدودیت در درآمدهای ارزی مواجه هستیم، نمیتوان انتظار داشت اقتصاد کشور کاملا باثبات باشد.
یک اتفاق یا حتی یک خبر از سوی آمریکا میتواند بازار را تحتتاثیر قرار دهد.» او افزوده است: «در چنین شرایطی، اگر دولت نیز اراده و برنامه مشخصی برای مدیریت بازار نداشته باشد، طبیعی است که فشار بیشتری به اقتصاد وارد شود.» بغزیان درباره تأثیر محدودیت منابع ارزی نیز گفته است: «وقتی فروش نفت با مشکل مواجه میشود، منابع حاصل از آن ممکن است بلوکه شود و به کشور بازنگردد.
از سویدیگر، بینظمی و نبود نظارت در داخل کشور نیز به این وضعیت دامن میزند.» او ادامه داده است: «وقتی یک کالا گران میشود، سایر کالاها نیز بهصورت زنجیرهای افزایش قیمت پیدا میکنند و حتی ممکن است قیمت کالاها و خدماتی افزایش پیدا کند که ارتباط مستقیمی با آن افزایش قیمت ندارند.» فاصله نرخ ارز؛ چرا دولت پاسخ نمیدهد؟
این اقتصاددان در بخش دیگری از گفتوگو با اشاره به اختلاف نرخهای ارز، گفته است: «زمانی که دلار در محدوده ۲۰۰هزارتومان قرار داشت، شاهد فروش ارز در محدوده ۱۹۵هزارتومان بودیم و اکنون که نرخ دلار از ۲۵۰هزارتومان عبور کرده، این سوال مطرح است که چرا فاصله میان نرخهای مختلف ارز همچنان وجود دارد.» بغزیان اضافه کرده است: «امروز فاصله میان نرخ دولتی و نرخ آزاد به حدود ۴۰درصد رسیده است.
این مساله نشان میدهد یا برنامه مشخصی وجود ندارد یا ارادهای برای اصلاح این وضعیت دیده نمیشود.» او همچنین گفته است که ادامه این وضعیت ممکن است در کوتاهمدت برای دولت درآمد ایجاد کند و در همین زمینه تأکید کرده است: «اگر واقعا دولت مسوولیت این وضعیت را میپذیرد، باید رییس بانک مرکزی یا وزیر اقتصاد درباره اتفاقات رخداده توضیح دهند و مشخص کنند چه برنامهای برای مدیریت بازار دارند.» گرانی دلار و اثر مستقیم بر کالاهای اساسی به نوشته «جهان صنعت»، افزایش نرخ ارز در شرایط فعلی تنها محدود به بازار ارز نیست و میتواند با فاصله زمانی کوتاهی خود را در هزینههای خانوار نشان دهد.
بغزیان نیز با تأکید بر همین موضوع گفته است: «نمیتوان انتظار داشت قیمت کالاها با نرخ جدید ارز افزایش پیدا کند، اما پس از کاهش نرخ ارز، قیمتها نیز پایین بیاید.» او همچنین درباره نقش اخبار سیاسی در بازار ارز گفته است: «هر روز یک خبر سیاسی میتواند قیمتها را افزایش دهد و حتی بیخبری نیز در شرایط فعلی میتواند به افزایش نرخ ارز دامن بزند.» این اقتصاددان در ادامه تأکید کرده است: «مساله فقط این نیست که نرخ ارز روی تابلو چه عددی را نشان میدهد؛
زندگی مردم با نرخ ارز گره خورده است و تغییرات آن مستقیما بر هزینههای خانوار اثر میگذارد.» کالابرگ نمیتواند بهتنهایی قدرت خرید را حفظ کند در شرایطی که دولت برای حمایت از خانوارها از ابزارهایی مانند کالابرگ استفاده میکند، این اقتصاددان معتقد است چنین سیاستهایی بهتنهایی نمیتواند مشکل افت قدرت خرید را حل کند. بغزیان درباره کالابرگ گفته است: «کالابرگ در شرایط فعلی نمیتواند بهتنهایی مشکل قدرت خرید مردم را حل کند.
هر میزان اعتبار ریالی که به کالابرگ اختصاص داده شود، اگر متناسب با افزایش قیمت کالاها نباشد، قدرت جبران آن را ندارد.» او ادامه داده است: «مساله اصلی این است که کالابرگ به ریال متصل است، در حالی که آنچه مردم به آن نیاز دارند، دسترسی به کالا و حفظ قدرت خرید است.» بغزیان همچنین درباره افزایش قیمت حاملهای انرژی و دستمزدها گفته است: «اینکه بخواهیم قیمت برق، گاز، آب و بنزین را به قیمتهای بینالمللی نزدیک کنیم، اما دستمزدها متناسب با همان سطح افزایش پیدا نکند، نمیتواند قدرت خرید مردم را افزایش دهد.» به گفته او، اگر هدف سیاستگذار افزایش توان خرید مردم است، باید تورم مدیریت شود؛
موضوعی که در شرایط جنگ و تنش سیاسی دشوارتر خواهد بود. توقف پروازها هم فقط مشکل حملونقل نیست در بخش دیگری از این گزارش، آثار اقتصادی توقف پروازها و اختلال در فعالیتهای تجاری بررسی شده است.
بغزیان در این باره گفته است: «قطع پروازها تنها بر جابهجایی مسافر اثر نمیگذارد بلکه جابهجایی کالا، درآمدهای گمرکی، فعالیت فرودگاهها و درآمد افرادی که در این بخشها مشغول به کار هستند نیز، تحتتاثیر قرار میگیرد بنابراین دامنه آثار چنین اتفاقاتی بسیار گستردهتر از یک بخش خاص است.» این اقتصاددان در نهایت تأکید کرده است که کاهش مقطعی قیمتها، حتی اگر اتفاق بیفتد، نمیتواند جایگزین ایجاد ثبات در اقتصاد شود و گفته است: «کاهش قیمتها اگر هم اتفاق بیفتد، ممکن است در ابتدا برای مردم بهعنوان یک مسکن موقت عمل کند، اما این راهحل اصلی نیست و در نهایت اثر آن دوباره به اقتصاد بازمیگردد.» او معتقد است بازار در شرایط فعلی بیش از هر چیز به اخبار مثبت درباره وضعیت تنگه هرمز، خلیج فارس و آینده تنشهای سیاسی نیاز دارد؛
چراکه به گفته او، مواضع دولت آمریکا و وضعیت مذاکرات همچنان بر فضای اقتصادی و بازار ارز اثرگذار است.
منبع: رویداد 24
