جوان آنلاین: رشد شدید قیمت کالاهای اساسی موجب کاهش قابل توجه قدرت خرید یارانه الکترونیک شده است. براساس تازهترین برآوردها، هزینه سبد ۱۱ قلم کالای مشمول کالابرگ از دیماه ۱۴۰۴ تا مردادماه ۱۴۰۵ حدود ۶۷ درصد افزایش یافته و از ۲ میلیون و ۲۶۰ هزار تومان به حدود ۳ میلیون و ۷۹۰ هزار تومان رسیده است. در نتیجه، سهم کالابرگ یکمیلیونتومانی از هزینه این سبد از ۴۴ درصد به ۲۶ درصد کاهش یافته است. این مسئله ضرورت بازنگری در رقم افزایش کالابرگ را بیش از پیش جدیتر کرده است.
با این حال شرایط کنونی تأمین منابع مالی این طرح، سیاستگذار را برای جبران جاماندگی کالابرگ از تورم محدود میکند. اگر قرار بود بر طبق قانون به صورت فصلی اعتبار کالابرگ بازنگری شود، اعتبار آن با تورم خوراکیها در شهریورماه باید به یک میلیون و ۸۰۰ هزار تومان میرسید. مرحله جدید طرح کالابرگ الکترونیک از دیماه ۱۴۰۴ با هدف انتقال حمایت معیشتی از ابتدای زنجیره به انتهای زنجیره و افزایش قدرت خرید خانوار برای کالاهای اساسی اجرا شده، اما رشد شدید قیمت کالاهای اساسی موجب کاهش قابل توجه قدرت خرید این اعتبار شده است.
حسین صمصامی، نماینده مجلس به تازگی در مطلبی به کاهش پوشش هزینه کالابرگ از آذر ۱۴۰۴ تا شهریور ۱۴۰۵ پرداخت و اعلام کرد: از دیماه و با افزایش اعتبار کالابرگ الکترونیکی به یک میلیون تومان، میانگین هزینه ماهانه برای تأمین ۲۱۰۰ کالری در روز برای هر فرد از ۲ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان در آذر ۱۴۰۴ به ۵ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان در شهریور ۱۴۰۵ افزایش یافت. به گفته او یک میلیون تومانی که در ابتدای اجرای این سیاست، تنها ۳۷ درصد هزینه ماهانه ۲۱۰۰ کالری در روز را تأمین میکرد، در شهریور امسال به ۶/۱۹ درصد سقوط کرده است.
ابهام در تأمین منابع مالی براساس آییننامه، اعتبار کالابرگ باید متناسب با تغییر قیمت کالاها بهصورت فصلی تعدیل میشد، اما در فروردین و تیرماه ۱۴۰۵ این افزایش انجام نشده است. وضعیت درآمدهای نفتی، درآمدهای مالیاتی و ناترازی بودجه از موضوعاتی است که بر تأمین منابع این طرح سایه افکنده است. برآوردها نشان میدهد ادامه اجرای کالابرگ در شش ماه آینده به بیش از ۶۰۰ هزار میلیارد تومان منابع نیاز دارد. با توجه به ضرورت جبران جاماندگی کالابرگ از تورم و در عین حال محدودیت منابع مالی دولت، کارشناسان افزایش پلکانی را پیشنهاد میدهند.
بر اساس برآوردها اگر قرار بود اعتبار کالابرگ الکترونیکی براساس تورم پیش رود اعتبار یک میلیون تومانی در بهمن باید به یک میلیون و ۱۳۷ هزار تومان، در اسفندماه یک میلیون و ۳۱۳ هزار تومان، در فروردین یک میلیون و ۴۲۴ هزار تومان، در اردیبهشت یک میلیون و ۵۰۳ هزار تومان، در خرداد یک میلیون و ۶۲۰ هزار تومان، در تیر یک میلیون و ۷۳۰ هزار تومان، در مرداد یک میلیون و ۷۷۳ هزار تومان و در شهریور یک میلیون و ۸۶۰ هزار تومان میشد.
پیشنهاد افزایش پلکانی مرکز پژوهشهای مجلس در گزارش خود پیرامون این مسئله پیشنهاد میکند به جای افزایش یکسان اعتبار برای همه، حمایتها به صورت هدفمند و پلکانی افزایش یابد. بر این اساس، اعتبار دهکهای پایین و خانوارهای تحت پوشش نهادهای حمایتی میتواند تا ۶۰درصد افزایش پیدا کند و سایر گروهها متناسب با منابع موجود حمایت شوند. این گزارش همچنین استدلال میکند که خطاهای احتمالی در دهکبندی نباید بهانهای برای حذف اولویتبندی باشد، زیرا دقت پایگاه رفاه ایرانیان در دهکهای پایین بیشتر ارزیابی شده و میتوان با راهکارهای میانی آثار خطای احتمالی را کاهش داد.
افزایش رقم کالابرگ باید منطبق با واقعیات جامعه باشد هرچند ارقام احتمالی افزایش رقم کالابرگ ۳۰۰هزار تومان اعلام شده است، اما صاحبنظران با توجه به تورم، رقم ۲ میلیون تا ۳ میلیون تومان را رقم مؤثرتری نسبت به ارقام فعلی میدانند. یک عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی با اشاره به اعلام کف افزایش کالابرگ از سوی دولتمردان گفت: با توجه به افزایش نرخ تورم و رشد قابل توجه هزینههای خانوار در کنار افزایش نیافتن متناسب درآمد مردم، لازم است میزان افزایش کالابرگ به گونهای تعیین شود که حداقل به واقعیتهای معیشتی جامعه نزدیک باشد.
الهام آزاد با اشاره به اظهارات اخیر وزیر امور اقتصادی و دارایی درباره افزایش کف ۳۰۰ هزار تومانی کالابرگ گفت: سقف افزایش کالابرگ باید بهگونهای باشد که مجموع آن با واقعیات جامعه منطبق و همراستا شود. از اینرو، باید در کنار سنجش اعتبارات و توان مالی دولت، سیاستگذاریها بهگونهای انجام شود که فاصله میان درآمد و هزینه مردم تا حد امکان کاهش پیدا کرده و فشار اقتصادی از دوش آنها برداشته شود.
ثبات در اقتصاد کلان شرط موفقیت طرحهای حمایتی یاسر عربی، عضو کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی نیز با تأکید بر ضرورت حمایت از قدرت خرید خانوارها گفت: افزایش اعتبار کالابرگ در شرایط تورمی میتواند بخشی از فشار معیشتی مردم را کاهش دهد، اما این حمایت زمانی اثربخش و پایدار خواهد بود که هم مبنای محاسباتی روشنی داشته باشد و هم منابع مالی آن بهصورت شفاف و قانونی مشخص شود.
او در ادامه با تأکید بر ضرورت ثبات در اقتصاد کلان گفت: کالابرگ میتواند یک ابزار حمایتی برای عبور خانوارهای کمدرآمد و آسیبپذیر از شرایط تورمی باشد، اما نباید آن را جایگزین سیاستهای کنترل تورم بدانیم. اگر تورم ادامه پیدا کند، افزایشهای مقطعی کالابرگ نیز به مرور اثر خود را از دست خواهد داد. بنابراین در کنار سیاستهای حمایتی باید برای ثبات اقتصادی، کنترل تورم، کاهش هزینه تولید و حفظ قدرت خرید، دستمزد و درآمد خانوار نیز برنامه جدی وجود داشته باشد.
کارشناسان تداوم طرح کالابرگ الکترونیکی را نیازمند ترکیبی از تأمین پایدار منابع، افزایش هدفمند اعتبار، اولویتدهی به دهکهای پایین، اصلاح نظام شناسایی خانوارها، کنترل کسری بودجه و ایجاد سازوکاری برای تعدیل منظم اعتبار متناسب با قیمت کالاهای اساسی میدانند.
منبع: جوان آنلاین
