رهبر معظم انقلاب در پیام روز گذشته خود با استناد به آیه شریفه «وَذَکِّرْهُم بِأَیامِ الله» بر اهمیت یادآوری روزهای بزرگ و سرنوشتساز تأکید کردهاند. این آیه، یک نگاه عمیق به تاریخ را پیش روی ما قرار میدهد. خداوند نمیفرماید فقط حوادث گذشته را نقل کنید؛ بلکه میفرماید «یادآوری» کنید. زیرا جامعهای که گذشته خود را فراموش کند، ممکن است با چالشهایی مواجه شود.در منطق قرآن، تاریخ عرصه عبرت است: «فَاعْتَبِرُوا یا أُولِی الْأَبْصَارِ». عبرت یعنی گذشته را از حالت خاطره خارج کنیم و از آن برای فهم امروز و ساختن فردا بهره بگیریم.
از همین منظر، دفاعمقدس را نباید صرفاً مجموعهای از عملیاتها، نام فرماندهان، خاطرات رزمندگان و تصاویر جبهه دانست. دفاعمقدس یک تجربه بزرگ اجتماعی، مدیریتی، انسانی و ملی است.در آن هشت سال، جامعه ایران با مسألهای مواجه شد که موجودیت، امنیت و استقلال کشور را تهدید میکرد. اما در دل همان شرایط دشوار، ظرفیتهایی آشکار شد که شاید پیش از آن کمتر شناخته شده بود؛ از مشارکت اقشار مختلف مردم و شکلگیری روحیه ایثار و مسئولیتپذیری گرفته تا ابتکار، خوداتکایی، مدیریت منابع محدود و تلاش برای حل مسأله در شرایط بحرانی.این تجربه برای امروز اهمیت دارد.
کشوری که تاریخ دفاعمقدس خود را دقیق مطالعه میکند، میتواند بفهمد چگونه در شرایط فشار، تهدید و محدودیت، ظرفیتهای انسانی و اجتماعی خود را فعال کند. مهمتر آنکه میتوان از اشتباهات، موفقیتها، تصمیمهای درست و حتی دشواریهای آن دوران برای سیاستگذاریهای آینده درس گرفت.امام علی (ع) میفرمایند: «اَلا وَ اِنَّ فِی التَّجَارِبِ عِلماً مُستَأنَفاً»؛ در تجربهها دانشی تازه نهفته است. اگر این سخن را معیار قرار دهیم، دفاعمقدس یکی از بزرگترین منابع تجربه تاریخی معاصر ایران است. مسأله فقط حفظ خاطرات نیست؛
مسأله تبدیل خاطره به «دانش» و دانش به «تجربه قابل استفاده» است.از این منظر، انتقال تاریخ دفاعمقدس به نسل جوان نیز نباید صرفاً به بیان روایتهای حماسی محدود شود. نسل جدید باید بداند چرا جنگ آغاز شد، جامعه چگونه با آن مواجه شد، چه تصمیمهایی گرفته شد، چه دشواریهایی وجود داشت، مردم چگونه نقشآفرینی کردند و چه عواملی موجب شد کشور از یک بحران بزرگ عبور کند.
چنین نگاهی، دفاعمقدس را از یک موضوع صرفاً تاریخی به یک موضوع آموزشی و تمدنی تبدیل میکند.در واقع، اگر نسل آینده فقط نام شهیدان و عملیاتها را حفظ کند، اما منطق حوادث را نشناسد، بخش مهمی از میراث دفاعمقدس از دست رفته است. شهیدان و رزمندگان، علاوه بر آنکه قهرمانان یک دوره تاریخیاند، حاملان مجموعهای از ارزشها و تجربههایی هستند که میتواند برای نسلهای بعدی الهامبخش باشد.همبستگی اجتماعی یکی از مهمترین درسهای دفاعمقدس است؛
درسی که نشان میدهد سرمایه یک کشور فقط در منابع طبیعی، تجهیزات و امکانات اقتصادی خلاصه نمیشود، بلکه اعتماد، مشارکت و احساس مسئولیت مردم نیز بخشی از قدرت ملی است. سوابق درخشان در انقلاب اسلامی باعث شد دشمنان در رسیدن به اهداف شومشان ناکام بمانند و مردم همیشه در صحنه هر شب و روز بر وحدت و انسجامشان افزوده شود.بنابراین، بزرگداشت دفاعمقدس زمانی از سطح مراسم و مناسبت فراتر میرود که به یک فرآیند مستمر برای شناخت تجربههای گذشته تبدیل شود.
باید تاریخ را خواند، روایتها را حفظ کرد، اسناد را بررسی کرد، پرسشهای نسل جدید را شنید و از دل این مجموعه، دانشی برای امروز و فردا استخراج کرد.دفاع مقدس، گذشتهای است که هنوز حرفهای بسیاری برای آینده دارد؛ گذشتهای که اگر درست فهمیده شود، میتواند چراغی برای عبور از تاریکیهای پیشرو باشد. به تعبیر قرآن کریم: «فَاعْتَبِرُوا یا أُولِی الْأَبْصَارِ»؛ تاریخ را ببینیم، بشناسیم و از آن برای ساختن آیندهای بهتر بهره بگیریم.
منبع: جام جم آنلاین
