اقتصاد۲۴- بازار نوشت افزار در نیمه شهریورماه، درست در روزهایی که باید یکی از پررونقترین دورههای فروش سال را تجربه کند، تصویری متفاوت از سالهای گذشته دارد؛ مراجعه خانوادهها کمتر شده، خریدها کوچکتر و مرحلهای شده و بسیاری از اقلامی که تا همین چند سال قبل جزو خریدهای معمول آغاز سال تحصیلی بودند، حالا در فهرست کالاهای قابل حذف قرار گرفتهاند.
بررسیهای میدانی و دادههای صنفی نشان میدهد افزایش هزینههای تولید، نوسانات ارزی و رشد قیمت مواد اولیه، از یک سو قیمت تمامشده محصولات را بالا برده و از سوی دیگر، کاهش قدرت خرید خانوارها باعث شده تقاضای موثر برای نوشت افزار کاهش پیدا کند. به عبارت سادهتر، قیمتها بالا رفتهاند، اما فروش رونق نگرفته است. یکی از مهمترین نشانههای این تغییر را میتوان در ترکیب کالاهای موجود در بازار دید. بر اساس آخرین دادههای صنفی، سهم نوشت افزار ایرانی در بازار تحصیلی امسال به حدود ۸۰ درصد رسیده است، اما این افزایش سهم لزوماً به معنای رونق تولید داخلی نیست.
بازار نوشت افزار کوچکتر شده است اما امسال رفتار مصرفکننده تغییر کرده است. خانوادهها ابتدا سراغ ضروریترین اقلام میروند و خرید کالاهای دیگر را به زمان دیگری موکول میکنند یا به طور کامل کنار میگذارند. حتی در مورد اقلام ضروری نیز انتخاب برند، کیفیت و ظاهر کالا بیش از گذشته تحت تاثیر قیمت قرار گرفته است. این تغییر رفتار برای بازاری که بخش قابل توجهی از فروش سالانه خود را در چند هفته پیش از بازگشایی مدارس انجام میدهد، معنای مهمی دارد. کاهش خرید در این مقطع صرفاً به معنای افت فروش یک گروه کالایی نیست؛
بلکه نشانهای از آن است که فشار هزینههای خانوار به حوزه آموزش و نیازهای دانشآموزان نیز رسیده است. ارز، پتروشیمی و کاغذ؛ سه ضلع افزایش هزینه تولید در سمت عرضه نیز شرایط چندان متفاوت نیست. زنجیره تولید نوشت افزار وابستگی قابل توجهی به مواد اولیه وارداتی و محصولات پایه پتروشیمی دارد؛ بنابراین افزایش نرخ ارز، چه به شکل مستقیم از طریق هزینه واردات و چه به شکل غیرمستقیم از مسیر افزایش قیمت مواد اولیه داخلی، به سرعت خود را در هزینه تولید نشان میدهد.
در یک سال گذشته نرخ ارز از محدوده ۸۰ تا ۹۰ هزار تومان به سطوح بالاتر رسیده و نرخ ارز در سامانه مبادلهای نیز از محدوده ۷۰ هزار تومان به بیش از ۱۵۰ هزار تومان افزایش یافته است. چنین تغییری برای تولیدکنندهای که بخشی از مواد اولیه، قطعات یا نهادههای تولید خود را با قیمتهای متاثر از ارز تامین میکند، به معنای افزایش قابل توجه هزینه تمامشده است. در کنار ارز، رشد قیمت محصولات پتروشیمی از اردیبهشتماه سال جاری فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان وارد کرده است.
بخش مهمی از نوشت افزارهای پرمصرف، از خودکار و ماژیک گرفته تا برخی انواع جامدادی و سایر محصولات پلاستیکی، به مشتقات پتروشیمی وابستهاند. در بخش دیگری از بازار نیز اقلام سلولزی مانند کاغذ و دفتر قرار دارند که افزایش هزینه مواد اولیه و سایر هزینههای تولید و توزیع، قیمت آنها را به شکل محسوسی بالا برده است. برآیند این عوامل، افزایش حدود ۵۰ تا ۱۰۰ درصدی قیمت بسیاری از اقلام نوشت افزار نسبت به سال گذشته بوده است؛ افزایشی که در برخی گروهها، بهخصوص محصولات سلولزی، شدیدتر بوده است.
از دفتر ۱۰۰ هزار تومانی تا مداد ۴۰ هزار تومانی قیمتهای خردهفروشی تصویری ملموستر از وضعیت بازار ارائه میکنند. در حال حاضر، ارزانترین مداد مشکی ساده حدود ۴۰ تا ۴۴ هزار تومان و مدادتراش ساده حدود ۵۰ هزار تومان قیمت دارد. اگر خانوادهای به سراغ مدلهای رومیزی برود، قیمتها از حدود ۹۶۰ هزار تومان آغاز شده و تا یک میلیون و ۷۰۰ هزار تومان نیز میرسد. پاککنهای ساده در محدوده ۳۰ تا ۶۰ هزار تومان، خطکش پلاستیکی حدود ۵۰ هزار تومان و قیچی و چسب نواری معمولی حدود ۱۲۰ تا ۱۵۰ هزار تومان قیمت دارند.
دفتر ساده ۶۰ برگ سیمی حدود ۱۰۰ هزار تومان قیمت دارد و دفترهای ۸۰ برگ طرحدار تا محدوده ۳۰۰ هزار تومان معامله میشوند. جامدادیهای معمولی نیز بسته به مدل و کیفیت، حدود ۷۵ تا ۱۸۰ هزار تومان قیمت دارند. این ارقام شاید در نگاه اول برای یک قلم کالا چندان بزرگ به نظر نرسند، اما مسئله اصلی زمانی آشکار میشود که این قیمتها کنار هم قرار بگیرند. خانواده برای خرید مدرسه با یک قلم هزینه مواجه نیست؛ دهها قلم کوچک و بزرگ باید در یک بازه زمانی کوتاه خریداری شوند و همین انباشت هزینههای به ظاهر کوچک، رقم نهایی را سنگین میکند.
محاسبات بر اساس قیمتهای فعلی در بازار نشان میدهد خرید یک بسته بسیار ساده و ابتدایی از لوازمالتحریر برای یک دانشآموز مقطع ابتدایی، دستکم حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان هزینه دارد.
منبع: اقتصاد24
