به گزارش گروه رسانهای شرق،
نشست سهجانبه دونالد ترامپ، شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین در شهر شنژن چین، از همان ابتدا با کنفرانس یالتا در سال ۱۹۴۵ مقایسه شد. این مقایسه بهویژه از سوی مسکو تقویت شد؛ جایی که یالتا نماد توافق قدرتهای بزرگ برای تقسیم حوزههای نفوذ و تثبیت کنترل شوروی بر بخش بزرگی از اروپا محسوب میشود. اما آنچه در شنژن اتفاق افتاد، بیش از آنکه یک توافق تاریخی باشد، نمایشی نمادین بود. بیانیه مشترک سه رهبر با عنوان «اعلامیه در مسیر صلح» تقریبا هیچ تعهد مشخصی ایجاد نکرد.
در آن از اصلاح سازمان ملل، تداوم ارسال سوخت و گفتوگو درباره خطرات هستهای سخن گفته شد، اما هیچ جدول زمانی، سازوکار اجرائی یا تعهد عملیاتی روشنی ارائه نشد. تنها بخش نسبتا صریح بیانیه، هشدار به دیوان کیفری بینالمللی درباره سوءاستفاده از صلاحیت قضائی بود. مسائل اصلی جهان عملا از دستور کار کنار گذاشته شدند. اوکراین در بیانیه جایی نداشت؛ زیرا روسیه همچنان بر خواستههای حداکثری خود پافشاری میکند. ایران به دلیل حمایت روسیه و چین از تهران و هزینههای سیاسی و نظامی جنگ برای ترامپ، موضوعی نبود که واشینگتن تمایلی به برجستهکردن آن داشته باشد.
با این حال، تصویر سه رهبر در کنار یکدیگر بهتنهایی اهمیت سیاسی داشت؛ تصویری که از تایپه تا کییف و توکیو نگرانیهایی درباره احتمال توافقهای پشت پرده میان قدرتهای بزرگ ایجاد کرد. نخستین تفاوت اساسی شنژن با یالتا، جایگاه ضعیفتر رهبران حاضر در نشست است. رهبران یالتا نمایندگان قدرتهایی بودند که در جنگ جهانی دوم پیروز شده و نظم جدید جهانی را شکل میدادند. تصمیمهای آنها برای چند دهه بر سرنوشت اروپا و آسیا تأثیر گذاشت. اما سه رهبر حاضر در شنژن، هرکدام با مشکلات و محدودیتهای داخلی و بینالمللی مواجهاند و به تصویری مشترک برای نمایش قدرت نیاز داشتند.
برای چین، میزبانی این نشست فرصتی برای نمایش جایگاه جهانی بود. شنژن که در سال ۱۹۸۰ به نخستین منطقه ویژه اقتصادی چین تبدیل شد، امروز یکی از قطبهای بزرگ فناوری و تولید جهان است. با این حال، موتور رشد اقتصادی چین در حال کُندشدن است. صندوق بینالمللی پول رشد اقتصادی این کشور را برای سال جاری ۴.۵ درصد و برای سال ۲۰۲۷ حدود چهار درصد پیشبینی کرده است. کاهش تقاضای داخلی، بحران مسکن و افول جمعیتی نیز چشمانداز بلندمدت پکن را دشوارتر کردهاند. برای پوتین، حضور در این نشست دستاورد نمادین مهمتری داشت.
اقتصاد روسیه با تولید ناخالص داخلی حدود ۲.۷ تریلیون دلار، فاصله زیادی با اقتصاد ۳۲.۶ تریلیون دلاری آمریکا و اقتصاد ۲۱.۵ تریلیون دلاری چین دارد. با وجود این، مسکو از طریق سیاست خارجی تهاجمی توانسته جایگاهی فراتر از وزن واقعی اقتصادی و نظامی خود به دست آورد. حمله به گرجستان، الحاق کریمه، جنگ سوریه، تهاجم به اوکراین و عملیات ترکیبی علیه کشورهای اروپایی، همگی بخشی از راهبردی هستند که بر استفاده از زور و بهرهبرداری از انفعال رقبا استوار است.
ترامپ نیز به این نشست نیاز داشت. پیروزی دموکراتها در انتخابات میاندورهای سوم نوامبر و تصاحب هر دو مجلس کنگره، همراه با پیامدهای سیاسی و اقتصادی جنگ ایران، موقعیت داخلی او را تضعیف کرده بود. حضور در کنار دو رهبر قدرتمندگرا فرصتی برای نمایش موفقیت دیپلماتیک و فاصلهگرفتن از ناکامیهای داخلی و خارجی بود.
منبع: شبکه شرق


