اصفهان- شهردار اصفهان، قوس آذر را به عنوان نماد اصفهان میپذیرد،استاندار از ظرفیت آن سخن میگوید، اما مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان از نرسیدن درخواست رسمی به شورای فرهنگ عمومی خبرمیدهد.
خبرگزاری مهر، گروه استانها – کوروش دیباج: یکی از مهمترین نشانههای تصویری منتسب به هویت تاریخی اصفهان، همچنان با پرسشی جدی درباره جایگاه رسمی خود روبهروست؛ نمادی که ریشه در نگاره تاریخی سردر بازار قیصریه دارد و با عنوان قوس آذر شناخته میشود، اما هنوز نتوانسته است جایگاهی تثبیتشده در ساختار سیاستگذاری فرهنگی شهر پیدا کند.
ماجرای انتخاب قوس آذر به سال ۱۳۸۴ بازمیگردد؛ زمانی که پس از طرح پیشنهاد تعیین روزی برای نکوداشت اصفهان، جمعی از پژوهشگران، اصفهانشناسان و فعالان فرهنگی در نشستی تخصصی، یکم آذر را بهعنوان روز اصفهان برگزیدند. در همان نشست، نگاره کماندار سردر قیصریه نیز بهعنوان نماد شهر انتخاب شد؛ نقشی که با برج قوس، باورهای نجومی و روایت تاریخی احداث باروی اصفهان در دوره دیلمیان پیوند خورده است.
با وجود گذشت بیش از دو دهه از این انتخاب، سرنوشت قوس آذر همچنان با ابهام همراه است. این نماد در دورههایی بر سربرگهای شهرداری، در ورودی برخی مجموعههای شهری و در برنامههای مناسبتی نقش بسته بوده، اما با تغییر مدیریتها، میزان استفاده از آن نیز دستخوش تغییر شده است. اکنون پرسش اصلی این است که چرا نمادی با چنین پیشینه تاریخی، با وجود تأیید دوباره مدیریت شهری و حمایت استاندار، هنوز به تصویب نهایی نهاد سیاستگذار فرهنگی استان نرسیده و چه موانعی مانع تثبیت جایگاه آن شده است؟
نماد شهر تغییر نکرده است؛ مشکل، نبود اجماع برای معرفی آن است
علی قاسمزاده، شهردار اصفهان، در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به سابقه استفاده از قوس آذر در دورههای گذشته مدیریت شهری، درباره تغییر محل مجسمه قوس آذر و مطرح شدن پیشنهادهایی برای انتخاب نمادی جدید برای اصفهان توضیح داد: زمانی که مسئولیت شهرداری را برعهده گرفتم، مجسمه در همان محلی قرار داشت که پیش از آن مستقر بود و مدیریت فعلی تغییری در محل آن ایجاد نکرده است. در ابتدای دوره نیز موضوع تعریف نمادی جدید برای شهر مطرح شد و بررسیهایی در این زمینه صورت گرفت، اما نتیجه بررسیها بار دیگر به همین نماد تاریخی رسید.
شهردار اصفهان با تأکید بر اینکه مدیریت شهری همچنان قوس آذر را نماد اصفهان میداند، افزود: از نظر ما مشکلی برای پذیرش این نماد وجود ندارد و همچنان آن را بهعنوان نماد شهر قبول داریم؛ زیرا هم از نظر تاریخی دارای ریشه است، هم از منظر نجومی قابل بررسی است و هم میتوان برای آن ابعاد عرفانی در نظر گرفت.
قاسمزاده با اشاره به مفهوم نمادین مبارزه با نفس در تفسیر این نگاره تاریخی ادامه داد: در این تصویر، نوعی مبارزه با جنبههای شیطانی درون انسان قابل برداشت است؛ همان مفهومی که در اخلاق عرفانی بر ضرورت مقابله انسان با نفس تأکید دارد.
وی درباره علت کاهش استفاده تبلیغاتی شهرداری از قوس آذر در مناسبتهای شهری گفت: دلیل اینکه مانند دورههای گذشته روی این نماد مانور داده نمیشود، تا حدودی به نبود اجماع در شهر بازمیگردد. اتاق بازرگانی نیز همچنان همین نماد را در سربرگها، نشستها و رویدادهای خود استفاده میکند، اما دستگاه فرهنگی باید زمینه طرح موضوع در شورای فرهنگ عمومی را فراهم کند؛ ظرفیتی که تاکنون برای رسیدن به نتیجه نهایی ایجاد نشده است.
هنوز درخواست رسمی برای تصویب نماد اصفهان به شورای فرهنگ عمومی ارائه نشده است
سیدمهدی سیدیننیا، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اصفهان در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به جایگاه نمادها در معرفی هویت فرهنگی شهرها، اظهار کرد: نمادها تأثیر بسیار زیادی دارند و حتی اثرگذاری آنها از بسیاری از عناصر تصویری دیگر مانند لوگوها نیز بیشتر است. پرچمها، نشانها و نمادهای تصویری میتوانند معرف هویت یک مجموعه باشند و در معرفی شهرها نیز نقش مهمی ایفا کنند.
وی با تفکیک موضوع انتخاب نماد جدید از تثبیت نمادهای موجود افزود: درباره نماد اصفهان باید دو موضوع را از یکدیگر جدا کرد؛ نخست اینکه نماد جدیدی طراحی شود و بهعنوان نشان شهر معرفی شود و دوم اینکه نمادی که پیشتر مطرح شده، مورد بررسی قرار گیرد و جایگاه آن تثبیت شود. برای تصمیمگیری در این زمینه، لازم است مجموعههای دانشگاهی، شهرداری، اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی، هنرمندان و سایر نهادهای مرتبط مشارکت داشته باشند.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اصفهان تصریح کرد: تاکنون پیشنهاد مشخصی برای قرار گرفتن این موضوع در دستور کار شورای فرهنگ عمومی ارائه نشده است، اما اگر مجموعهای بهصورت رسمی پیشنهاد خود را مطرح کند، امکان بررسی آن در شورا وجود دارد. این شورا جایگاه قانونی لازم را برای بررسی موضوعات فرهنگی دارد و پیشنهاد ارائهشده پس از بررسی، به رأی اعضا گذاشته میشود و در صورت تصویب، مصوبه شورا مبنای کار قرار خواهد گرفت.
سیدیننیا با اشاره به ضرورت دقت در انتخاب نماد شهری ادامه داد: اصل داشتن نماد برای شهرها موضوع بسیار خوبی است، اما انتخاب آن باید با بررسی دقیق صورت گیرد تا در آینده از نظر پژوهشی، هنری یا تاریخی مورد نقد قرار نگیرد. باید مشخص باشد که معیار انتخاب چیست، کدام نماد از پشتوانه علمی برخوردار است و چه دلایلی برای معرفی آن بهعنوان نشان شهر وجود دارد.
وی با اشاره به مطرح شدن نمادهای مختلف برای اصفهان از سوی مجموعههای گوناگون افزود: مسئله اصلی این است که همه پیشنهادها در یک فرایند کارشناسی بررسی شوند و در نهایت به تصمیمی واحد برسند.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اصفهان با تأکید بر ضرورت شکلگیری وفاق دستگاهی، نخبگانی و مردمی بیان کرد: برای انتخاب نماد باید همه مجموعهها کمک کنند تا یک وفاق مشترک شکل بگیرد. مردم نیز باید آن نماد را بپذیرند. موضوع نیازمند کار پژوهشی قوی، تعیین متولیان مشخص و بررسی ابعاد مختلف است تا در نهایت در شورای فرهنگ عمومی مطرح شود.
سیدیننیا در پاسخ به این پرسش که چرا با وجود سابقه انتخاب قوس آذر، اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی تاکنون برای تثبیت آن اقدام مؤثری انجام نداده است، اظهار کرد: اختلافنظرهایی در این زمینه وجود داشته و هنوز وفاق کاملی شکل نگرفته است. اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی دبیرخانه شورای فرهنگ عمومی است و نمیتوان گفت بهتنهایی متولی تعیین نماد شهر است؛ پیشنهاد میتواند از سوی یک فرد یا مجموعه مطرح شود و پس از بررسی کارشناسی در شورا به رأی گذاشته شود.
وی درباره نقش شورای فرهنگ عمومی در جمعبندی اختلافنظرها نیز گفت: شورای فرهنگ عمومی ظرفیت لازم برای طرح چنین موضوعاتی را دارد و میتوان با حضور دستگاههای تخصصی، پیشنهادها را بررسی کرد و پس از انجام کار کارشناسی، موضوع را در صحن شورا مطرح کرد.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اصفهان با اشاره به اینکه اصفهان از نمادهای شناختهشده تاریخی برخوردار است، میدان نقش جهان را یکی از مهمترین نشانههای هویت این شهر دانست و افزود: زمانی که درباره اصفهان صحبت میشود، تصویر میدان نقش جهان بهصورت طبیعی در ذهن بسیاری از مردم جهان شکل میگیرد. این مجموعه معماری بهاندازهای قدرتمند است که خود میتواند معرف اصفهان باشد.
سیدیننیا در پایان، با تأکید دوباره بر اهمیت وجود نماد شهری خاطرنشان کرد: اصل موضوع بسیار ارزشمند است و باید برای آن کار کارشناسی انجام شود تا با مشارکت مجموعههای مختلف، تصمیمی مورد توافق شکل بگیرد.
نماد شهری میتواند تاریخ، تمدن و مکتب اصفهان را به جهان معرفی کند
مهدی جمالینژاد، استاندار اصفهان، با اشاره به جایگاه تاریخی و تمدنی این شهر اظهار کرد: اصفهان شهری ریشهدار در تاریخ است و میراث فرهنگی، آثار تاریخی و میراث معنوی آن از گذشتههای دور مایه افتخار بوده است. جهانگردان و سیاحانی که به نقاط مختلف دنیا سفر کردهاند، هنگام حضور در اصفهان توصیفهایی کمنظیر از این شهر ارائه دادهاند.
وی با اشاره به نقش تاریخی اصفهان در مسیر راه ابریشم افزود: اصفهان تنها محل مبادله کالا نبوده، بلکه فرهنگ، اندیشه و میراث معنوی نیز از این مسیر به سرزمینهای دیگر انتقال پیدا کرده است. این شهر در دورههای مختلف تاریخی آسیبهای فراوانی دیده، اما بارها توانسته است با تکیه بر ظرفیتهای فرهنگی خود دوباره احیا شود.
استاندار اصفهان با تأکید بر ضرورت توجه به ابعاد فرهنگی در کنار برنامههای عمرانی و خدماتی بیان کرد: توجه به اصفهان نباید صرفاً به ساختوساز و مسائل عمرانی محدود شود؛ مسائل فرهنگی، اجتماعی، هنری، میراثی، بازسازی، احیا و مرمت نیز باید جایگاه ویژهای در برنامههای مدیریت استان داشته باشند.
جمالینژاد درباره اهمیت تعریف نماد برای معرفی اصفهان به مخاطبان جهانی تصریح کرد: اصفهان برندهای ارزشمندی دارد و عنوان نصف جهان یکی از شناختهشدهترین آنهاست، اما وجود یک نماد مشخص نیز میتواند در معرفی بهتر شهر مؤثر باشد. نمادی که بتواند تاریخ، تمدن و مکتب اصفهان را به دیگران معرفی کند، از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است.
وی در پاسخ به وضعیت تصویب قوس آذر در شورای فرهنگ عمومی و برنامه مدیریت استان برای پیگیری این موضوع گفت: این نماد میتواند شهر را بهتر معرفی کند و تاریخ، تمدن و مکتب اصفهان را به نمایش بگذارد. اگر درخواست مربوط به آن ارائه شود، شورای فرهنگ عمومی آماده بررسی موضوع است.
نمادی که هنوز باید از تاریخ به حافظه عمومی راه پیدا کند
اظهارات مسئولان شهر و استان نشان میدهد که اختلاف اصلی بر سر ارزش تاریخی قوس آذر نیست؛ شهردار اصفهان صریحاً این نگاره را نماد مورد قبول مدیریت شهری معرفی میکند، استاندار نیز بر ظرفیت آن برای معرفی تاریخ و تمدن شهر تأکید دارد، اما مسیر تثبیت نهادی آن همچنان به ارائه پیشنهاد رسمی، انجام بررسیهای کارشناسی، جلب توافق مجموعههای مختلف و رأی شورای فرهنگ عمومی وابسته است.
در این میان، روشن شدن اینکه چه نهادی مسئول آغاز این فرایند است، چه زمانی پیشنهاد رسمی به شورا ارائه خواهد شد و چگونه میتوان میان دیدگاههای متفاوت به تصمیمی پایدار رسید، همچنان مطالبهای جدی باقی مانده است؛ زیرا قوس آذر برای آنکه صرفاً نگارهای بر سردر تاریخی قیصریه نباشد، باید از سطح تأییدهای پراکنده مدیریتی عبور کند و به نشانی پایدار در حافظه فرهنگی اصفهان تبدیل شود.
منبع: خبرگزرای مهر



