رفتن به محتوای اصلی
سیاسیاقتصاد نیوز6 دقیقه مطالعه

معمای ۱۳ کرسی برای تشکیل دولت آینده اسرائیل | شانس نتانیاهو برای تشکیل دولت چقدر است؟

به گزارش اقتصادنیوز، ائتلاف شکننده آیزنکوت برای تبدیل شدن به دولت آینده اسرائیل، باید بر اختلافات عمیق ایدئولوژیک میان اعضای خود غلبه کند. الجزیره در گزارشی نوشت:‌ با نزدیک شدن مذاکرات تشکیل دولت جدید اسرائیل به نخستین ضرب‌الاجل خود در ششم دسامبر، بنیامین…

معمای ۱۳ کرسی برای تشکیل دولت آینده اسرائیل | شانس نتانیاهو برای تشکیل دولت چقدر است؟

به گزارش اقتصادنیوز، ائتلاف شکننده آیزنکوت برای تبدیل شدن به دولت آینده اسرائیل، باید بر اختلافات عمیق ایدئولوژیک میان اعضای خود غلبه کند. الجزیره در گزارشی نوشت:‌ با نزدیک شدن مذاکرات تشکیل دولت جدید اسرائیل به نخستین ضرب‌الاجل خود در ششم دسامبر، بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر موقت این رژیم، ظاهرا در تلاش است از اختلافات داخلی ائتلاف موسوم به «تغییر» برای کنار زدن او استفاده کند. نتانیاهو روز چهارشنبه دیداری اعلام‌نشده با نفتالی بنت، نخست‌وزیر پیشین و یکی از چهره‌های اصلی ائتلاف مخالفان، برگزار کرد؛

اقدامی که با اتهام‌هایی درباره تلاش نخست‌وزیر برای شکستن این ائتلاف از درون همراه شد. دیدار مشکوک با بنت دفتر نتانیاهو این دیدار دو ساعت و نیمه را یک جلسه توجیهی امنیتی توصیف کرد، اما منابع نزدیک به ائتلاف مخالفان به رهبری گادی آیزنکوت، آن را یک فاجعه راهبردی خواندند. منابعی به رسانه اسرائیلی وای‌نت گفتند بنت پیش از این دیدار، آیزنکوت را در جریان قرار نداده بود. همچنین شبکه ۱۲ اسرائیل گزارش داد که بنت در نشست بعدی رهبران مخالفان استدلال کرده است که آنها باید امکان تشکیل دولت وحدت ملی با نتانیاهو را بررسی کنند.

بنت، سیاستمداری راست‌گرا، تنها چهره ائتلاف نیست که سابقه همکاری با دولت‌های نتانیاهو را دارد. آیزنکوت نیز پس از حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ به اسرائیل، به دولت وحدت اضطراری نتانیاهو پیوست و به‌عنوان وزیر بدون سبد و عضو کابینه جنگ فعالیت کرد. آویگدور لیبرمن، دیگر سیاستمدار راست‌گرای این ائتلاف، پیش‌تر وزیر خارجه و وزیر دفاع در دولت نتانیاهو بوده است.

یکی از چهره‌های ارشد ائتلاف به رهبری آیزنکوت به وای‌نت گفت: نتانیاهو تلاش می‌کند از طریق بنت، ائتلاف تغییر را از هم بپاشد این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که رهبران مخالفان، از جمله بنت، بارها وعده داده‌اند دیگر در هیچ ائتلاف دولتی به رهبری نتانیاهو حضور نخواهند داشت. اختلافات ایدئولوژیک ریشه‌ای است با این حال، گستردگی اختلافات ایدئولوژیک میان رهبران این جریان، از مواضع راست‌گرایانه لیبرمن تا دیدگاه‌های نسبتاً چپ‌گرایانه یائیر گولان، رهبر حزب دموکرات‌ها، این پرسش را مطرح کرده است که ائتلاف تا چه زمانی می‌تواند انسجام خود را حفظ کند.

بنت خود زمانی از نزدیک‌ترین متحدان سیاسی نتانیاهو بود و در چندین دولت او حضور داشت. اما در سال ۲۰۲۱، زمانی که فرصت تشکیل دولتی جایگزین با مشارکت یائیر لاپید، سیاستمدار میانه‌رو، فراهم شد، از نتانیاهو جدا شد. بنت و لاپید در نهایت ائتلافی چندحزبی تشکیل دادند که به ۱۲ سال حضور پیاپی نتانیاهو در قدرت پایان داد. بنت در نیمه نخست دوره فعالیت آن دولت نخست‌وزیر بود. با این وجود، او همچنان در بسیاری از موضوعات سیاسی با نتانیاهو اشتراک نظر دارد. اما ائتلاف مخالفان تا چه اندازه منسجم است و چه عواملی ممکن است به فروپاشی آن منجر شود؟

آیا ائتلاف تغییر از نظر ایدئولوژیک متحد است؟ همه احزاب عضو این ائتلاف، دست‌کم در ابتدای جنگ غزه، از جنگ اسرائیل علیه این منطقه حمایت کردند؛ جنگی که الجزیره آن را نسل‌کشی توصیف می‌کند. اعضای ائتلاف همچنین از حملات اسرائیل به چند کشور منطقه، از جمله ایران و لبنان، حمایت کرده‌اند. با این حال، در سیاست داخلی اسرائیل اختلافات میان اعضای این جریان کاملاً آشکار است. گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل و رهبر ائتلاف، و یائیر لاپید، شریک انتخاباتی بنت، از چهره‌های نسبتاً میانه‌رو محسوب می‌شوند.

در مقابل، بنت و لیبرمن آشکارا در جناح راست سیاست اسرائیل قرار دارند. اختلاف اصلی میان این دو نیز تا حد زیادی به نگاه متفاوت آنها به مذهب بازمی‌گردد. بنت یک ملی‌گرای مذهبی است، در حالی که لیبرمن سیاستمداری به‌شدت سکولار محسوب می‌شود که پیشینه‌اش به جامعه روس‌زبان اسرائیل بازمی‌گردد؛ جامعه‌ای که مواضعش در سال‌های اخیر بیش از گذشته با جریان‌های قدرتمند مذهبی اسرائیل در تعارض قرار گرفته است. در سوی دیگر این ائتلاف، یائیر گولان قرار دارد که به جناح چپ نزدیک است.

او از راه‌حل دوکشوری برای مناقشه فلسطین و اسرائیل حمایت می‌کند و از منتقدان صریح خشونت شهرک‌نشینان علیه فلسطینی‌ها در کرانه باختری اشغالی است. گولان دولت اسرائیل را به تشویق یا تحمل این حملات متهم کرده است. آیا ائتلاف مخالفان با بحران داخلی روبه‌رو است؟ بله.آیزنکوت علاوه بر تلاش‌های احتمالی نتانیاهو برای تضعیف ائتلاف، با چالش دشوار دیگری نیز روبه‌روست: او برای تشکیل دولت به ۱۳ کرسی دیگر نیاز دارد. پس از انتخابات ۲۷ اکتبر، ائتلاف او تنها ۴۸ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی کنست را در اختیار دارد.

بنابراین، آیزنکوت برای تشکیل دولتی که بتواند عملاً اداره کشور را بر عهده بگیرد، ناچار است اختلافات عمیق سیاسی میان متحدان خود را مدیریت کند. گولان پیش‌تر با رهبران احزاب نماینده شهروندان فلسطینی اسرائیل دیدار کرده و از تشکیل دولت با حمایت آنها استقبال کرده است. اما این پیشنهاد با مخالفت دیگر اعضای ائتلاف روبه‌رو شده و واکنش‌های تندی را برانگیخته است. حتی برخی معترضان راست‌گرا در واکنش به احتمال تشکیل چنین دولتی، تهدید به جنگ داخلی کرده‌اند.

لیبرمن که حزب اسرائیل خانه ما به رهبری او هفت کرسی در کنست دارد، از مخالفان سرسخت تشکیل دولتی است که به حمایت احزاب عرب متکی باشد. با این حال، موضع او درباره معافیت عملی مردان یهودی افراطی‌مذهبی از خدمت سربازی، ظاهرا در برابر یک گزینه دیگر در حال نرم‌تر شدن است: استفاده از ۱۳ کرسی احزاب مذهبی افراطی، یعنی شاس و یهودیت متحد توراتی. تمایل لیبرمن به مصالحه درباره سربازی اجباری می‌تواند یکی از مهم‌ترین وعده‌های انتخاباتی او و دیگر رهبران مخالفان را تضعیف کند و واکنش منفی حامیانش را به دنبال داشته باشد. اختلافات رهبران ائتلاف چگونه آشکار شده است؟

اختلافات میان رهبران مخالفان موضوع تازه‌ای نیست و حتی پیش از انتخابات بارها خود را نشان داده بود. در ماه اوت، بنت پیشنهاد آیزنکوت برای در نظر گرفتن معافیت‌های محدود از خدمت سربازی برای یهودیان افراطی‌مذهبی را اشتباهی دیوانه‌وار توصیف کرد. او هشدار داد که سیاستمداران مذهبی افراطی، آریه درعی و موشه گافنی، در چنین شرایطی آیزنکوت را به بازی خواهند گرفت. آیزنکوت نیز در واکنش، بنت و لیبرمن را به پیروی از سیاست‌‌های قدیمی متهم کرد و گفت مخالفت آنها با این ایده که بزرگ‌ترین حزب ائتلاف باید دولت آینده را رهبری کند، به شانس انتخاباتی مخالفان آسیب می‌زند.

لیبرمن چند هفته پیش از انتخابات، آیزنکوت را گانتز نسخه ۲ نامید؛ اشاره‌ای به بنی گانتز، وزیر دفاع پیشین اسرائیل که در سال ۲۰۲۰ برخلاف وعده‌های انتخاباتی خود به دولت نتانیاهو پیوست. لیبرمن آیزنکوت را متهم کرد که پنهانی به دنبال توافق با نتانیاهو است و جاه‌طلبی‌های شخصی را بر منافع ائتلاف ترجیح می‌دهد. گولان چند روز پس از انتخابات، خطاب به لیبرمن گفت اگر همچنان بر مخالفت با تشکیل دولتی که خدمت سربازی مردان یهودی افراطی‌مذهبی را الزامی کند پافشاری دارد، می‌تواند با نتانیاهو دولت تشکیل دهد. رهبران ائتلاف پیش از پیوستن به مخالفان درباره نتانیاهو چه می‌گفتند؟

مواضع کنونی رهبران مخالفان درباره نتانیاهو همیشه به این اندازه تند نبوده است. بنت در سال ۲۰۲۰ به خبرنگاران گفته بود که با وجود اختلافات شخصی، برای نتانیاهو احترام زیادی قائل است. او حتی گفته بود اسرائیل از اینکه نتانیاهو برای مدت طولانی در قدرت بوده، پیروز شده و نخست‌وزیر اقدامات بزرگی برای کشور انجام داده است. لیبرمن در سال ۲۰۱۹ به روزنامه جروزالم پست گفته بود که برای نتانیاهو فقط نتایج واقعا خوبی آرزو می‌کند و امیدوار است او از اتهامات فساد مالی تبرئه شود.

این در حالی است که لیبرمن در سال‌های اخیر بارها همین پرونده‌های فساد را دلیلی برای نامناسب بودن نتانیاهو برای تصدی مقام نخست‌وزیری عنوان کرده است.

منبع: اقتصاد نیوز

منبع خبراقتصاد نیوز