افزایش ذخایر طلای صندوقهای سرمایهگذاری در کنار افت ارزش داراییهای آنها، تناقضی معنادار در بازار جهانی ایجاد کرده است؛ جایی که تقاضا برای خرید همچنان وجود دارد، اما فشار دلار، نرخ بهره و موج فروش داراییها مانع رشد قیمت میشود. طبق گزارش الجزیره، صندوقهای سرمایهگذاری طلا با وجود افزایش ذخایر خود، با کاهش ارزش داراییهایشان روبهرو شدهاند. بر اساس آمار شورای جهانی طلا، ذخایر صندوقهای قابل معامله در بورس (ETF) با پشتوانه شمش طلای فیزیکی در اکتبر ۲۰۲۶، ۱۹ تن افزایش یافت و به ۴۲۷۵ تن رسید؛
اما ارزش داراییهای این صندوقها به دلیل افت قیمت طلا، با کاهش ۶ درصدی به ۵۴۲ میلیارد دلار رسید. به این ترتیب، کاهش قیمت، اثر خریدهای جدید را خنثی کرد. این تناقض، پرسشی مهم را مطرح میکند: چرا با وجود افت قیمت طلا، برخی سرمایهگذاران همچنان به خرید آن ادامه میدهند؟ شامگاه ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶، هر اونس طلا حدود ۳۶۶۶ دلار معامله میشد؛ اما مسئله فقط قیمت نیست. پرسش اصلی این است که چرا فلزی که همواره پناهگاه امن سرمایهگذاران شناخته میشود، با موجهای شدید فروش مواجه شده است؟
احمد شریم، تحلیلگر بازارهای مالی شرکت «فرست فایننشیال مارکتس»، در برنامه «اقتصاد امروز» شبکه الجزیره، افت قیمت طلا را ناشی از مجموعهای از عوامل، از جمله افزایش احتمال بالا رفتن نرخ بهره، تقویت دلار و نیاز برخی معاملهگران به نقدینگی میداند. دادههای شورای جهانی طلا و تحلیل مؤسسات مالی نیز ابعاد مختلف این فشارها را روشن میکند. نرخ بهره؛ رقیب پنهان طلا طلا برخلاف بسیاری از داراییهای مالی، سودی به دارنده خود نمیپردازد. بنابراین، با افزایش بازدهی سایر سرمایهگذاریها، نگهداری طلا جذابیت کمتری پیدا میکند؛
زیرا سرمایهگذار از درآمد احتمالی گزینههای دیگر چشمپوشی میکند. این همان مفهومی است که در اقتصاد «هزینه فرصت» نام دارد. بانک سوئیسی «یوبیاس» نیز از بازده بالای واقعی اوراق قرضه آمریکا، یعنی بازده پس از کسر تورم، بهعنوان یکی از عوامل فشار بر قیمت طلا یاد میکند. بازار حتی پیش از تصمیم رسمی بانک مرکزی به تغییرات احتمالی نرخ بهره واکنش نشان میدهد. صورتجلسه نشست فدرال رزرو آمریکا در روزهای ۲۷ و ۲۸ اکتبر که ۱۸ نوامبر منتشر شد، نشان میدهد نرخ بهره در محدوده ۳.۷۵ تا ۴ درصد حفظ شده است؛
با این حال، تقریباً همه اعضای کمیته معتقد بودند در صورت تحقق پیشبینیهای اقتصادی، افزایش بیشتر نرخ بهره احتمالاً ضروری خواهد بود. آنها همچنین تأکید کردند تصمیمهای بعدی بر اساس دادههای اقتصادی و تحولات تورمی اتخاذ میشود. از همین رو، افزایش تورم لزوماً به رشد قیمت طلا منجر نمیشود. خبرگزاری رویترز ۱۲ نوامبر گزارش داد که دادههای تورمی آمریکا و اظهارات مقامهای متمایل به سیاستهای پولی انقباضی، با تقویت دلار و افزایش احتمال بالا رفتن نرخ بهره، بر قیمت طلا فشار وارد کرده است. بنابراین، واکنش احتمالی بانک مرکزی به تورم، به اندازه خود تورم اهمیت دارد.
تقویت دلار نیز فشار دیگری بر بازار وارد میکند. به گفته شریم، با کاهش ارزش پول ملی در برابر دلار، خرید طلا برای خریداران آن کشور گرانتر تمام میشود؛ حتی اگر قیمت جهانی طلا تغییری نکرده باشد. گروه خدمات مالی «استونایکس» نیز فشارهای کنونی را حاصل همزمانی تقویت دلار، افزایش بازده اوراق خزانهداری آمریکا و احتمال تشدید سیاستهای پولی میداند. وقتی پناهگاه امن به منبع تأمین نقدینگی تبدیل میشود فروش طلا همیشه به معنای بدبینی سرمایهگذار به آینده قیمت آن نیست.
گاهی سرمایهگذاران برای تأمین فوری نقدینگی و جبران زیان در سایر بازارها، ناچار به فروش داراییهای خود میشوند. شریم میگوید برخی معاملهگران برای پاسخ به اخطارهای افزایش وجه تضمین در معاملات دیگر، داراییهای نقدشوندهای مانند طلا را میفروشند. بر اساس توضیح نهاد ناظر بر صنعت مالی آمریکا (FINRA)، در معاملات اعتباری، اگر ارزش داراییهای حساب سرمایهگذار از حداقل وجه تضمین پایینتر بیاید یا کارگزار شرایط جدیدی تعیین کند، سرمایهگذار باید موجودی حساب را افزایش دهد؛ اقدامی که میتواند از طریق واریز پول یا فروش بخشی از داراییها انجام شود.
در چنین شرایطی، نقدشوندگی بالای طلا به عاملی برای افزایش فشار فروش تبدیل میشود. سوکی کوپر، رئیس تحقیقات کالاهای جهانی در بانک استاندارد چارترد، در گفتوگو با سیانبیسی میگوید طلا به منبعی برای تأمین نقدینگی تبدیل شده و برخی سرمایهگذاران برای دستیابی به پول نقد، داراییهای طلایی خود را فروختهاند. شورای جهانی طلا نیز معتقد است نوسانات سهام شرکتهای فناوری احتمالاً در خروج سرمایه از صندوقهای طلای آمریکای شمالی در اکتبر نقش داشته است؛ زیرا برخی سرمایهگذاران برای تأمین نقدینگی به فروش طلا روی آوردهاند. خرید طلا ادامه دارد؛ اما چه کسانی خریدارند؟
دادههای اکتبر بخشی از تحلیل شریم درباره تداوم تقاضا برای طلا را تأیید میکند. صندوقهای سرمایهگذاری طلا در سراسر جهان طی این ماه ۲.۷ میلیارد دلار ورود خالص سرمایه ثبت کردند. با این حال، بررسی منطقهای نشان میدهد اروپا بیشترین ورود سرمایه را داشته، در حالی که آمریکای شمالی با خروج خالص حدود ۵۱۲ میلیون دلار مواجه شده است. بنابراین، آمار جهانی لزوماً بیانگر رفتار یکسان سرمایهگذاران در همه مناطق نیست. در همین ماه، ذخایر طلای صندوقها از نظر وزنی افزایش یافت، اما ارزش دلاری آنها کاهش پیدا کرد.
ضمن اینکه تداوم خرید در یک ماه، به معنای ادامه این روند در ماههای بعد نیست. طبق گزارش شورای جهانی طلا در ۱۷ نوامبر، صندوقهای طلای چین پس از چهار ماه ورود متوالی سرمایه، نشانههایی از خروج محدود سرمایه را ثبت کردند. البته این آمار تنها تا ۱۳ نوامبر را پوشش میدهد و نمیتوان آن را به کل ماه یا تمام صندوقهای جهان تعمیم داد. در همین حال، بانکهای مرکزی جهان در سپتامبر بهطور خالص ۶۱ تن طلا خریداری کردند؛ بالاترین میزان خرید ماهانه در سال ۲۰۲۶ تا آن زمان.
با این حال، مجموع خرید اعلامشده آنها از ژانویه تا سپتامبر به ۲۲۸ تن رسید که نسبت به مدت مشابه سال ۲۰۲۵، هفت درصد کاهش داشت. پیشبینی مؤسسات مالی؛ طلا چه زمانی احیا میشود؟ تفاوت میان چشمانداز کوتاهمدت و بلندمدت توضیح میدهد که چرا برخی مؤسسات از احتمال تداوم افت قیمت طلا سخن میگویند، در حالی که برخی دیگر به بهبود آن در آینده امیدوارند. این ارقام، اهداف قیمتی یا سطوح تکنیکالی هستند و تحقق آنها به شرایط و فرضیات اقتصادی مشخصی بستگی دارد. احمد شریم سطح ۳۸۰۰ دلار برای هر اونس را نقطهای تعیینکننده در مسیر حرکت طلا میداند.
به گفته او، ماندن قیمت در زیر این سطح میتواند زمینهساز افت بیشتر تا ۳۶۵۰ و سپس ۳۵۵۰ دلار شود؛ اما عبور از آن، مسیر صعود به ۳۹۵۰ دلار و سپس مرز روانی ۴۰۰۰ دلار را باز میکند. این سطوح بر اساس تحلیل تکنیکال تعیین شدهاند و زمان مشخصی برای تحقق آنها اعلام نشده است. از سوی دیگر، کاهش هدف قیمتی یک بانک لزوماً به معنای پیشبینی سقوط بازار نیست. برای نمونه، الجزیره نت در ۱۴ نوامبر به نقل از وبسایت «اینوستینگ داتکام» گزارش داد که گلدمن ساکس هدف قیمتی طلا را از ۴۸۰۰ به ۴۶۵۰ دلار کاهش داده است؛
با این حال، هدف جدید همچنان بالاتر از قیمت طلا در زمان این برآورد قرار داشت. به بیان دیگر، این بانک از رشد کمتر از پیشبینی قبلی سخن گفته، نه لزوماً کاهش قیمت. سناریوهای بانک سوئیسی یوبیاس نیز نشان میدهد پیشبینی قیمت طلا تا چه اندازه به شرایط اقتصادی وابسته است. این بانک در سناریوی خوشبینانه، با فرض افزایش بهرهوری و کاهش ریسکها، قیمت هر اونس طلا را تا پایان ۲۰۲۷ حدود ۳۸۰۰ دلار پیشبینی میکند؛ اما در صورت شکست رونق هوش مصنوعی و وقوع رکودی شدید، هدف ۵۵۰۰ دلاری را برای آن در نظر گرفته است.
این تفاوت نشان میدهد شرایط مطلوب برای اقتصاد، لزوماً به معنای رشد قیمت طلا نیست. البته این پیشبینیها نیز تمام تحولات اخیر بازار را پوشش نمیدهند. گزارش یوبیاس، با وجود انتشار در ۱۸ نوامبر، بر دادههای تا ۱۲ نوامبر متکی است. هدف قیمتی گلدمن ساکس نیز پیش از افت قیمت طلا در ۱۹ نوامبر به زیر ۳۷۰۰ دلار منتشر شده بود. بنابراین، نمیتوان این برآوردها را تأییدی بر پایان روند نزولی و شکلگیری کف قیمتی طلا پس از آخرین موج فروش دانست. قیمت طلا برای خریداران داخلی چه معنایی دارد؟
برای خریدارانی که طلا را با پول ملی خود تهیه میکنند، دنبال کردن قیمت جهانی هر اونس به دلار کافی نیست. ممکن است قیمت جهانی طلا کاهش یابد، اما افزایش نرخ دلار در برابر پول ملی، بخشی یا تمام این کاهش را جبران کند. از این رو، افت قیمت طلا در بازارهای جهانی الزاماً به کاهش مشابه قیمت آن برای خریداران داخلی منجر نمیشود؛ بهویژه آنکه اجرت ساخت، مالیات و حاشیه سود فروشندگان نیز بر قیمت نهایی تأثیر میگذارد. در مجموع، ادامه خرید طلا بهتنهایی به معنای نزدیک بودن زمان بهبود قیمت آن نیست.
مسیر آینده این فلز همچنان به نرخ بهره، قدرت دلار و میزان نیاز سرمایهگذاران به نقدینگی بستگی دارد. تقاضای خرید میتواند از قیمت طلا حمایت کند، اما لزوماً قادر به خنثی کردن فشار فروش ناشی از نیاز سرمایهگذاران به پول نقد نیست. در نهایت، عنوان «پناهگاه امن» به معنای مصونیت طلا از افت قیمت نیست. سود و زیان خریداران نیز تنها به ماهیت این فلز بستگی ندارد، بلکه قیمت خرید، ارزش پول ملی و زمان نیاز به فروش، در تعیین نتیجه سرمایهگذاری نقش اساسی دارند.
منبع: جماران



