رفتن به محتوای اصلی
سیاسیدنیای اقتصاد6 دقیقه مطالعه

خودزنی ترامپ با سودای کشورگشایی

گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد- کسری غفوری: شیفتگی دونالد ترامپ به کشورگشایی بیش از هر زمان دیگری به زیان خودش تمام می‌شود، با این حال مارکو روبیو و دیگر چهره‌های دولت همچنان به ستایش آن ادامه می‌دهند. این رویکرد گویای تغییری بنیادین در نگاه واشنگتن به…

خودزنی ترامپ با سودای کشورگشایی

گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد- کسری غفوری: شیفتگی دونالد ترامپ به کشورگشایی بیش از هر زمان دیگری به زیان خودش تمام می‌شود، با این حال مارکو روبیو و دیگر چهره‌های دولت همچنان به ستایش آن ادامه می‌دهند. این رویکرد گویای تغییری بنیادین در نگاه واشنگتن به مناسبات جهانی است. پومپه در میان سرداران رومی یک اعجوبه نظامی بود، هرچند طبعی خوش‌گذران و لاابالی داشت. او در اوایل بیست‌سالگی و در سال ۸۲ پیش از میلاد مامور شد برای سرکوب مخالفان یکی از رهبران روم به سیسیل برود.

پلوتارک می‌نویسد پومپه با همه مخالفان به مدارا رفتار کرد، جز یک گروه که برای در امان ماندن از گزند سربازان به قوانین روم پناه بردند. او آن‌ها را به سخره گرفت و پس از آنکه با دو شهروند رومی با قساوتی غیرطبیعی رفتار کرد، هر دو را اعدام کرد. پومپه دست‌کم یکی از آن دو را بدون محاکمه کشت و به این ترتیب سنت‌های دیرینه روم را زیر پا گذاشت. میراث شوم شمشیرهای بی‌قانون بی‌اعتنایی پومپه به قانون به چرخه خشونتی دامن زد که سرانجام به مرگ خونین خود او، ژولیوس سزار و فروپاشی جمهوری روم انجامید.

نشریه اکونومیست در مطلب اخیر خود با یادآوری همین تجربه تاریخی، بر مخاطرات مسیر کنونی کاخ سفید انگشت گذاشته است؛ با این حال، در ۱۳ نوامبر (۲۲ آبان)، مارکو روبیو، وزیر خارجه حقوقدان آمریکا در جمع گروهی از حقوقدانان گفت واکنش دولت ترامپ به هر کسی که به حقوق بین‌الملل استناد کند، احتمالاً همان پاسخ پومپه خواهد بود. او از قول این سردار رومی نقل کرد که برای مردان شمشیربه‌دست از قانون دم نزنید.

عجیب‌تر آنکه روبیو در سخنرانی خود در نهاد محافظه‌کار «انجمن فدرالیست»، دیوان کیفری بین‌المللی را هم‌ردیف «دادگاه‌های کنشگر» در داخل آمریکا نشاند و هر دو را «بیگانه با هویت ما» خواند. اما این هویت از نگاه او چیست؟ به گفته روبیو، آمریکایی‌ها همیشه در عطش گسترش‌طلبی، رشد، اکتشاف و کشورگشایی اشتراک داشته‌اند. آیا دست‌کم این واقعیت تکان‌دهنده نیست که در عرض کمتر از دو سال، چنین تندروی‌هایی از سوی دولت آمریکا دیگر حتی کسی را شوکه هم نمی‌کند؟

اینکه سکاندار دیپلماسی آمریکا به جای احترام به قانون، تهدید به خشونت را بستاید و کشورگشایی را فضیلتی آمریکایی جلوه دهد دیگر چندان غافلگیرکننده نیست. همان‌قدر که تعجبی ندارد ببینیم دونالد ترامپ و مردان شمشیربه‌دستش از نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای هم درس نگرفته‌اند. با این همه، این بی‌اعتنایی به قانون به سبک پومپه، چه از نظر سیاسی و چه از نگاه راهبردی، بیش از هر زمان دیگری به زیان خود دولت تمام می‌شود.

نظرسنجی ماه گذشته موسسه گالوپ نشان داد که برای نخستین بار از سال ۲۰۰۷، مردم آمریکا برای حفاظت از کشور در برابر تهدیدهای نظامی به دموکرات‌ها بیش از جمهوری‌خواهان اعتماد دارند. این در حالی است که تنها سه سال پیش، جمهوری‌خواهان در این شاخص ۲۲ واحد درصد جلوتر بودند. از سوی دیگر، ترامپ در شرایطی راهی نشستی در آسیا شد که امید داشت بر سر یک توافق هسته‌ای با چین و روسیه مذاکره کند. اما چرا یک قدرت خارجی باید پای توافق با آمریکایی‌هایی را امضا کند که معتقدند پایبندی به قواعد فقط کار آدم‌های ضعیف یا ساده‌لوح است؟

ترامپ سابقه روشنی در زیر پا گذاشتن توافق‌ها دارد و نه‌تنها توافق‌های دولت‌های پیشین، بلکه پیمان‌هایی را که پای آن‌ها امضای خودش بوده نیز پاره کرده است. چنین تمسخری در برابر قواعد بین‌المللی، به‌ویژه امروز که سلاح تازه‌ای به نام هوش مصنوعی در جهان رها شده و روزبه‌روز قدرتمندتر می‌شود، خطری دوچندان دارد. البته روبیو پیش‌تر هم دیدگاه‌های بین‌الملل‌گرایانه خود را تعدیل کرده بود تا با دستورکار اول آمریکای ترامپ همسو شود و بعید نیست به تمام حرف‌هایی که امروز می‌زند قلباً باور نداشته باشد.

شمشیرزنان ترامپ حالا به جان هم افتاده‌اند و از پشت به یکدیگر خنجر می‌زنند. هم روبیو و هم جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، گزینه‌های احتمالی جانشینی ترامپ محسوب می‌شوند. روبیو گفته است اگر ونس نامزد شود وارد رقابت نخواهد شد، اما پس از آنکه نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای بخت معاون رئیس‌جمهور را کمرنگ کرد، تکاپویی در میان جمهوری‌خواهان کنگره برای به میدان آوردن روبیو قوت گرفته است. در ۱۲ نوامبر (۲۱ آبان)، ترامپ ناگهان اعلام کرد که ونس باید تلاش‌هایش برای مذاکره صلح با ایران را کنار بگذارد.

این واکنش پس از آن بود که ونس در شبکه‌های اجتماعی نوشت شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای به خاطر جنگ علیه ایران رخ داده است. هرچند همان‌طور که ترامپ بعدتر یادآور شد، ونس نگفته بود که آیا اساساً این جنگ را کار درستی می‌دانسته یا نه. در نقطه مقابل، روبیو در سخنرانی خود در انجمن فدرالیست از این جنگ دفاع کرد. او البته توضیح نداد چرا برهم زدن توافق هسته‌ای پیشین آمریکا با ایران از سوی ترامپ اقدامی خردمندانه بوده، یا چه منطقی پشت به راه انداختن جنگی بدون همراهی هیچ متحدی جز اسرائیل و بدون تایید سازمان ملل وجود داشته است.

سقوط اعتبار آمریکا در دادگاه تاریخ دولت‌های آمریکا همواره در تفسیر حقوق بین‌الملل، دست‌ودلبازانه کفه منافع ملی خود را سنگین‌تر گرفته‌اند. با این حال دولت‌های پیشین این منافع را در حفظ نظم قاعده‌مندی می‌دیدند که خود آمریکا پس از دو جنگ جهانی برای تامین ثبات جهانی پرچمدارش شده بود. سنگ بنای این ساختار سازمان ملل متحد بود که بر اصل برابری حاکمیت دولت‌ها و منع توسل به زور علیه تمامیت ارضی دیگر کشورها استوار است. اما از نگاه ترامپ این قواعد نه ضامن حاکمیت ملی، بلکه تعرضی به آن به شمار می‌روند.

او در ماه سپتامبر در مجمع عمومی سازمان ملل اعلام کرد که غنایم از آنِ فاتحان است. منظور او امتیازهای نفتی ونزوئلا بود که پس از حمله به این کشور برای ربایش رئیس‌جمهورش، نیکولاس مادورو، مدعی تصاحبشان شده بود. ترامپ یک روز مانده به انتخابات میان‌دوره‌ای نیز به فتح ونزوئلا به دست آمریکا بالید. روسای‌جمهور آمریکا با همه خطاهایشان همواره مدافع حاکمیت ملی این کشور بوده‌اند. برای نمونه، هیچ دولتی در آمریکا به دلیل نگرانی از پیگردهای سیاسی علیه نظامیان یا شهروندان آمریکایی از پیوستن به دیوان کیفری بین‌المللی حمایت نکرده است.

بنابراین وقتی روبیو در انجمن فدرالیست مدعی شد روسای‌جمهور گذشته منافع آمریکا را فدای حکمرانی جهانی کرده‌اند، در واقع به ادعایی خیالی و ساختگی می‌تاخت. مهم‌تر اینکه او در حالی می‌گفت آمریکا باید خود را بر جهان تحمیل کند که توضیح نداد اگر دیگر کشورها هم چنین حقی برای خود قائل شوند، امنیت آمریکایی‌ها چطور بیشتر خواهد شد. مشاوران ترامپ هرگز توضیح نمی‌دهند چرا کشورگشایی آمریکا به کشورگشایی‌های بیشتر روسیه یا چین مشروعیت نخواهد بخشید. آن‌ها پاسخی هم ندارند که چرا کشتن مظنونان قاچاق در دریا، بدون ارائه هیچ مدرکی، جان ملوانان آمریکایی را به خطر نمی‌اندازد.

شمشیر فقط در دست آمریکایی‌ها نیست. بی‌دلیل نیست که روبیو از قرن بیست عبور می‌کند و در تاریخ باستان به دنبال دستاویز می‌گردد. او ماه گذشته در سخنرانی‌اش در آتن، مفهوم «توموس» را که آتش شور و قدرت و شجاعت و غرور توصیفش کرد، ارزش بنیادین یونان باستان خواند و گفت دولت ترامپ در پیگیری بی‌پروای قدرت ملی همین روحیه را به نمایش می‌گذارد. اما روبیو اشاره‌ای به تراژدی‌های یونان باستان درباره رهبرانی نکرد که در سودای کشورگشایی، فضیلت دیگر یعنی خرد را به فراموشی سپردند. این دولت درس‌های تاریخ باستان و معاصر را به کسی نمی‌آموزد، بلکه یکسره آن‌ها را نادیده می‌گیرد.

منبع: دنیای اقتصاد

منبع خبردنیای اقتصاد