واشنگتنپست نوشت: با نزدیک شدن زمستان، جنگ اوکراین با دو ساعت متفاوت پیش میرود: روند صلح به رهبری آمریکا بهکندی در حال پیشرفت است، در حالی که حملات موشکی و پهپادی به شهرهای اوکراین و پالایشگاههای روسیه با سرعتی فزاینده ادامه دارد. خبر مرتبط پیروزی پوتین در نشست سهجانبه چین به روایت نیویورک تایمز/ پوتین به جایگاهی که در آرزوی آن بود دست یافت اقتصادنیوز: پوتین در جریان دیدار با دستکم هفت رهبر جهان طی دو روز، اعلام کرد تلاشها برای منزوی کردن روسیه شکست خورده است.
در ادامه این مطلب آمده است: این ناهماهنگی مرگبار است و اگر تا سال آینده ادامه پیدا کند، تلفات و ویرانیهای بیشتر، عزم هر دو طرف برای ادامه جنگ را راسختر خواهد کرد. عقل سلیم باید کییف و مسکو را به سمت مذاکرات سریعتر و برقراری آتشبس جزئی در شهرها و تأسیسات انرژی سوق دهد. اما در جنگی تلخ مانند این، حتی دستیابی به اقدامات منطقی نیز دشوار است. تنها نشانه امیدوارکننده این است که سرانجام، در پنجمین سال جنگ، چارچوب مناسبی برای گفتوگو درباره توافق صلح شکل گرفته است. جرد کوشنر و استیو ویتکاف، فرستادگان آمریکا، با انتقادهایی مواجه شدهاند؛
منتقدانی که میانجیگری آنها را بیش از حد همسو با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه و آغازگر جنگ، میدانند. با این حال، اوکراین و کشورهای پیشرو اروپایی همگی از تلاش کوشنر و ویتکاف حمایت میکنند و این تلاش در حال پیشرفت است؛ هرچند بسیار کند، اما همچنان رو به جلو. برداشتها درباره جانبداری میانجیگری آمریکا از مسکو، روز پنجشنبه و در جریان نشست سران در شنژن چین تقویت شد؛ جایی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، پوتین را «دوست من» خطاب کرد.
در سوی دیگر، نشستی در برلین در روز پنجشنبه برگزار شد که در آن کوشنر و ویتکاف به حامیان اروپایی اوکراین پیوستند تا راهبرد مشترکی برای مذاکرات تدوین کنند. کوشنر، مذاکرهکننده ارشد آمریکا، روز دوشنبه در پیامی در شبکههای اجتماعی، چالش پیش رو را اینگونه خلاصه کرد: «چگونه میتوانیم به این جنگ وحشتناک پایان دهیم و ترتیبات امنیتی پس از جنگی ایجاد کنیم که احتمال وقوع جنگهای آینده را کاهش دهد؟» او استدلال کرده است که دو طرف تنها در صورتی امتیاز خواهند داد که تضمینهایی دریافت کنند مبنی بر اینکه پس از برقراری آتشبس، درگیریها از سر گرفته نخواهد شد.
این نظریه قابلقبول است، اما به همان اندازه این احتمال وجود دارد که پوتین از مذاکرات برای طولانی کردن جنگ استفاده میکند، زیرا به دنبال پیروزی است، نه صلح. پاسخ علنی کرملین به فرستادگان آمریکا در سفر هفته گذشته آنها به مسکو، مطرح کردن خواستههای مضحکی بود که در عمل به معنای برچیدن ناتو است. مقامهای اروپایی از موضع تهاجمی روسیه بهشدت خشمگین شدند. اما کوشنر در پیامی دیگر نوشت که نباید این مواضع «حداکثری» را بهعنوان مواضعی قطعی و تغییرناپذیر در نظر گرفت.
او نوشت: «در گفتوگوهای خصوصی ما، هر دو طرف میدانند که برای پایان دادن به این جنگ، مصالحههای عملی ضروری خواهد بود.» یک مقام ارشد آمریکایی که به مذاکرات نزدیک است، به من گفت: «واژه راهنما، "تقارن" است. چگونه میتوان اطمینان حاصل کرد که ناتو ضامن صلح باشد، نه عاملی برای تحریک روسیه؟» این مقام گفت کوشنر به پوتین هشدار داده است: «این جنگ ابتدا با اوکراین آغاز شد. اکنون به یک جنگ نیابتی با اروپا تبدیل شده است.» خطرات امنیتی برای همه طرفها در حال افزایش است. مشکل اینجاست که در حالی که دیپلماتها گفتوگو میکنند، کییف بیش از هر زمان دیگری زیر آتش قرار دارد.
مطالعه جدیدی که ماه گذشته از سوی مدرسه اقتصاد کییف منتشر شد، نشان میدهد حملات هوایی روسیه به پایتخت اوکراین در سال جاری بیش از سه برابر شده است؛ بهطوریکه میانگین حملات روزانه از ۲.۶ مورد در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ به ۹.۸ مورد در ماه اکتبر رسیده است. تعداد ساعتهایی که کییف هر ماه در وضعیت هشدار حمله هوایی قرار میگیرد نیز از ۳۲ ساعت در ماه ژوئن به ۱۷۲ ساعت در ماه اکتبر افزایش یافته است. تا اواخر اکتبر، برق هر خانوار در کییف روزانه به مدت هفت تا ۹ ساعت قطع میشد. اوکراین نیز حملات خود به بخش انرژی روسیه را تشدید کرده است.
خبرگزاری رویترز گزارش داده که اوکراین در این ماه ۱۵ پالایشگاه از ۳۵ پالایشگاه بزرگ روسیه را هدف قرار داده و میزان پالایش نفت خام این کشور را ۴۵ درصد کاهش داده است. این رویارویی فرسایشی، ضرورت فوری کاهش تنشها را نشان میدهد. اما کوشنر در پیامهای عمومی خود استدلال کرده است که دو طرف تا زمانی که تضمینهایی برای جلوگیری از شعلهور شدن دوباره جنگ پس از آتشبس دریافت نکنند، حملات فلجکننده خود را متوقف نخواهند کرد. در این زمینه نیز پیشرفتهایی آهسته حاصل شده است.
یک منبع نزدیک به مذاکرات گفت پوتین در گفتوگوهای خصوصی پذیرفته است که اوکراین پس از پایان جنگ میتواند از تعهد امنیتی آمریکا و اروپا برخوردار شود؛ تعهدی مشابه ماده ۵ پیمان ناتو، مشروط بر اینکه نیروهای ناتو در خاک اوکراین مستقر نشوند. در مقابل، روسیه از لغو تحریمها برخوردار خواهد شد، اما اگر نیروهای خود را برای حملهای جدید در مرزها متمرکز کند، تحریمها دوباره اعمال خواهند شد. هسته اصلی این مناقشه، تمایل اوکراین برای خارج شدن از مدار نفوذ روسیه و پیوستن به اتحادیه اروپاست.
پوتین در سال ۲۰۲۲ به اوکراین حمله کرد تا مانع شکلگیری هویت اروپایی این کشور شود، اما مذاکرهکنندگان معتقدند او در این هدف شکست خورده است. کوشنر در پیامی نوشت که در مسیر دستیابی به تفاهمی درباره «فراهم شدن مسیری برای عضویت کییف در اتحادیه اروپا و تثبیت آینده بلندمدت اوکراین در اروپا»، «پیشرفت معناداری» حاصل شده است. مقامهای اروپایی این هفته به من گفتند که آنها واقعاً قصد دارند یک «فرایند ویژه» برای بررسی عضویت اوکراین در اتحادیه اروپا در نظر بگیرند؛ هرچند تکمیل این روند ممکن است یک دهه طول بکشد.
روسیه، اوکراین و اروپا همزمان با گفتوگو درباره ترتیبات امنیتی پس از جنگ، در حال بررسی جزئیات این توافقها هستند. در واکنش به مخالفت پوتین با ایجاد پایگاههای ناتو در خاک اوکراین، مقامهای آمریکایی پیشنهاد کردهاند که روسیه پس از برقراری آتشبس، نیروهای خود را از مرزها عقب بکشد. در صورت پیشروی نیروهای روسیه برای حمله، نیروهای ناتو بلافاصله به اوکراین اعزام خواهند شد. مقامهای آمریکایی و اروپایی همچنین درباره چگونگی نظارت بر پایبندی روسیه به تعهداتش و نحوه برقراری ارتباط سریع در شرایط بحرانی گفتوگو کردهاند.
معماری امنیتی آینده، در واقع حکم لایه نهایی و محافظ یک توافق را دارد؛ یا شاید بهتر باشد بگوییم زرهی است که از آن محافظت میکند. اما دشوارترین مسئله همچنان مصالحه بر سر سرزمینهاست. پوتین خواهان کنترل کامل منطقه دونباس است؛ منطقهای که شاهد شدیدترین و خونینترین نبردها بوده است. اما ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، حاضر نیست هیچیک از مناطق دونباس را که روسیه هنوز تصرف نکرده است، واگذار کند. کوشنر در حال بررسی راهی برای حل این دشوارترین گره مذاکرات است: وادار کردن پوتین به پذیرش چیزی که بهشدت با آن مخالف است، یعنی عضویت کامل اوکراین در ناتو؛
آن هم در ازای دریافت منطقه دونباس که خواهان کنترل آن است. زلنسکی آخر هفته گذشته این راهبرد را فاش کرد و گفت: «آمریکاییها این پرسش را مطرح کردند: "اگر اوکراین به ناتو بپیوندد، آیا از دونباس عقبنشینی خواهد کرد؟" این نخستین بار بود که چنین موضوعی مطرح میشد.» او گفت اگر مذاکرهکنندگان آمریکایی بتوانند بستهای شامل تضمینهای امنیتی، منابع مالی برای بازسازی و عدم اعمال محدودیت بر اندازه ارتش آینده اوکراین تدوین کنند، حاضر خواهد بود آن را در قالب یک همهپرسی به مردم ارائه دهد. ارتباط میان دیپلماسی و حملات نظامی روز پنجشنبه بهروشنی نمایان شد؛
زمانی که اوکراین پل تنگه کرچ را که روسیه را به شبهجزیره کریمه متصل میکند، هدف قرار داد. پوتین پس از دیدار با ترامپ و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، در شنژن گفت که پیش از این درخواستهایی را برای برقراری آتشبس جزئی در زمینه کشتیرانی در دریای سیاه یا تأسیسات انرژی بررسی میکرده است. اما او پس از حمله به پل گفت: «اکنون دیگر مذاکره نخواهیم کرد.» این همان زنجیره اقدام و واکنشی است که متوقف کردن این جنگ را تا این اندازه دشوار کرده است. در جنگ و صلح، زمانبندی همهچیز است.
مقام آمریکایی نزدیک به مذاکرات، روند گفتوگوها را به بازی در یک زمین گلف با حفرهای طولانی و پنج ضربهای تشبیه میکند. به گفته او، بازیکنان تاکنون ۲۵۰ یارد در مسیر زمین پیش رفتهاند، اما برای رساندن توپ به محدوده پایانی و وارد کردن ضربه آخر، که تعیینکنندهترین مسائل را حلوفصل میکند، هنوز به یک ضربه دیگر نیاز دارند. مشکل اینجاست که در حالی که بازیکنان مشغول ضربه زدن هستند، پهپادها و موشکها بر سر این زمین گلف فرضی فرو میریزند. بدون دستکم یک آتشبس جزئی، ممکن است آنها در یکی از موانع شنی زمین گلف گرفتار شوند.
این روند به دیپلماسی بیشتر و بمباران کمتر نیاز دارد.
منبع: اقتصاد نیوز



