نخستین نشست سهجانبه رهبران آمریکا، چین و روسیه در شهر شنژن، برخلاف گمانهزنیها درباره شکلگیری نظم نوین جهانی و تکرار کنفرانس یالتا، دستاورد ملموس چندانی به همراه نداشت. این دیدار اگرچه فرصتی برای عکس یادگاری و نمایش قدرت هر سه رهبر فراهم کرد، اما محدودیتهای قدرتهای امروز نشان میدهد که جهان دیگر میان ابرقدرتها تقسیمپذیر نیست.
به گزارش خبرآنلاین، جیمز پالمر، معاون سردبیر نشریه فارن پالیسی در یادداشتی تحلیلی برای این نشریه نوشت که نخستین نشست سهجانبه رهبران چین، روسیه و ایالات متحده در حاشیه اجلاس همکاریهای اقتصادی آسیا-پاسفیک (اپک) در شنژن، همانطور که انتظار میرفت، چیزی بیش از یک فرصت برای عکس یادگاری نبود.
با این حال، هر سه رهبر از تصاویر منتشرشده راضی خواهند بود. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا که هنوز از شکست سنگین حزبش در انتخابات میاندورهای آسیب دیده است، فرصت یافت در نقش یک دولتمرد جهانی ظاهر شود.
در کنار او، ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه توانست نقش صلحساز را بازی کند و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین نیز در قامت فردی ظاهر شد که مدیریت صحنه را در دست دارد؛ تصویری که امروز بیش از گذشته به واقعیت نزدیک است.
بیانیه مشترک رسمی این نشست که توسط خبرگزاری دولتی شینهوا منتشر شد، محورهایی را بازتاب داد که شی در طول دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ پیگیری کرده است؛ از جمله ثبات راهبردی، مخالفت با تفکر جنگ سرد و گسست اقتصادی، و احترام به نتایج جنگ جهانی دوم.
پکن و مسکو بهطور معمول از بند پایانی برای توجیه ادعاهای ارضی امروز خود استفاده میکنند؛ در حالی که در زمان جنگ جهانی دوم، نماینده چین دولت جمهوری چین بود که بعدها به تایوان رفت و در اروپای شرقی نیز قدرت پیروز اتحاد جماهیر شوروی بود، نه روسیه.
چرا رویای «یالتای جدید» بیاساس است
پیش از برگزاری نشست، گمانهزنیهایی مطرح شد مبنی بر اینکه دیدار شنژن ممکن است به کنفرانس یالتای جدید تبدیل شود؛ نشستی که در سال ۱۹۴۵ میان سه پیروز اصلی جنگ جهانی دوم برای تقسیم اروپا برگزار شد.
به عقیده این تحلیلگر، تصور اینکه تکرار یالتا اساساً ممکن است، به شکل بنیادینی نادرست است؛ چرا که دو قدرت از این سه کشور امروز درگیر جنگهای انتخابی و از نظر اقتصادی ویرانگر علیه کشورهای کوچکتر هستند.
نکته کلیدی آن است که جهان دیگر در اختیار این سه کشور نیست تا آن را میان خود تقسیم کنند. ترامپ نمیتواند اوکراین را وادار به تسلیم کند یا تایوان را به پکن بسپارد، پوتین توان احیای شکوه شوروی با زور را ندارد و چین نیز با وجود تمام لفاظیها هنوز نتوانسته تایوان را مطیع خود سازد.
این قیاس تاریخی همچنین نادیده میگیرد که قدرتهای بزرگ امروز تا چه اندازه از همتایان سال ۱۹۴۵ خود ضعیفترند؛ زمانی که ارتش شوروی بزرگترین ارتش جهان بود، اقتصاد آمریکا از مجموع کل جهان توسعهیافته بزرگتر بود و بریتانیا همچنان بر امپراتوریای با یکچهارم جمعیت جهان حکم میراند.
حتی معامله یالتا نیز دوام نیاورد و به جای صلح پایدار، بستر جنگ سرد و خونریزی از کره تا مجارستان را فراهم کرد. از این رو، دستیابی به یک معامله بزرگ میان چین، روسیه و آمریکا در شرایط امروز حتی بعیدتر است.
دستاورد اندک هستهای و تقابل با دیوان کیفری
پالمر با اشاره به محتوای بیانیه پایانی تأکید کرد که با وجود تمام صحبتها درباره نظم نوین جهانی، نشست شنژن دستاورد ملموس چندانی نداشت.
سه قدرت بهصورت اسمی توافق کردند درباره کاهش ریسکهای هستهای گفتوگو کنند، اما در غیاب کار دیپلماتیک پیشین و با توجه به تفاوت چشمگیر در اندازه زرادخانههای آنها، نتیجه قابل توجهی از این توافق حاصل نخواهد شد.
با این وجود، بیانیه مشترک یک اثر مشخص داشت؛ محکومیت دیوان کیفری بینالمللی از سوی سه رهبر، خوراک ایدئولوژیک تازهای در اختیار چین و روسیه قرار داد و بیاعتنایی حکومتهای اقتدارگرا به نهادهای بینالمللی و حقوق بشر را تقویت کرد.
با این حال، پکن نباید این نشست را مجوزی برای محدود کردن گفتوگوهای آمریکا و چین به معادلات صرفاً قدرتمحور تلقی کند؛ زیرا با در دست گرفتن کنترل کمیتههای کلیدی مرتبط با چین در کنگره آمریکا از سوی دموکراتها در ماه ژانویه، مسائلی مانند دموکراسی و مخالفان سیاسی دوباره اهمیت خواهند یافت.
استقبال سرد از نخستوزیر ژاپن و حاشیههای فناوری
میزبانی اجلاس اپک همچنین فرصتی تازه در اختیار چین قرار داد تا نارضایتی خود از توکیو را نشان دهد. روابط دوجانبه، بیش از یک سال پس از آنکه سانائه تاکایچی، نخستوزیر ژاپن اعلام کرد حمله چین به تایوان میتواند مداخله ژاپن را توجیه کند، همچنان در پایینترین سطح قرار دارد.
در حالی که سایر رهبران با تشریفات کامل مورد استقبال قرار گرفتند، یک دیپلمات نسبتاً ردهپایین در فرودگاه شنژن به استقبال تاکایچی رفت و رسانههای دولتی چین نیز با ادبیاتی جنسیتزده به او تاختند؛ رویهای که پیشتر علیه تسای اینگ-ون، رئیسجمهور پیشین تایوان نیز به کار رفته بود.
در بخش فناوری و کسبوکار، پیامدهای رسوایی جنسن هوانگ، مدیرعامل پیشین انویدیا همچنان رو به گسترش است و این شرکت با پیگردهای حقوقی و تشدید محدودیتها بر صادرات تراشههای آمریکایی روبهرو شده است.
هوانگ که هفته گذشته در پی افشای رابطه با آلیس هوانگ، مأمور ادعایی اطلاعاتی چین استعفا داد، قرار است اوایل ماه آینده در کنگره آمریکا شهادت دهد. گزارشها نشان میدهد همسر آلیس هوانگ نیز در ساخت مراکز داده دولتی برای افزایش توان محاسباتی چین نقش مهمی داشته و خود آلیس هوانگ اکنون به پکن بازگشته و از دسترس پیگرد کیفری در سنگاپور خارج شده است.
نویسنده در پایان به اختلالهای هفته گذشته در خدمات فناوری آمریکا اشاره کرد و نوشت که اگرچه اجماع کنونی بر غیرمرتبط بودن این اختلالها با حملات سایبری است، اما نباید فراموش کرد که گروه هکری دولتی چین موسوم به «ولت تایفون» پیشتر نفوذ عمیقی در زیرساختهای آمریکا ایجاد کرده بود و انحلال گروههای کارشناسی بررسیکننده آن در اوایل سال گذشته، همچنان آسیبپذیری جدی برای واشنگتن باقی گذاشته است.
منبع: خبرآنلاین


