رفتن به محتوای اصلی
فرهنگی هنریاقتصاد نیوز8 دقیقه مطالعه

دو نسخه متفاوت بیژن عبدالکریمی؛ از منتقد نظام سیاسی تا درخواست اعدام روشنفکران با گیوتین | اگر می‌خواهید حقیقتی را خراب کنید، بد از آن دفاع کنید!

به گزارش اقتصادنیوز، «مشرکی در خانواده پیامبر» از جمله کتاب‌های پرفروش سال‌های گذشته است که رابطه‌ عاشقانه‌ای را به تصویر می‌کشد؛ رابطه‌ای عاشقانه بین یک مشرک و دختر پیامبر اسلام؛ آن‌هم زمانی که اسلام ظهور پیدا کرده است. این کتاب که نحوه مواجهه پیامبر اسلام…

دو نسخه متفاوت بیژن عبدالکریمی؛ از منتقد نظام سیاسی تا درخواست اعدام روشنفکران با گیوتین | اگر می‌خواهید حقیقتی را خراب کنید، بد از آن دفاع کنید!

به گزارش اقتصادنیوز، «مشرکی در خانواده پیامبر» از جمله کتاب‌های پرفروش سال‌های گذشته است که رابطه‌ عاشقانه‌ای را به تصویر می‌کشد؛ رابطه‌ای عاشقانه بین یک مشرک و دختر پیامبر اسلام؛ آن‌هم زمانی که اسلام ظهور پیدا کرده است. این کتاب که نحوه مواجهه پیامبر اسلام با عشق دخترش به مردی مشرک را روایت می‌کند یکی از آثاری است که به نوعی همزیستی در جامعه اسلامی با وجود تکثرات را ترویج می‌کند. این کتاب به قلم حسن محدثی جامعه‌شناس و پژوهشگر دین و بیژن عبدالکریمی منتشر شده است.

اما عبدالکریمی که یکی از مولفان این کتاب است امروز از سوی بسیاری افراد، چهره‌ای ضدمدارا و علیه پذیرش تکثر در جامعه شناخته می‌شود. نسبت او با جهان روشنفکری در این سال‌ها نه فقط محل سوال شده است، بلکه حملات او به روشنفکران و موضع‌گیری‌های جنجالی او را بیشتر در موقعیتی قرار می‌دهد که برخی فقط از عنوان مدافع تمام‌عیار قدرت برای او استفاده می‌کنند. البته عبدالکریمی این‌چنین نبود؛ با این حال با جستجو در فضای اینترنت درباره مواضع می‌توان متوجه شد که مواضع این چنینی این استاد دانشگاه مربوط به این سال‌های اخیر است.

او پیش از این سال‌ها گاهی با زبان صریح خود به نقد قدرت و حاکمیت می‌پرداخت. به گونه‌ای که در آخرین مناظره‌اش با موسی غنی نژاد اقتصاددان گفت زمانی که اسلام سیاسی را نقد می‌کرد، جامعه برایش دست می‌زد [و امروز نه]. اگرچه تغییر اندیشه متفکران و روشنفکران در گذر زمان امری رایج و پذیرفته شده است، اما در مورد عبدالکریمی جنس تغییر متفاوت است. از این نظر نگاهی به عبدالکریمی دیروز و امروز می‌تواند پاسخی فراهم کند که مخاطبان گذشته و امروز او، با تناقض‌های دیدگاه‌های او کنار بیایند؛

مخاطبان گذشته او که قشر فرهنگی و دانشگاهی بودند و مخاطبان امروز او که قشری متفاوتند و خود عبدالکریمی آن‌ها را «بچه‌های گفتمان انقلاب» می‌خواند. عبدالکریمی در سال 98: اگر شهروندی این اصل قانون اساسی که همه شهروندان با هم برابرند را بخواند خودش جرم سیاسی است او در یک سخنرانی در وزارت کشور که فایل آن در فضای مجازی قابل دستیابی است، انتقادات صریحی را مطرح کرده بود. در این سخنرانی که در ۹ اردیبهشت ۱۳۹۸ انجام شده، می‌گوید: «در این 40 سال هنوز هیچ وزیر کشوری را نشناخته ام که به این پرسش بیندیشد که چه چیزی یک ملت را ملت می کند؛

چنانچه هنوز وزیرِ فرهنگی را ندیده ام که به این سوال جواب دهد که امر فرهنگی چیست و تمایز آن با امر سیاسی چیست؟

هنوز هیچ وزیر آموزش و پرورشی را ندیده‌ام که فهم‌ش از وزارت آموزش و پرورش صرف گرفتن بودجه و تقسیم آن بین کارمندان مدارس نباشد و نظریه‌ای درباره نظام آموزشی داشته باشد.» عبدالکریمی در ادامه می‌گوید: «وقتی از امنیت صحبت می‌کنیم می بینیم که امنیت را بیشتر در حوزه فیزیکی می‌فهمند و ترس و لرزی که در دل مردم ما درباره کاهش ارزش پول ملی است را نمی فهمند.» او سپس ادامه می دهد: «پوپولیسم سراسر نظام اجتماعی ما را فرا گرفته است و باید بعد از 40 سال و در مرحله دوم انقلاب در گفتمان انقلاب، اندیشه دیگری کنیم.» در ادامه این جلسه انتقادات تند خود را متوجه نظام سیاسی کرد و گفت: «جوانان خود را در نظام جهانی تعریف می کنند اما قدرت می خواهد بگوید باید خودتان را با عناصر بومی تعریف کنید.» سپس با بیان اینکه خوداستهزایی ملی جوانان را فرا گرفته افزود: «اگر شهروندی این اصل قانون اساسی که همه شهروندان با هم برابرند را بخواند خودش یک جرم سیاسی است.» عبدالکریمی اخراج شد زیرا…

اما همین اظهارات عبدالکریمی برایش دردسرساز شد. این استاد فلسفه در ۱۳ شهریور ۱۴۰۰ حکم اخراج خود را از دانشگاه دریافت کرد. او علت اخراج خود را همین سخنرانی‌اش در وزارت کشور در اردیبهشت ۱۳۹۸ عنوان کرد. در حکم او نیز، دفاع از نظام سلطنتی پهلوی برای اخراج او ذکر شده بود. به گفته او، این بخش از سخنانش به‌عنوان دفاع از «فتنه» تعبیر شد و همین اتهام، زمینه اخراج موقت او و قطع حقوقش به مدت شش ماه را رقم زد. انتشار خبر اخراج بیژن عبدالکریمی از دانشگاه اما موجی از واکنش‌های منفی را به دنبال داشت. برخی رسانه‌ها آن را مقارن با آغاز به کار دولت سیزدهم ارزیابی کردند.

اما محمدمهدی طهرانچی، رئیس وقت دانشگاه آزاد، خواستار بررسی مجدد پرونده عبدالکریمی و توقف حکم او تا زمان رسیدگی شد. رفته‌رفته اما عبدالکریمی به چهره‌ای در فضای مجازی تبدیل شد که نقدش دیگر متوجه قدرت نبود، بلکه حملات تندوتیزش متوجه روشنفکران و دانشگاهیان شد. سه سال پیش که بعد از هفتم اکتبر در یک برنامه تلویزیونی حاضر شده بود، درباره توده‌ای و عوامانه بودن نگرش مردم ایران گفت: «بخشی هدایتشان دست رسانه‌های خارج از کشور است.

دلیل این امر هم تب‌آلود بودن جامعه ما است و مردم ما به دلیل فشارهای زیادی که متحمل شده‌اند از لحاظ معیشت، تب دارند و گاهی تب باعث یک هذیان‌گویی‌هایی می‌شود. این تب نشانه یک عفونت است و نیروهای انقلابی نمی‌توانند نسبت به این تب بی‌تفاوت باشند و باید این تب را درک بکنند.» سپس در ادامه گفت: «بخش دیگری از جامعه ایرانی روشنفکران هستند، آن بخشی که به دلیل خشم از جمهوری اسلامی از اسرائیل دفاع کردند را به هیچ وجه نمی‌بخشم و بسیار ننگین هستند.» منظورم از روشنفکران سروش و کدیور نیستند؛

تولیدکنندگان میلیون‌ها پیام در فضای مجازی‌اند عبدالکریمی از کسانی که از اسرائیل حمایت کرده‌اند نامی به میان نیاورد. اما در مناظره‌ای با همکارش حسن محدثی، جامعه‌شناس گفت: «من وقتی می‌گویم روشنفکران، عموم تولیدکنندگان در فضای مجازی و رسانه‌ها را مد نظر قرار دارم. آقای محدثی فکر می‌کنند من وقتی می‌گویم روشنفکران چند نفر مثل ایشان، آقای دکتر سروش، کدیور و… را می‌گویم.

در فضای مجازی میلیون‌ها پیام در جهت دفاع از مواضع اسرائیل وجود دارد.» گذشته از آنکه عبدالکریمی باز هم مصداقی برای ادعایش به میان نیاورد، با این جملات تعریف و مرزهای روشنفکری را جابه‌جا کرد و میلیون‌ها تولید‌کننده محتوای فضای مجازی را در دسته روشنفکران قرار داد. البته شاید همین نگاه جدید او به روشنفکری، ناخودآگاه باعث شده است که عبدالکریمی خودش هم به بازیگری در نقش روشنفکر در بستر فضای مجازی تبدیل شود. کله روشنفکری که خطرات ژئوپولتیک را درک نکند باید با آرپی‌جی متلاشی کرد گاهی این اظهار نظرهای جنجالی فاصله‌اش با ادبیات آکادمیک بیشتر می‌شود.

برای نمونه در گفت‌وگویی که ترند هم شد گفته: «روشنفکری که خطرات امنیت ژئوپولتیک منطقه خاورمیانه را درک نمی‌کند، به نظر من حکمش اعدام است؛ آن هم نه با گلوله، بلکه اول باید کله‌اش را با آرپی‌جی متلاشی کرد سپس کله‌اش را زیر گیوتین گذاشت.» طبق ادعای این استاد فلسفه، مقاومت بخشی از روشنفکران در برابر درک مخاطرات امنیتی و ژئوپولتیکی، مانع دستیابی جامعه به اجماع ملی می‌شود و اجازه نمی‌دهد بستر لازم برای اصلاح کاستی‌های موجود در ساختار سیاسی کشور شکل بگیرد.

از «توی پارک‌ها بوی کباب همه جا را برداشته!»، تا « آبادان فاحشه‌خانه سربازان آمریکایی بود!» عبدالکریمی شهریور سال گذشته نیز در سخنان بحث برانگیز دیگری بدون اشاره به وضعیت اقتصادی مردم گفت: «کمتر کشوری مانند ایران مردم با چهار دست بارشان را می‌خرند.

توی پارک‌ها بوی کباب همه جا را برداشته.» او همچنین سال قبل در اظهارات جنجالی دیگری با تاکید بر اینکه انقلاب باعث شد ما از بردگی آمریکا خارج شویم، گفت: «آبادان فاحشه‌خانه سربازان آمریکایی بود!» هایدگریست ایرانی: اگر میان شیطان و اسرائیل جنگی دربگیرد، در کنار شیطان می‌ایستم نویسنده کتاب «هایدگر در ایران» در سخنان تازه‌ای در صداوسیما هم گفت: «حتی اگر میان شیطان و اسرائیل جنگی دربگیرد، در کنار شیطان می‌ایستم.

» در مواردی هم در شبکه‌های اجتماعی خود مطالبی را به انتشار گذاشته که به قدری به تعبیر سقراط فیلسوف نیازموده بودند که به سرعت راستی آزمایی آن‌ها زیر سوال رفت. او در کانال تلگرامی خود با انتشار ویدیویی مدعی شده که «جاسازی بمب در جسد یک کودک فلسطینی به دست اشرار صهیونیست» است. با این حال بعد از راستی‌آزمایی‌ها ادعای عبدالکریمی به سرعت زیر سوال رفت چرا که اصل ویدئویی که او منتشر کرده بود مربوط به انفجاری در سال ۱۳۹۱ در مراسم تشییع جنازه‌ای در سوریه بود.

مدرس فلسفه نیچه، بر گِرد هیاهوهای سیاست می‌گردد اما، فاصله امروز عبدالکریمی با دیروزش بسیار عیان و محسوس است. اظهارنظرهای او علاوه بر آنکه فاصله امروز و دیروزش را به وسعت یک دریا نشان می‌دهد، باعث شده آن وجهه آکادمیک و گذشته‌اش پشت هیاهوهای فضای مجازی گم شود و برخی او را فردی توصیف کنند که در دام پوپولیسم افتاده است. حال آنکه روشنفکر با هر تعریف، فرد مستقلی است که چراغی برای افکار عمومی روشن می‌کند؛ اما به اعتقاد برخی در مورد عبدالکریمی، روشنفکر به دنبال افکار عمومی حرکت می‌کند؛ آن هم افکار عمومی نزدیک به جریان حاکمیت.

نگاه مطهرنیا و زیباکلام به عبدالکریمی در مناظره‌ای دیگر وقتی عبدالکریمی صحبت از تضمین آزادی گفت‌وگو با مخالفانش را مطرح کرد، مهدی مطهرنیا، کارشناس ژئوپولتیک گفت: «ایشان آن‌قدر به مرکز قدرت نزدیک است که می‌گوید من تضمین می‌کنم. چرا مصطفی مهرآیین و حاتم قادری را که اینجا بودند، تضمین نکردید؟

» یا آنجاکه صادق زیباکلام در مناظره‌ای به طعنه به این استاد فلسفه گفت: «من می‌توانم حسین شریعتمداری و صداوسیمای جمهوری اسلامی را بفهمم، اما بیژن عبدالکریمی را نه!» اگر می‌خواهید حقیقتی را خراب کنید، خوب به آن حمله نکنید، بد از آن دفاع کنید به هرحال، اعتقاد رایج این است که ما دو نوع بیژن عبدالکریمی داریم؛ یکی نسخه قبل از سال 1400 و دیگری پس از آن. علت تغییر بیژن عبدالکریمی هرچه باشد، می‌توان نتیجه موضع گیری‌های او را با این جمله‌ منتسب به علی شریعتی نشان داد: «اگر می‌خواهید حقیقتی را خراب کنید، خوب به آن حمله نکنید، بد از آن دفاع کنید.»

منبع: اقتصاد نیوز

منبع خبراقتصاد نیوز
نمای زنده فرهاببه‌روزرسانی 04:18
204,507مطلب نمایه‌شده
174,613موضوع و برچسب
30منبع خبری
14حوزه موضوعی