از زمان انتصاب جواد رمضاننژاد به ریاست سازمان تنظیم مقررات رسانههای صوت و تصویر فراگیر (ساترا) در دوم اردیبهشت ۱۴۰۴، مجموعهای از سریالها و برنامههای نمایش خانگی با توقف انتشار، دستور قضایی و شکایت مواجه شدهاند. مرور این پروندهها نشان میدهد که ساترا در بسیاری از موارد، با اعلام تخلف، ابلاغ اصلاحیه، تنظیم گزارش، ثبت شکایت و ارجاع موضوع به مراجع قضایی، نقش مؤثری در شکلگیری و پیگیری پروندهها داشته است.
در سریالها، «سووشون» به کارگردانی نرگس آبیار، «بدنام» به کارگردانی احسان سجادیحسینی و «یل» به کارگردانی جمشید محمودی و «سرخ و سیاه» به کارگردانی آیدا پناهنده از مهمترین نمونههای پروندهسازی و شکایت و توقیف هستند. سریال «سووشون» در خرداد ۱۴۰۴، تنها چند ساعت پس از آغاز انتشار در نماوا، با دستور قضایی متوقف شد. اختلاف بر سر مجوز تولید و انتشار و اصلاحات موردنظر ساترا، محور اصلی این پرونده بود. «بدنام» نیز پس از انتشار قسمت نخست در فروردین ۱۴۰۵، با توقف مواجه شد و پس از حدود یک ماه، انتشار آن از سر گرفته شد. اما پرونده این مجموعه به همینجا ختم نشد.
در مهرماه ۱۴۰۵، ساترا از عوامل تولید و پلتفرم منتشرکننده سریال به دلیل محتوای قسمت بیستوپنجم شکایت کرد. موضوع شکایت، نمایش شخصیت یلدا با موی تراشیده پس از ابتلا به سرطان بود. تازهترین نمونه کار رمضاننژاد، توقیف سریال «یل» است. این مجموعه به کارگردانی جمشید محمودی و تهیهکنندگی نوید محمودی، پس از انتشار قسمت ششم، در ۲۴ آبان ۱۴۰۵ با دستور قضایی دادسرای فرهنگ و رسانه متوقف شد. ماجرا به سکانسی بازمیگشت که در آن شخصیت مادر، با بازی سهیلا رضوی، پسرش را با بازی بابک حمیدیان در آغوش میگیرد.
پیش از صدور دستور توقف، ساترا مدعی است اصلاحیههایی را به سازندگان ابلاغ کرده بود. پرونده تازه دیگر، سریال «گنگستر» است. این مجموعه که قرار بود از ۲۷ آبان ۱۴۰۵ در نماوا منتشر شود، پیش از آغاز پخش با توقف مواجه شد. نماوا در اطلاعیه رسمی خود اعلام کرد که در پی اعلام موارد محتوایی از سوی ساترا و صدور دستور مقام قضایی مبنی بر توقف تبلیغات و انتشار، پخش سریال متوقف شده است. پرونده «سرخ و سیاه» به کارگردانی آیدا پناهنده نیز نمونه دیگری از ورود ساترا به مسیر قضایی است.
درحالی که خبر از احضار چند ساعته پناهنده منتشر شد، صبح جمعه ۲۹ آبان قسمت ششم این سریال پخش نشد، که به نظر میرسد توقیف شده است. در حوزه برنامههای نمایش خانگی نیز «به من چه؟» با اجرای مجید واشقانی، «درجام» با اجرای مهیار حسن، «شفرونی» و «روشن» با توقف یا محدودیت انتشار مواجه شدند. در پرونده «درجام» و «شفرونی»، گزارشها به شکایت یا اعلام تخلف ساترا و ارجاع موضوع به مراجع قضایی اشاره دارند. شفرونی و روشن نیز پس از توقف، با تصمیم قضایی امکان ادامه انتشار پیدا کردند.
در آبان ۱۴۰۵، برنامه موسیقایی «صحنه» با اجرای فرزاد فرزین نیز پیش از آغاز انتشار با شکایت ساترا و دستور قضایی متوقف شد. موضوع به تیزر برنامه و نمایش همخوانی شرکتکنندگان با ترانه خوانندگان خارج از کشور مربوط بود. نکته قابل توجه دیگر این است تیغ نظارت و سانسور ساترا برای فیلیمو تیز از سایر پلتفرمهاست و نمونههای فراوانی دراین مورد وجود دارد. البته سابقه این رویکرد به دوره رمضاننژاد محدود نمیشود.
سریال «غربت» به کارگردانی امیر پورکیان در شهریور ۱۴۰۳، پس از انتشار سه قسمت، با دستور دادستان تهران متوقف شد و سریال مشهور تاسیان به کارگردانی تینا پاکروان نیز از تیغ سانسور و پروندهسازی و آزار و اذیت و توقیف ساترا بیبهره نماند، بهمن ۱۴۰۳ محمد جواد شکوری مقدم مدیرعامل فیلیمو نامه توقیف این سریال توسط ساترا را منتشر کرد که در آن «وضعیت نامشخص صیانت» تینا پاکروان کارگردان سریال، به عنوان دلیل توقیف، اعلام شده است!
وجه مشترک این پروندهها، نقش فعال ساترا در آغاز و پیگیری فرایندهای نظارتی و قضایی است و رویکرد جدید جواد رمضاننژاد رییس ساترای صداوسیما که این روزها به دنبال نشستن بر صندلی لرزان پیمان جبلی است، نشان میدهد او همزمان با سیاست توقیف و نظارت حداکثری بر محتوا، شکایت از سازندگان و پلتفرم را با هم دنبال کرده است. کارنامه این دوره را نباید صرفاً با تعداد سریالهای توقیفشده سنجید. مسئله مهمتر، تبدیل شدن فرایند تنظیمگری به مسیری است که در آن شکایت و پیگیری قضایی به یکی از ابزارهای اصلی مواجهه با تولیدکنندگان و پلتفرمها تبدیل شده است.
مسئله اساسی اینجاست که ساترا با توجیهات و روکشهای انقلابی و مذهبی، عملا هنرمندان و تولیدکنندگان آثار را از چرخه فرهنگی داخل ایران حذف و آب به آسیاب فرهنگی خارج از مرزهای ایران میریزد و مخاطب ایرانی را دوباره به سمت ماهواره میکشاند. در یک نگاه کلانتر، تجربه چندساله ساترا نشان داد، تصمیم واگذاری نظارت بر شبکه نمایش خانگی به صداوسیما، سیاست اشتباه و پر هزینهای بود که باید پایان یابد و نمایش خانگی نیز مانند سینما به دولت و وزارت فرهنگ منتقل شود.
منبع: آوش



