جوان آنلاین:خبرگزاریها از تصمیم تهران برای شکستن محاصره دریایی خبر میدهند. مطابق این تصمیم، ایران کاروان نفتکشهای خود را به سمت چین به حرکت درمیآورد و اگر یک گلوله به بدنه یک نفتکش ایرانی اصابت کند، نفت و پایانههای نفتی امارات، عربستان و قطر در همان لحظه در معادله پاسخ قرار میگیرند.
سخنان سخنگوی سپاه درباره نپذیرفتن وضعیت نه جنگ و نه صلح و پایاندادن به جنگ فرسایشی، در کنار تأکید وزیرخارجه بر ضرورت شکستن محاصره و همچنین اظهارات روز گذشته امام جمعه اردبیل درباره تصمیم مسئولان برای شکستن این حصار، مجموعهای از نشانهها را شکل داده است که میتواند بیانگر تغییر رویکرد تهران در مواجهه با وضعیت محاصره باشد.
بر این اساس، ماجرا دیگر صرفاً بر سر دور زدن تحریمها یا یافتن مسیرهای جایگزین برای صادرات نفت نیست، مسئله اصلی به چالش کشیدن سازوکار ظالمانه محاصره و پایان دادن به وضعیتی است که در آن امریکا میکوشد بدون ورود به یک جنگ تمامعیار، فشار اقتصادی و دریایی را به ابزار وادارسازی ایران تبدیل کند. در چنین شرایطی، تحرکات نفتکشها در خارک را باید در چارچوب تلاش برای تغییر معادله تقابل و انتقال هزینه محاصره به طرف مقابل بررسی کرد.
سردار حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، روز پنجشنبه در کنگره پیشگامان رهایی با تأکید بر اینکه ایران شرایط موجود را تحمل نخواهد کرد، تصریح کرد: «ما شرایط نه جنگ و نه صلح را نمیپذیریم؛ البته معتقدیم اکنون وضعیت نه جنگ و نه صلح نیست، بلکه جنگ است.» او با اشاره به اینکه ایران جنگ فرسایشی را ادامه نخواهد داد، گفت: «ما تکلیف جنگ را یکسره میکنیم. این تعیین تکلیف یا در میدان نبرد اتفاق میافتد یا امریکا باید به شرایط ما تن بدهد.
راه دیگری پیش روی ما نیست.»سخنگوی سپاه همچنین با تأکید بر اینکه محاصره دریایی، هوایی و زمینی نباید ادامه پیدا کند، اعلام کرد ایران اجازه استمرار چنین وضعیتی را نخواهد داد. اهمیت این اظهارات در آن است که مسئله صرفاً اعتراض به تداوم فشارهای امریکا نیست، بلکه سخنگوی سپاه از ضرورت تعیینتکلیف جنگ و پایان دادن به شکل فرسایشی آن سخن میگوید. این موضعگیری در سطح دیپلماسی نیز بازتاب داشتهاست.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، در واکنش به انتشار اخبار مربوط به بارگیری نفت ایران برای صادرات تأکید کرد: «هر تلاشی برای صادرات نفت و مذاکرات را انجام میدهیم و باید محاصره بشکند.» این سخن نشان میدهد که از نگاه دستگاه دیپلماسی نیز شکستن محاصره به یکی از ضرورتهای اصلی برای تعیینتکلیف وضعیت موجود تبدیل شدهاست؛ ضرورتی که پیگیری آن صرفاً به مذاکرات و رایزنیهای سیاسی محدود نخواهد ماند.
مصطفی نجفی، پژوهشگر و تحلیلگر مسائل بینالملل نیز در پیامی با اشاره به دستور فرمانده معظم کل قوا برای پایان دادن به وضعیت نه جنگ و نه صلح نوشت: «چندی پیش فرمانده کل قوا دستور پایان دادن به وضعیت نه جنگ و نه صلح را صادر کرد. در همین راستا، به نظر میرسد پایان دادن به این وضعیت دیگر صرفاً محدود به مسیر ایجابی، یعنی دیپلماسی نیست و وجه سلبی آن، یعنی توسل به گزینه نظامی نیز در دستور کار قرار گرفتهاست.
ظاهراً تهران دیگر نمیخواهد نظارهگر محاصره و تهدید باشد.» این اظهارنظر از آن جهت قابلتوجه است که پایان دادن به وضعیت موجود را صرفاً به نتیجه مذاکرات و توافق سیاسی گره نمیزند و احتمال استفاده از ابزارهای بازدارندگی و نظامی برای تغییر شرایط را نیز مطرح میکند. در کنار مواضع رسمی، تحولات مربوط به نفتکشهای ایرانی مهمترین نشانه از احتمال تغییر وضعیت موجود به شمار میرود.
گزارشهای منتشرشده در ۲۴ ساعت گذشته از استقرار بیش از ۱۴ نفتکش ایرانی در نزدیکی جزیره خارک حکایت دارد، شناورهایی که بر اساس تصاویر ماهوارهای و گزارشهای رسانهای، احتمالاً برای مأموریتی با هدف ازسرگیری صادرات نفت آماده میشوند. سایت المانیتور با استناد به تصاویر ماهوارهای از حضور این نفتکشها در نزدیکی خارک خبر داده و تانکر ترکرز نیز از آمادگی ایران برای ازسرگیری صادرات نفت گزارش دادهاست.
حرکت احتمالی نفتکشها از این منطقه به سمت بازارهای خارجی، بهویژه اگر با عبور علنی از محدودیتهای دریایی امریکا همراه شود، میتواند به آزمونی جدی برای سازوکار اجرایی محاصره تبدیل شود. تصمیم برای شکستن محاصرهآیتالله سیدحسن عاملی، نماینده ولیفقیه در استان و امام جمعه اردبیل، نیز در خطبههای نماز جمعه با اشاره به ناکامی محاصره امریکا در تحقق اهداف موردنظر واشینگتن، از تصمیم مسئولان کشور برای شکستن این وضعیت خبر داد. عاملی با اشاره به تصمیم مهم مسئولان برای شکستن این حصار تأکید کرد که بهزودی کشتیهای حامل نفت ایران از خارک به سمت چین حرکت خواهند کرد.
او همچنین هشدار داد در صورت شلیک حتی یک گلوله به این کشتیها، مراکز نفتی کشورهای خلیج فارس هدف مشروع ایران خواهند بود. این اظهارات از آن جهت اهمیت دارد که موضوع شکستن محاصره را از سطح گمانهزنیهای رسانهای فراتر برده و بهعنوان بخشی از مواضع اعلامی یک مقام رسمی کشور مطرح میکند. نکته مهم در تحولات اخیر، تفاوت میان راهبرد دور زدن محاصره و شکستن آن است. ایران در سالهای گذشته برای مقابله با تحریمها و محدودیتهای صادراتی، مسیرهای مختلفی را برای فروش نفت و حفظ جریان تجارت خارجی دنبال کردهاست.
این اقدامات اگرچه بخشی از آثار فشار اقتصادی را کاهش دادهاند، اما لزوماً به معنای پایان یافتن محدودیتهای اعمالشده نیستند. در مقابل، شکستن محاصره به معنای به چالش کشیدن مستقیم سازوکار اجرایی آن است. در این میان، هشدار درباره پیامدهای هرگونه تعرض به نفتکشهای ایرانی نیز اهمیت دارد. طرح احتمال هدف قرار گرفتن زیرساختهای نفتی منطقه در صورت حمله به شناورهای ایرانی، نشان میدهد که تهران درصدد است هزینه هرگونه اقدام نظامی امریکا علیه صادرات نفت خود را از محدوده تقابل دوجانبه فراتر ببرد.
طبیعتاً گسترش چنین رویاروییای میتواند امنیت انرژی و کشتیرانی در خلیج فارس را تحت تأثیر قرار دهد و کشورهای منطقه را نیز با پیامدهای آن مواجه کند. امریکا در برابر انتخاب دشواراگرچه محاصره دریایی در محاسبات واشینگتن ابزاری برای افزایش فشار اقتصادی و محدود کردن درآمدهای نفتی ایران بودهاست، ابزاری که قرار بود بدون نیاز به ورود به یک جنگ تمامعیار، تهران را به پذیرش خواستههای امریکا وادار کند، اما اکنون با اعلام آمادگی ایران برای به چالش کشیدن این وضعیت، معادله میتواند تغییر کند.
اگر امریکا از ممانعت مستقیم نفتکشهای ایرانی خودداری کند، عملاً با محدود شدن کارآمدی محاصره مواجه خواهد شد، اما اگر برای متوقف کردن شناورها به اقدام نظامی متوسل شود، باید پیامدهای احتمالی گسترش درگیری و پاسخ متقابل ایران را نیز در محاسبات خود لحاظ کند. به این ترتیب، آنچه امروز در خارک و پیرامون نفتکشهای ایرانی در حال شکلگیری است، صرفاً موضوعی مرتبط با صادرات نفت نیست، بلکه به مسئله تعیین تکلیف محاصره دریایی و پایان دادن به جنگ فرسایشی گره خورده است.
سخنگوی سپاه از یکسو بر نپذیرفتن وضعیت نه جنگ و نه صلح تأکید میکند، وزیر امور خارجه از ضرورت شکستن محاصره میگوید و امام جمعه اردبیل نیز از تصمیم مسئولان برای حرکت نفتکشها سخن میگوید. کنار هم قرار گرفتن این مواضع، نشاندهنده برجستهشدن یک رویکرد مشترک در مواجهه با وضعیت موجود است: پایان دادن به معادلهای که در آن امریکا محاصره را ادامه دهد و ایران صرفاً هزینههای آن را تحمل کند.
منبع: جوان آنلاین



