به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-کامران کرمی؛ بیانیه چهارمادهای نشست رهبران چین، روسیه و آمریکا، اگرچه در ظاهر بر موضوعات کلان بینالمللی متمرکز است، اما دو بند آن، یعنی ثبات جریان انرژی و جلوگیری از جنگ هستهای، میتواند بهطور غیرمستقیم با پرونده ایران و تنشهای جاری پیرامون آن ارتباط پیدا کند. در منطقهای که هرگونه درگیری نظامی میتواند بازار انرژی، امنیت مسیرهای انتقال نفت و معادلات هستهای را تحت تأثیر قرار دهد، چنین توافقی بیش از یک متن تشریفاتی اهمیت پیدا میکند.
بند دوم بیانیه، با تأکید بر افزایش تولید و عرضه فرآوردههای نفتی و ضرورت حفظ جریان باثبات انرژی، حامل پیامی فراتر از همکاری اقتصادی است. ایران، بهواسطه موقعیت ژئوپلیتیک، ظرفیت انرژی و نقش آن در معادلات خلیج فارس، یکی از بازیگران تاثیرگذار بر امنیت انرژی جهانی محسوب میشود. در صورت تشدید تنش یا گسترش جنگ، نهتنها عرضه نفت و فرآوردههای آن، بلکه امنیت کشتیرانی، هزینه حملونقل و بازارهای جهانی نیز در معرض شوک قرار خواهند گرفت.
در چنین شرایطی، توافق سه قدرت بزرگ بر ضرورت ثبات انرژی میتواند نشانهای از تمایل مشترک برای جلوگیری از سناریوهای پرهزینه منطقهای باشد؛ سناریوهایی که پیامدهای آن صرفا به تهران، واشنگتن یا تلآویو محدود نمیماند و اقتصادهای بزرگ جهان را نیز درگیر خواهد کرد. بند چهارم، اما حساسترین بخش این بیانیه در ارتباط با ایران است. تاکید مجدد سه رئیسجمهور بر اینکه «جنگ هستهای قابل پیروزی نیست و نباید آغاز شود»، در کنار گفتوگو درباره کاهش خطرات هستهای و جلوگیری از اشاعه، میتواند چارچوبی برای حرکت به سمت مهار بحرانهای هستهای، از جمله پرونده ایران، تلقی شود.
با این حال، این موضع بهتنهایی به معنای توافق بر سر پرونده هستهای ایران، توقف تهدیدهای نظامی یا پذیرش یک مسیر مشخص برای حل اختلافات نیست. نکته مهم اینجاست که حضور همزمان چین، روسیه و آمریکا در چنین چارچوبی، بالقوه امکان شکلگیری یک تفاهم بزرگتر را فراهم میکند. اختلافات این سه قدرت در بسیاری از پروندههای جهانی پابرجاست، اما جلوگیری از جنگی که احتمال گسترش آن به سطح منطقهای یا حتی هستهای وجود داشته باشد، میتواند نقطه اشتراک منافع آنها باشد.
ایران در این میان ممکن است نه موضوع صریح بیانیه، بلکه یکی از پروندههایی باشد که ترجمه عملی این توافق را به آزمون میگذارد. اکنون پرسش اصلی، فاصله میان متن و عمل است. آیا در روزها و هفتههای آینده شاهد نشانههایی از کاهش فشارها، فعالشدن کانالهای دیپلماتیک، پیامهای میانجیگرانه یا تغییر در ادبیات تهدیدها خواهیم بود؟ آیا این نشست زمینهای برای حرکت به سمت حلوفصل مسئله جنگ علیه ایران فراهم میکند یا صرفا تلاشی برای مدیریت خطر و جلوگیری از خروج بحران از کنترل است؟
اگر این بیانیه به اقدامات عملی، ابتکار دیپلماتیک و تغییر رفتار بازیگران تبدیل شود، میتوان آن را نشانهای از حرکت به سمت مهار بحران دانست؛ اما اگر هیچ تغییری در میدان، مواضع سیاسی و مسیر مذاکرات ایجاد نکند، احتمالا با یک توافق کلی برای جلوگیری از گسترش بحران روبهرو هستیم، نه نقشه راهی برای پایان دادن به آن. در نهایت، اهمیت نشست سه قدرت نه در واژههای صلحآمیز بیانیه، بلکه در خروجیهای ملموس آن مشخص خواهد شد؛ خروجیهایی که میتوانند مسیر منطقه را به سمت توافق و کاهش تنش تغییر دهند یا همچنان وضعیت فرسایشی و سایه جنگ را بر ایران و منطقه حفظ کنند.
منبع: دنیای اقتصاد



