طرح «مدیریت خرید نان» وزارت کشور، بدون ابلاغ عمومی و بدون توجیه نانوایان و شهروندان، روی کارتخوانهای نانواییها در استانهای مرکزی، خوزستان و زنجان فعال شد.
به گزارش همشهری آنلاین، طرح «مدیریت خرید نان» وزارت کشور، بدون ابلاغ عمومی و بدون توجیه نانوایان و شهروندان، روی کارتخوانهای نانواییها در استانهای مرکزی، خوزستان و زنجان فعال شد. اما آنچه در عمل رخ داد یک شوک اجرایی بود.
فروش نان کیلویی چه زمانی آغاز میشود؟ |دلیل مخالفت اتحادیه
رسانهها از طرح «مدیریت خرید نان» به عنوان «سهمیهبندی پنهانی» یاد کردند، در حالی که مسئولان استانی در ابتدا هرگونه سهمیهبندی را تکذیب میکردند.
۸ کیلو با نرخ یارانهای، مازاد با نرخ آزاد
بر اساس آنچه از جزئیات طرح کشف شده، سهمیه ماهانه هر فرد حدود ۸ کیلوگرم آرد با نرخ یارانهای ۲,۳۰۰ تومان تعیین شده است. اگر خرید از این سقف فراتر رود، نان با نرخ آزاد ۱۲,۶۵۰ تومان محاسبه میشود؛ یعنی بیش از پنج برابر نرخ یارانهای.
مبنای محاسبه سرپرست خانوار است و مجموع خرید اعضا در سقف خانوار لحاظ میشود. مسئولان تأکید دارند که این طرح «محدودیتی برای مصرف روزانه خانوارهای عادی» ایجاد نمیکند و هدف آن خریدهای حجیم و تجاری است.
آمارهایی که منطق طرح را میسازند
توجیه اصلی طرح، دادههایی است که نشان میدهد بخش کوچکی از جامعه، سهم بزرگی از نان یارانهای را جذب میکند. بر اساس گزارشها، ۵ درصد از کارتهای بانکی حدود ۳۵ درصد از کل نان کشور را خریداری میکنند، در حالی که سهم اصناف تنها ۵ درصد است.
گزارشهایی نیز از مصرف ماهانه حدود ۵ تن نان توسط یک خانوار وجود دارد. مقصد بخشی از این انحراف، دامداریها، مرغداریها و مصارف غیرسفرهای عنوان شده است.
اجرای شوکآور در شرایط ملتهب
نقد جدی کارشناسان به این طرح، نه اقتصاد آن، بلکه زمانبندی و شیوه اجرا است. فعالسازی طرح بدون اطلاعرسانی قبلی، در شرایطی که کشور با فشارهای معیشتی متعدد دستوپنجه نرم میکند، التهابآفرین بوده است.
«مشکل طرح، اقتصاد آن نیست بلکه شیوه اجرای آن است» و پیشنهاد میکند با اصلاح اطلاعرسانی، اعلام شفاف سقفها و آموزش نانوایان، طرح در استانهای پرجمعیتتر وارد شود، در غیر این صورت صحنههایی مشابه صفهای زنجان و خوزستان تکرار خواهد شد.
ابهام میان تکذیب و تأیید
تناقض در اظهارات مسئولان، به ابهام طرح دامن زده است. فرمانداری زنجان صریحاً هرگونه سهمیهبندی را رد کرده، اما مدیرکل غله و خدمات بازرگانی خوزستان اجرای طرح را تأیید کرده و گفته است که این طرح در سراسر کشور در حال اجراست.
همین مقام، عبارت «دونرخی شدن نان» را نیز رد کرده و مدعی شده تأمین نان برای مصرف متعارف بدون محدودیت انجام میشود. این شکاف میان تکذیب و تأیید، اعتماد عمومی به شفافیت طرح را تضعیف کرده است.
فشار بر اقشار آسیبپذیر و خانوارهای پرجمعیت
گزارشها حاکی از آن است که پیامدهای اجرای طرح به ویژه انتخاب پایلوت اشتباه در استانهای کمدرآمد زمینه مشکلات را مهیا کرده است.
ایده هدفمندسازی یارانه آرد و جلوگیری از انحراف آن به مصارف غیرسفرهای، از منظر اقتصادی منطقی است.
دادههای ۵ درصد کارتها و ۳۵ درصد نان، این منطق را تقویت میکند اما اجرای پنهانی، بدون اطلاعرسانی، در شرایطی که جامعه تحت فشارهای معیشتی است، و با ابهام در مرزهای «مصرف متعارف»، طرحی که میتوانست ابزار مدیریتی کارآمد باشد را به عاملی برای التهاب و بیاعتمادی تبدیل کرده است.
تجربه زنجان و خوزستان نشان داد که ترتیب اجرا و کیفیت اطلاعرسانی، به اندازه خود سیاست اهمیت دارد.
منبع: همشهری



