جوان آنلاین: اجلاس سران سازمان همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (اپک) دیروز در شهر شنژن چین آغاز شد؛ نشستی که در بحبوحه تشدید رقابتهای ژئوپلیتیکی قدرتهای بزرگ، دستورکار آن از همکاریهای اقتصادی و تجاری فراتر رفته و تحولات سیاسی و امنیتی جهان را نیز در کانون توجه قرار داده است. اگرچه ایران در این اجلاس حضور ندارد، اما تحولات ناشی از جنگ اخیر و پیامدهای آن برای امنیت منطقهای و اقتصاد جهانی، آن را به یکی از محورهای معادلات این نشست تبدیل کرده است.
ترامپ از طرح موضوع ایران در گفتوگوهای پیشرو خبر داده و پوتین نیز دیروز در اپک بر گسترش مناسبات راهبردی تهران، مسکو و پکن تأکید کرد. به این ترتیب، ایران با وجود غیبت در شنژن، همچنان یکی از متغیرهای اثرگذار در محاسبات ژئوپلیتیکی قدرتهای حاضر است.
به گزارش «جوان»، در شرایطی که تشدید تنشها در نقاط مختلف جهان، بازارهای انرژی و اقتصاد جهانی را با نوسانات و بیثباتی روبهرو کرده است، سران کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (اپک) در شهر شنژن چین گردهم آمدهاند تا درباره راهکارهای مقابله با بحرانهای کنونی و تقویت همکاریهای اقتصادی گفتوگو کنند. در این میان، روز چهارشنبه، سران و هیئتهایی از ۲۱ کشور عضو با استقبال مقامات چینی وارد شنژن شدند و در اولین روز این اجلاس حضور یافتند.
شی جین پینگ، رئیسجمهور چین در سخنرانی افتتاحیه خود در اجلاس اپک سعی کرد چین را به عنوان شریکی باثبات در عرصه جهانی به تصویر بکشد که در تضاد با رقیب اصلی اقتصادیاش یعنی امریکا قرار دارد، کشوری که در دوران ترامپ تعرفهها را افزایش داده و سیاست خارجی تهاجمیتری را در پیش گرفته است. به گزارش رویترز، شی گفت: «ما باید قاطعانه از نظام تجاری چندجانبه مبتنی بر قواعد که سازمان تجارت جهانی هسته اصلی آن است پاسداری کنیم، از تجارت و سرمایهگذاری آزاد و باز حمایت و ثبات و عملکرد روان زنجیرههای صنعتی و تأمین جهانی را حفظ کنیم.
صرفنظر از تغییرات در اوضاع بینالمللی، عزم چین برای همکاری و دستیابی به نتایج برد-برد با همه کشورها بدون تغییر باقی خواهد ماند.»ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه نیز در سخنرانی خود در این اجلاس، قدرتهای غربی را «هژمونهای پیشین» توصیف کرد و گفت که اروپا در حال از دست دادن پتانسیل صنعتی و جایگاه خود در رقابتهای جهانی است، سطح زندگی آنها بهطور مداوم در حال کاهش است، وضعیتی که برای منطقه یورو تحقیرآمیز محسوب میشود.
پوتین همچنین گفت: «تحریمهای ضد روسی نتیجهای معکوس داشته و در واقع باعث تقویت روسیه شدهاند.»شی و پوتین پس از ایراد سخنرانی در این اجلاس، یک دیدار دوجانبه برگزار و از یکدیگر به خاطر شراکتی که بهطور پیوسته و مثبت در عرصه بینالمللی پیش میرود تمجید و مخالفت خود را با یکجانبه گرایی امریکا اعلام کردند. پوتین تأکید کرد که حجم سرمایهگذاریها با چین رشد چشمگیری داشته است. شی هم در این دیدار خطاب به پوتین گفت: «ما و شما باید مسئولیتهایی را که از قدرتهای بزرگ جهان انتظار میرفت در این سالها انجام میدادند، قاطعانه برعهده بگیریم؛
هدایت و پیشبرد چندقطبیشدن جهان و دموکراتیکسازی تمام روابط بینالملل.»شی تأکید کرد: «تحت رهبری قاطع رئیسجمهور پوتین و من، روابط چین و روسیه با وجود تغییرات شرایط، همواره پایدار و استوار باقی مانده و در عین حال، به توسعه خود ادامه داده و به آینده چشم دوخته است.
ما با ارائه ثبات و اطمینان بیشتر، به جهانی که با آشفتگی و تغییرات مشخص شده، کمک کردهایم و مدلی از یک نوع جدید از روابط بین قدرتهای بزرگ را بر اساس برابری، احترام متقابل، اعتماد متقابل، همکاری و منافع مشترک ایجاد کردهایم.» رویکرد چین و روسیه و تأکید مستمر آنها بر شکلگیری نظمی چندقطبی، نشان دهنده افول کارآمدی سیاستهای سلطهجویانه غرب به رهبری امریکا در بیش از سه دهه گذشته است.
در این میان، کشورهای جنوب جهانی با محوریت مسکو و پکن در چارچوب ائتلافها و سازوکارهای اقتصادی و سیاسی همچون بریکس و سازمان همکاری شانگهای در تلاشند جایگاه و نقش خود را در معادلات نظم نوین جهانی بیش از پیش تقویت کنند. نشست سهجانبهدر کنار برگزاری اجلاس سران اپک، قرار است رهبران چین، روسیه و امریکا نیز امروز (پنجشنبه) در حاشیه این نشست با یکدیگر دیدار کنند؛ دیداری که به باور بسیاری از تحلیلگران میتواند تأثیرات قابلتوجهی بر روند همکاریهای اقتصادی و ترتیبات امنیتی در سطح جهان بر جای بگذارد.
پوتین در این باره گفت: «انتظار دارم نشست سهجانبه پیشرو میان رهبران روسیه، چین و امریکا منافع بالقوه بزرگی داشته باشد.» برخی رسانهها گزارش دادند که ترامپ احتمالاً تلاش خواهد کرد مسئله سرنوشت کنترل تسلیحات را پس از انقضای پیمان کاهش تسلیحات راهبردی در اولویت قرار دهد. واشینگتن طی سالهای گذشته تلاش کرده پکن را برای ورود به توافقات تسلیحاتی مشابه آنچه با روسیه امضا کرده، ترغیب کند، اما تاکنون در تحقق این هدف ناکام مانده است.
از سوی دیگر، پروندههای ایران، اوکراین و تایوان نیز از دیگر محورهای مهمی هستند که در جریان این نشست سهجانبه مورد بحث و تبادلنظر قرار خواهند گرفت. در این باره، ترامپ از طرح موضوع ایران در گفتوگوهای سهجانبه خبر داده است.
پوتین هم در دیدار با شی به توسعه روابط با ایران اشاره کرد و گفت: «توافقات و قراردادهایی که سال گذشته با ایران امضا کردیم، بسیار کمککننده و مؤثر بودند.» با اینکه ایران عضو اپک نیست و در اجلاس شنژن نیز حضور ندارد، اما پیامدهای جنگ ایران و تأثیر آن بر اقتصاد و امنیت جهانی باعث شده سایه تحولات مرتبط با ایران بر این نشست سنگینی کند. این موضوع نشان میدهد که ایران حتی خارج از چارچوب رسمی چنین اجلاسهایی یکی از بازیگران تأثیرگذار در معادلات اقتصادی و امنیتی جهان است.
تحولات ۹ ماه گذشته نیز بهخوبی نشان داده که موقعیت ژئوپلیتیکی ایران و ظرفیت تأثیرگذاری آن تا چه اندازه میتواند محاسبات قدرتهای بزرگ و روند تحولات بینالمللی را تحت تأثیر قرار دهد.
منبع: جوان آنلاین


