این روزها دومین جشنواره ملی فیلم «آب به قیمت جان» به دبیری امیر کرم یزدی در تهران در حال برگزاری است؛ جشنوارهای که با محوریت بحران آب، اهمیت حفاظت از منابع آبی و ضرورت اصلاح الگوی مصرف، تلاش میکند از ظرفیت سینما و بهویژه آثار مستند برای آگاهیبخشی درباره یکی از مهمترین چالشهای زیستمحیطی و اجتماعی امروز بهره بگیرد.
نرگس کیانی ـ بحران آب از جمله چالشهای پیچیده و فراگیری است که پیامدهای آن تنها به کاهش منابع آبی و دشواری دسترسی به آب آشامیدنی محدود نمیشود، بلکه زندگی روزمره، امنیت غذایی، معیشت جوامع، مهاجرت، مناسبات اجتماعی و حتی آینده نسلهای بعد را تحت تأثیر قرار میدهد. با وجود گستردگی این بحران، هشدارهای کارشناسان و آمارهای مربوط به کاهش منابع آب بهتنهایی همیشه نمیتوانند ابعاد واقعی و ملموس آن را برای عموم مردم روشن کنند.
در چنین شرایطی، سینما با تکیه بر قدرت تصویر، روایت و برانگیختن احساسات مخاطب، میتواند فاصله میان آمار و واقعیت زندگی انسانها را از میان بردارد و پیامدهای کمآبی را به تجربهای قابل لمس تبدیل کند. دوربین سینما قادر است دشواری دسترسی به آب در مناطق محروم، تغییر چهره طبیعت، خشکشدن رودخانهها و تالابها، تأثیر بحران بر زندگی کشاورزان و جوامع محلی و تلاش انسانها برای بقا در شرایط کمآبی را ثبت و روایت کند؛ واقعیتهایی که شاید در گزارشهای آماری و هشدارهای مکتوب کمتر دیده شوند.
به همین بهانه، در گفتوگو با خبرآنلاین با بهمن طهماسبی، پیشکسوت باشگاه استقلال، هادی ثابت، تهیهکننده و کارگردان مستند «دوتوک» و ایلیا کرمی، فیلمساز نوجوان، درباره نقش سینما در بازنمایی بحران آب، ضرورت فرهنگسازی و اهمیت توجه به این منبع حیاتی صحبت کردیم.
باید قدر آب را بدانیم
بهمن طهماسبی، پیشکسوت باشگاه استقلال، با اشاره به اهمیت فرهنگسازی درباره بحران آب، بر نقش جشنوارههای موضوعی و اطلاعرسانی عمومی در افزایش آگاهی مردم و اصلاح الگوی مصرف تأکید کرد. او معتقد است آشنایی مردم با دشواریهای تأمین و انتقال آب میتواند نگاه آنها را به این منبع حیاتی تغییر دهد و زمینه توجه بیشتر به ضرورت صرفهجویی را فراهم کند.
طهماسبی درباره نقش رویدادهای فرهنگی در جلب توجه مردم به مسئله کمآبی گفت: هرچه بیشتر درباره این موضوع تلاش کنیم، اهمیت بیشتری دارد. بهطور حتم اطلاعرسانیها و جشنوارههایی از این دست میتوانند به افزایش آگاهی عمومی کمک کنند. مردم باید بدانند آبی که در اختیار دارند با چه دشواریهایی تأمین میشود و به دست آنها میرسد.
او با اشاره به مستندی که در جشنواره فیلم «آب به قیمت جان» تماشا کرده بود، ادامه داد: فیلمی دیدم که برایم بسیار جالب بود. پیش از این نمیدانستم آب چگونه و از چه مسیری از آذربایجان به سمت مهران منتقل شده است. آشنایی با چنین پروژههایی اهمیت زیادی دارد؛ چراکه وقتی مردم با دشواریهای تأمین و انتقال آب آشنا شوند، بیشتر قدر این نعمت را میدانند و برای صرفهجویی در مصرف آن تلاش میکنند.
این پیشکسوت فوتبال با تأکید بر جایگاه آب در زندگی انسان افزود: آب جریان زندگی است و امیدوارم مردم با توجه بیشتر به این مسئله در مصرف آن صرفهجویی کنند تا بتوانیم همچنان از این نعمت برخوردار باشیم.
طهماسبی همچنین درباره ضرورت تداوم جشنواره «آب به قیمت جان» و برگزاری گستردهتر و مردمیتر آن گفت: قطعاً ادامه چنین جشنوارههایی میتواند تأثیرگذار باشد. اگر این رویدادها به شکل عمومی برگزار شوند و امکان حضور عموم مردم در آنها فراهم باشد، نتیجه بهتری خواهند داشت.
سینما واقعیت بحران آب را پیش چشم مخاطب قرار میدهد
هادی ثابت، تهیهکننده و کارگردان مستند «دوتوک»، معتقد است تصویر و روایت سینمایی میتواند تأثیری عمیقتر از توضیحات مکتوب و هشدارهای عمومی بر مخاطبان بگذارد. او با اشاره به نمایش بینالمللی این مستند، از حضور آن در رویدادهای فرهنگی خارج از ایران و نمایش تازه آن در جشنوارهای در کراچی پاکستان خبر داد.
ثابت در اینباره گفت: «دوتوک» این روزها در جشنوارهها و رویدادهای فرهنگی معتبر بینالمللی به نمایش درمیآید. هفته گذشته فیلم در یک جشنواره بزرگ فرهنگی در کراچی پاکستان اکران شد. این جشنواره میزبان هزاران نفر از کشورهای مختلف بود و فیلم در برابر مخاطبان گستردهای به نمایش درآمد.
او ادامه داد: پیش از این نیز مستند «دوتوک» در جشنواره معتبر دیگری در جمهوری چک انتخاب و اکران شده بود. به نظرم فیلم در این سالها مسیر خودش را پیدا کرده و در حال طی کردن راه بینالمللی خود است. خوشحالم که در ایران نیز در جشنواره تخصصی «آب به قیمت جان» به نمایش درآمده است. امیدوارم این جشنواره با توجه به تمرکز تخصصیاش بر موضوع آب، در سالهای آینده نیز ادامه پیدا کند.
این مستندساز در پاسخ به پرسشی درباره اهمیت ورود مسائل زیستمحیطی و بهویژه بحران آب به سینما بیان کرد: به نظرم مهمترین بستری که میتوانیم از طریق آن درباره این بحرانها هشدار بدهیم، سینماست. اینکه هزار بار درباره بحران آب صحبت کنیم یا در کتابها درباره آن بخوانیم، با زمانی که مخاطب واقعیت را در قالب یک فیلم میبیند، تفاوت زیادی دارد.
ثابت با اشاره به تجربه فیلمبرداری «دوتوک» در منطقه سیستان توضیح داد: این فیلم در منطقه سیستان و در دل بادها و طوفانهای ۱۲۰روزه فیلمبرداری شده است. وقتی مخاطب چنین تصاویری را میبیند، تأثیر بیشتری از شرایط محیطی و مسئله کمآبی میگیرد تا زمانی که صرفاً در کتابی درباره وجود بحران آب مطالعه کند. سینما این امکان را دارد که واقعیت در حال وقوع را با تمام ابعادش پیش چشم مخاطب قرار دهد و او را با شرایطی که مردم یک منطقه تجربه میکنند، روبهرو کند.
او با هشدار درباره آینده منابع آبی کشور افزود: ما سالهاست با مسئله بیآبی و کمآبی درگیر هستیم و به نظرم باید هشدارهای مربوط به این بحران را در دل فیلمهای مستند جستوجو کرد؛ آثاری که در جشنوارههایی مانند «آب به قیمت جان» فرصت دیدهشدن پیدا میکنند. حتی معتقدم جنگ بعدی جهانی میتواند جنگ آب باشد. به همین دلیل، تداوم این جشنواره و توجه بیشتر به آن اهمیت زیادی دارد.
این کارگردان در ادامه، درباره ضرورت مردمیتر شدن جشنواره و فراهم کردن امکان حضور گستردهتر مخاطبان گفت: یکی از مهمترین اصول برگزاری یک جشنواره، انتخاب مکان مناسب است. محل برگزاری باید در معرض دید عموم باشد و مردم بتوانند بهراحتی با آن ارتباط برقرار کنند.
ثابت در پایان با تأکید بر لزوم ترغیب فیلمسازان برای حضور در رویدادهای موضوعی اظهار کرد: باید شرایطی فراهم شود که فیلمسازان نیز برای حضور در جشنوارههای سینمایی ترغیب شوند. جشنوارههای موضوعی میتوانند نقش مهمی در آشنایی مردم با موضوعهای زیستمحیطی داشته باشند. به نظرم باید به تمام این موارد توجه کنیم تا جشنواره بتواند به اهدافی که برای آن در نظر گرفته شده است، برسد.
«آب» منبع بسیار ارزشمندی است
ایلیا کرمی، فیلمساز نوجوان حاضر در دومین جشنواره ملی فیلم «آب به قیمت جان»، نیز با اشاره به تجربه نخستین فیلمسازی خود، گفت که تلاش کرده است با ساخت اثری درباره آب، اهمیت این منبع حیاتی و ضرورت صرفهجویی در مصرف آن را به مخاطبان یادآوری کند.
او درباره تجربه ساخت فیلم کوتاه خود با نام «آب به قیمت جان» توضیح داد: این اثر نخستین تجربه من در فیلمسازی است. تصمیم گرفتم فیلمی بسازم که به اهمیت آب بپردازد و به شکلی نشان دهد که نباید این منبع ارزشمند را هدر بدهیم و لازم است در مصرف آن صرفهجویی کنیم.
این فیلمساز نوجوان درباره حضور اثرش در جشنواره گفت: خیلی خوشحالم که فیلم من در این جشنواره پذیرفته شده و فرصت نمایش پیدا کرده است. به نظرم آب منبع ارزشمندی است و نباید آن را هدر بدهیم.
کرمی درباره تأثیر ساخت این فیلم بر نگاه شخصی خود به مسئله آب نیز افزود: این تجربه باعث شد خودم هم بیشتر به اهمیت آب توجه کنم و متوجه شوم که باید در مصرف آن صرفهجویی کنیم. این موضوع در زندگی خودم هم تأثیر گذاشته و از این به بعد بیشتر مراقب مصرف آب خواهم بود.
منبع: خبرآنلاین
