نورنیوز-گروه سیاسی: طی یک هفته اخیر، شکل جدیدی از درگیریهای نظامی میان ایران و آمریکا در منطقه خلیج فارس پیدا شده است. یگانهای مختلف سپاه پاسداران در چند نوبت سامانههای راداری هشدار زودهنگام آمریکا در بحرین را هدف قرار دادند. ایران این اقدام را پاسخی به حمله آمریکا به یک برج مخابراتی در منطقه سیریک یا مناطقی دیگر عنوان کرد. البته آمریکا ادعا کرد که شلیکهای ایران را رهگیری کرده، اما شواهد قابل توجهی وجود دارد که از اصابت موفق این موشکها حکایت دارند. همچنین خبر رسید که سامانه راداری آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین نیز هدف پرتابههای ایران قرار گرفت.
طی روزهای اخیر بارها پیام هشدار در مناطق مختلف این کشور به صدا درآمد. اقدام جدید ایران، بعد از چندماه، بار دیگر پیکان حملات را از کشتیها با اهداف زمینی در منطقه متمایل کرد. اهمیت این حملات در آن است که پایگاههای نظامی و سامانههای راداری آمریکا نقش مهمی در امنیت هوایی کشورهای منطقه دارند. پیداست که این اقدامات در واکنش به رفتار تحریکآمیز نیروهای آمریکا در خلیج فارس است. ایران این بار نشان میدهد که در برابر هر تحرک و تحریکی، واکنشی جدی و قاطع خواهد داشت.
چه بسا با تداوم این تحریکها، دامنه پاسخ ایران از بحرین به سمت کشورهایی مثل امارات و قطر هم کشیده شود. نورنیوز برای بررسی سیاست جدید ایران در عرصه پاسخ نظامی به تحرکات آمریکا، با سید جلال ساداتیان، دیپلمات سابق و تحلیلگر مسائل بین الملل گفتوگو کرده است. حملات ایران به پایگاههای راداری آمریکا در بحرین و دیگر نقاط منطقه را چگونه ارزیابی میکنید؟ ایران این اقدامات را در چارچوب پاسخ متقابل به حملات آمریکا علیه برخی زیرساختهای نظامی و راداری خود ارزیابی میکند.
از دیدگاه تهران، هدف قرار گرفتن سامانههای راداری ایران میتواند توانایی شناسایی و مقابله با حملات احتمالی را تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین، ایران تلاش میکند نشان دهد که در برابر اقدامات نظامی آمریکا واکنش نشان خواهد داد. البته درباره میزان خسارات واردشده به تأسیسات دو طرف باید به اطلاعات تأییدشده استناد کرد. با وجود ادامه مذاکرات دیپلماتیک، گزارشها از تداوم تدارکات نظامی آمریکا در منطقه حکایت دارد. این تحرکات چه پیامی برای ایران دارد؟
از نگاه ایران، ادامه تقویت پایگاههای نظامی آمریکا، اعزام ناوهای هواپیمابر و انتقال تجهیزات نظامی به منطقه نشان میدهد که واشنگتن هنوز گزینه نظامی را کنار نگذاشته است. تهران معتقد است آمریکا به رغم مانور روی گفتوگوهای دیپلماتیک، خود را برای سناریوهای احتمالی نظامی آماده میکند. به همین دلیل، تحرکات نظامی آمریکا با حساسیت زیادی از سوی ایران دنبال میشود. چه عواملی ممکن است ترامپ را به سمت آغاز دور جدیدی از درگیری نظامی با ایران سوق دهد؟ چند عامل در این زمینه قابل بررسی است. نخست، فشارهای دولت اسرائیل و شخص بنیامین نتانیاهو برای افزایش فشار بر ایران است.
دوم، نقش لابیهای حامی اسرائیل، بهویژه آیپک، در فضای سیاسی آمریکا مطرح میشود. سوم، شخصیت سیاسی ترامپ و تمایل او به نمایش قدرت و ثبت یک دستاورد بزرگ در سیاست خارجی است. همچنین فشارهای داخلی و مشکلات انتخاباتی حزب جمهوریخواه ممکن است بر محاسبات سیاسی او تأثیر بگذارد. البته این عوامل به معنای قطعی بودن تصمیم ترامپ برای جنگ نیست. کشورهای منطقه، بهویژه عربستان، قطر، عمان و امارات، چه نقشی در تشدید یا جلوگیری از فضای جنگی دارند؟ کشورهای منطقه بهخوبی میدانند که وقوع یک جنگ جدید میان ایران و آمریکا فقط به این دو کشور محدود نخواهد ماند.
امنیت خلیج فارس، تأسیسات انرژی، مسیرهای تجاری و اقتصاد کشورهای عربی مستقیماً تحت تأثیر قرار میگیرد. به همین دلیل، کشورهایی مانند قطر، عمان، عربستان و حتی امارات تلاش میکنند از طریق رایزنیهای سیاسی و دیپلماتیک مانع گسترش درگیری شوند. این کشورها هزینههای اقتصادی و امنیتی یک جنگ منطقهای را بسیار سنگین میدانند. فشارهای اقتصادی و افکار عمومی آمریکا و کشورهای غربی میتواند مانع تصمیم نظامی ترامپ شود؟ بله، این مسئله یکی از عوامل مهم بازدارنده است. افزایش تنش در منطقه میتواند قیمت نفت و سوخت را بالا ببرد و زنجیره تأمین کالا و انرژی را مختل کند.
بسته ماندن یا محدود شدن تردد کشتیها در تنگه هرمز نیز پیامدهای گستردهای برای اقتصاد جهانی خواهد داشت. از سوی دیگر، افزایش قیمت بنزین، مواد غذایی و کالاهای اساسی میتواند نارضایتی داخلی در آمریکا را افزایش دهد. بنابراین، ترامپ برای تصمیمگیری نظامی با فشارهای اقتصادی و سیاسی قابل توجهی روبهرو است. با توجه به همه این تحولات، آیا منطقه به جنگ نزدیکتر شده یا احتمال حلوفصل اختلافات از طریق مذاکره بیشتر است؟ در شرایط فعلی هر دو احتمال همچنان وجود دارد.
از یک طرف، ادامه تدارکات نظامی آمریکا، اختلافات عمیق تهران و واشنگتن و وضعیت تنگه هرمز خطر درگیری را افزایش میدهد. از طرف دیگر، تلاشهای دیپلماتیک قطر، عمان، پاکستان و مصر و همچنین رایزنی قدرتهای جهانی مانند چین و روسیه میتواند به کاهش تنشها کمک کند. به نظر من، در شرایط کنونی وزن دیپلماسی تا حدودی سنگینتر شده است؛ هرچند خطر جنگ همچنان جدی است. ممکن است آمریکا به دنبال حفظ وضعیت نه جنگ و نه صلح باشد تا از طریق فشارهای اقتصادی، سیاسی و روانی، ایران را به پذیرش خواستههای خود وادار کند.
در نهایت، راهحل پایدار نه در تشدید درگیری، بلکه در گفتوگو، توافق و احترام متقابل به منافع و امنیت دو طرف قرار دارد.
منبع: نورنیوز



