در نشست کمیسیون عمران مجلس با معاون توسعه روستایی و مناطق محروم رئیسجمهور، چالشهای توسعه روستاها از جمله ضعف زیرساختها، نبود اشتغال پایدار، مشکلات تأمین زمین و مسکن و پراکندگی دستگاههای متولی بررسی و بر ضرورت هماهنگی بیشتر برای بهبود معیشت و ماندگاری جمعیت در مناطق روستایی تأکید شد.
به گزارش خبرنگار خانه ملت، نشست مشترک کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی با حضور عبدالکریم حسینزاده، معاون توسعه روستایی و مناطق محروم رئیسجمهور، ظهر امروز سهشنبه ۲۶ آبان ماه برگزار شد. این نشست پیرامون بررسی عملکرد این معاونت در زمینه بهبود وضعیت معیشتی مردم، توسعه زیرساختها، تکمیل پروژههای عمرانی در مناطق محروم و روستاها و تأمین مسکن روستاییان بود.
مدیریت یکپارچه روستاها کلید مهار مهاجرت؛ رضایی کوچی: موازیکاری دستگاهها منابع کشور را هدر میدهد/ لزوم واگذاری زمین رایگان به روستاییان
محمدرضا رضایی کوچی در تشریح نتایج نشست مشترک کمیسیون عمران مجلس با معاون توسعه روستایی و مناطق محروم رئیسجمهور، با اشاره به ارائه گزارش عملکرد این معاونت گفت: گزارش ارائهشده حاکی از اقدامات ارزشمند این مجموعه در حوزههای اشتغال روستایی و رفع محرومیت بود؛ ارتقای جایگاه «دفتر مناطق محروم» به «معاونت ریاستجمهوری» طی دو سال گذشته، نشاندهنده نگاه ویژه و دغدغه دولت برای توجه بیشتر به روستاهای کشور است.
کاهش جمعیت روستایی به ۲۵ درصد بر اثر بیتوجهی به اسکان و اشتغال
رئیس کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی افزود: با وجود اقدامات انجامگرفته، همچنان چالشی به نام عدم هماهنگی میان دستگاههای متعدد فعال در روستاها وجود دارد که گاهی به موازیکاری و هدررفت منابع دولتی منجر میشود؛ تأکید مجلس این است که برای افزایش بهرهوری و توزیع درست منابع، باید یک «مدیریت یکپارچه» در روستاها شکل بگیرد.
وی با اشاره به افت جمعیت روستایی کشور به حدود ۲۵ درصد تصریح کرد: اگر برنامهریزی دقیقی در حوزه اشتغال و ایجاد زیربناهای روستایی با محوریت مدیریت یکپارچه صورت گیرد، نهتنها جلوی مهاجرت گرفته میشود، بلکه زمینه برای بازگشت مهاجران به روستاها نیز فراهم خواهد شد.
پیشبینی مشوقهای مالیاتی و ضرورت حمایت از بازار فروش محصولات روستایی
نماینده مردم در مجلس شورای اسلامی با یادآوری پیشبینی مشوقها و معافیتهای مالیاتی در قوانین برای سرمایهگذاری در روستاها، از فعالان اقتصادی و تولیدکنندگان دعوت کرد از این فرصت بهرهبرداری کنند و افزود: دسترسی آسان به نیروی کار در روستاها، هزینه تمامشده تولید را کاهش میدهد. با این حال، تأمین منابع مالی و ایجاد بستر مناسب برای فروش محصولات در بازار از اهمیت ویژهای برخوردار است که ایجاد نمایشگاههای دائمی و خرید تضمینی از جمله راهکارهای آن به شمار میرود.
تشکیل کارگروه مشترک میان کمیسیون عمران و معاونت روستایی
رضایی کوچی از توافق برای تشکیل یک کارگروه مشترک میان کمیسیون عمران مجلس و معاونت توسعه روستایی خبر داد و گفت: این کارگروه با هدف هماهنگی بیشتر دستگاهها، رفع موانع قانونی و مقرراتی و تسهیل زندگی روستاییان فعالیت خواهد کرد تا با همافزایی نخبگان کمیسیون عمران و مدیران این معاونت، امید و انگیزه ماندگاری در روستاها افزایش یابد.
انتقاد از توزیع پراکنده منابع و تأکید بر واگذاری زمین رایگان مسکن
وی با انتقاد از تقسیم منابع میان دستگاههای مختلف و هدررفت سرمایهها خاطرنشان کرد: اگر منابع در یک دستگاه متمرکز و سیاستگذاری شود، خروجی بهمراتب بهتری خواهیم داشت و این موضوع در آستانه بررسی بودجه سال ۱۴۰۶ بهطور جدی پیگیری میشود.
رئیس کمیسیون عمران مجلس در پایان با اشاره به قانون جهش تولید مسکن، از بنیاد مسکن انقلاب اسلامی خواست تا در راستای خانهدار شدن روستاییان، به تکالیف قانونی خود در زمینه واگذاری زمین رایگان عمل کند؛ چرا که در بسیاری از روستاها قیمت زمین بالا بوده و روستاییان توان تأمین آن را ندارند که در کنار تسهیلات بانکی، واگذاری زمین رایگان میتواند مشکل مسکن روستایی را بهطور کامل حل کند.
قاسمی: اصالت کار معاونت توسعه روستایی، توازن و توجه به مناطق محروم است
حبیب قاسمی، عضو کمیسیون عمران مجلس، در این نشست گفت: پیشتر از خدمات معاونت توسعه روستایی اطلاع کافی نداشتیم، اما امروز این معاونت از نهادی منفعل به نهادی پویا تبدیل شده است. اقدامات ساختارسازی و برنامهریزی انجامشده قابل تقدیر است و امیدواریم در بودجه سال جاری پایدار شود.
وی با اشاره به کاهش جمعیت روستایی از ۵۰-۶۰ درصد به کمتر از ۳۰ درصد در چهار دهه گذشته، علت اصلی را بیتوجهی به اقتصاد روستا و نبود مشوقهای ماندگاری دانست و افزود: یکی از دلایل دیدهنشدن آثار این معاونت، تعریفنشدن درست نقش دستگاههای اجرایی است.
قاسمی پیشنهاد کرد: کارها به صورت مشارکتی با شوراها و دهیاریها انجام شود و قرارگاههای محرومیتزدایی نیروهای مسلح نیز که اقداماتشان جزیرهای است، با محوریت این معاونت هماهنگ شوند.
وی شناسایی ۳۰ هزار واحد راکد و نیمهفعال و تنظیم تفاهمنامه ۱۷ همتی با بانکها را نشانه اراده خوب معاونت دانست و تأکید کرد: اصالت کار، توازن و توجه بیشتر به مناطق محروم است تا اقتصاد و اشتغال روستا و ماندگاری جمعیت تقویت شود.
شریعتی اندراتی: بدون سازماندهی درست، حتی ۱۰ برابر اعتبارات هم محرومیت را برطرف نمیکند
غلامرضا شریعتی اندراتی، عضو کمیسیون عمران مجلس، در این نشست گفت: اجرای برخی قوانین در سالهای گذشته موجب خالی شدن روستاها شده است. از جمله سیاست خروج دام از جنگل در دهه ۶۰ که بسیاری از روستاهای استانهای شمالی را تخلیه کرد، و نیز تفسیر نادرست از نقشههای ابتدای دهه ۴۰ که بر اساس آن تصرفات روستاییان تا سال ۶۴ متعلق به خودشان است، اما منابع طبیعی این عرصهها را از کشاورزان و روستاییان میگیرد.
وی با اشاره به پراکندگی نهادهای متولی محرومیتزدایی مانند بنیاد برکت، ستاد اجرایی فرمان امام و قرارگاههای محرومیتزدایی گفت: مشکل اصلی، کمبود اعتبار نیست؛ اگر ۱۰ برابر امکانات فعلی هم هزینه شود، بدون سازماندهی درست، محرومیتزدایی محقق نمیشود.
شریعتی در ادامه پیشنهاد کرد: منابع محرومیتزدایی کشور از پراکندگی خارج و ذیل مجموعه معاونت توسعه روستایی متمرکز شود تا نمایندگان مجلس نیز بتوانند بر هزینهها نظارت کنند و پاسخگویی وجود داشته باشد.
سلیمانی: اشتغال از عمران روستایی مهمتر است / ۸۰ درصد مهاجرتها به دلیل نبود شغل
یحیی سلیمانی در این نشست گفت: روستاهای کشور بهعنوان مرکز تولید و اشتغال آسیبشناسی شدهاند و ۷۴ درصد مشکلات، ناشی از نبود متولی مشخص برای روستا در حوزه عمران و اشتغال است.
وی با اشاره به اینکه نهادهایی مانند بنیاد علوی در حوزه اشتغال فعالیت میکنند، گفت: الگوی مشخص و واحدی برای اشتغال وجود ندارد و به نظر من اشتغال از عمران روستایی مهمتر است.
عضو کمیسیون عمران مجلس با استناد به تحقیقی دانشگاهی افزود: ۸۰ درصد مهاجرت روستاییان به شهرها به دلیل اشتغال بوده، نه زیرساخت و عمران. امروز روستایی ما به تولیدکنندهای نیازمند تبدیل شده و سیاستهای غلط اشتغال، روستاییان را به سمت نهادهای حمایتی سوق داده است.
نماینده مردم نیشابور در مجلس تأکید کرد: اگر اشتغال حل نشود، هر چقدر آب لولهکشی و زیرساخت فراهم کنیم، روستایی در روستا نمیماند و جمعیت مولد به حاشیه شهرها مهاجرت میکند. سلیمانی همچنین خواستار تعیین سازوکار مشخص و فرایند شفاف برای پیگیری امور شد و گفت: ارزش اعتبارات پیشبینیشده برای اشتغال در سال گذشته به دلیل تورم، ۷۰ تا ۸۰ درصد کاهش یافته است.
بدری: اهمیت کارهای معاونت توسعه روستایی به جامعه منتقل نشده است
صدیف بدری، رئیس فراکسیون محرومیتزدایی مجلس، در این نشست با قدردانی از حسینزاده و معاونانش گفت: ساختار ایجادشده در این معاونت طی یک سال گذشته و استفاده از نیروهای باتجربه قابل تقدیر است.
وی ایراد اصلی را نبود اطلاعرسانی کافی دانست و افزود: متأسفانه اهمیت کارهای این معاونت نه در جامعه و نه در مجلس بهدرستی منتقل نشده است؛ از شما میخواهم کارشناسان تخصصی مجلس را در جریان برنامهها قرار دهید تا مجلس بتواند کمک کند.
بدری با اشاره به تخصیص ۲۸.۵ همت از ۵۴ همت برنامهریزیشده در بودجه سال ۱۴۰۵ گفت: این تلاشها در شرایط دشوار بودجهای کشور قابل تقدیر است و هر بحثی در بودجه داشته باشید، کمک میکنیم.
وی با یادآوری تجربه جهاد سازندگی گفت: پس از انحلال جهاد سازندگی، توسعه روستایی دچار رکود شد و روستاها مورد غفلت قرار گرفتند. امروز روستایی برای تأمین کود، بیمه و فروش محصول با مشکلات جدی روبهروست؛ قیمت کود از یک میلیون به سه میلیون تومان رسیده و رغبتی برای کشت گندم وجود ندارد. تولیدات دامی نیز به دلیل قیمتگذاری تحمیلی و بازار نامناسب، برای دامدار صرفه ندارد.
بدری پیشنهاد کرد: معاونت توسعه روستایی دستگاه اجرایی نباشد، بلکه پول و تخصیص اعتبار در اختیارش باشد و اولویت پروژهها را تعیین کند.
وی همچنین خواستار احیای جهاد سازندگی یا تعیین متولی مشخص برای روستاها شد و از آمادگی مجلس برای همکاری در بودجه خبر داد.
عربی: معاونت توسعه روستایی بدون ابزار اجرایی نمیتواند مؤثر باشد
یاسر عربی گفت: پس از حدود دو سال از تشکیل این معاونت، تلاش شبانهروزی همراه با دانش و برنامهریزی شکل گرفته و این مجموعه فقط یک اسم نیست و جای قدردانی دارد.
وی با تأکید بر ضرورت اختیارات اجرایی برای معاونت افزود: اگر رئیسجمهور معاونت توسعه روستایی را تشکیل داده، باید ابزارهای لازم را نیز در اختیارش قرار دهد؛ نمیشود معاونت داشته باشیم اما همه ابزارهای توسعه روستا در اختیار وزارتخانههای دیگر باشد.
عربی پیشنهاد کرد: بخشهایی مانند بنیاد مسکن و راههای روستایی زیرمجموعه این معاونت قرار گیرند تا برنامهریزی و اعتبارات توسعه روستا در یک نقطه متمرکز شود.
وی با اشاره به ظرفیتهای روستاها در حوزه گردشگری گفت: همه برنامههای توسعه روستایی کشور باید در اختیار یک حوزه باشد. پیشنهاد میکنم حسینزاده و تیمش طرحی را با هماهنگی کمیسیون عمران آماده کنند تا در مجلس مطرح و مصوبات اساسی برای آن گرفته شود.
عربی همچنین به موضوع الحاق زمین به روستاها اشاره کرد و گفت: امروز بسیاری از شهرنشینان علاقهمند به خرید زمین و زندگی در روستاها هستند، اما توان مالی کافی ندارند لذا باید زمینه کمک به این اقشار فراهم شود.
ایری: توسعه روستایی بدون تأمین زمین برای روستاییان محقق نمیشود
عبدالجلال ایری در این نشست با اشاره به ظرافتهای موضوع توسعه روستایی گفت: توسعه فقط ساختار اقتصادی و کالبدی نبوده و بسترهای متعددی میطلبد که معاونت توسعه روستایی را ناچار به ورود در حوزههای دیگر میکند.
وی با اشاره به مصوبه برنامه هفتم مبنی بر تخصیص دو دهم درصد از کل فضای سرزمینی به زمین برای سکونت در روستاها و شهرهای کوچک گفت: متأسفانه در برنامه هفتم، از ۲۵ تا ۳۰ هزار روستای کشور تنها ۱۴۱۲ روستا در حال واگذاری زمین هستند؛ در حالی که توسعه روستایی زمانی محقق میشود که روستایی زمین داشته باشد تا بماند و اشتغال خود را دنبال کند.
ایری از معاون رئیس جمهور در حوزه محرومیت زدایی خواست مصوبه تبصره یک ماده ۵۰ برنامه هفتم و ماده ۵ بند ج در خصوص مردمیسازی اقتصاد روستا را پیگیری کند و افزود: مردمیسازی اقتصاد روستا زمانی محقق میشود که بسترهای اقتصادی فراهم شود.
ایری با اشاره به کاهش جمعیت روستایی از بیش از ۵۰ درصد پیش از انقلاب به کمتر از ۲۵ درصد گفت: این روند نگرانکننده است و باید با برنامهریزی، فضای مناطق محروم روستایی بهویژه در حواشی را احیا کرد.
فروردین: بدون آمایش سرزمینی، نجات از محرومیت ممکن نیست
محمدمهدی فروردین در این نشست گفت: اکثر مردمی که نمایندگان پیگیر کارشان هستند از روستاها و مناطق عشایری آمدهاند و بیش از ۵۰ تا ۶۰ درصد نمایندگان حاضر در جلسه یا روستایی یا عشایری هستند و لذا دغدعههای مردم این مناطق را به خوبی میشناسند.
فروردین با تأکید بر اهمیت آمایش سرزمینی گفت: بسیاری از دستگاهها شعار آمایش میدهند اما در عمل کاری نمیکنند؛ اگر معاونت توسعه روستایی آمایش سرزمینی را بهدرستی انجام دهد، میتوان ادعا کرد از محرومیت نجات یافتهایم.
وی با اشاره به ظرفیت بینظیر تنوع گیاهان دارویی در بخش میمند گفت: مردم این مناطق محروماند و نیاز به برنامهریزی برای کشت جایگزین و بهرهبرداری از ظرفیت گیاهان دارویی دارند.
نصیری: زنجیره تولید و اشتغال روستایی متولی مشخصی ندارد
محمد نصیری با قدردانی از برگزاری نشست گفت: آنچه در این جلسه توجه مرا جلب کرد، بحث زنجیره تولید و مردمیسازی اقتصاد بود. به نظر میرسد پروژههای عمرانی متولیان متناظر خود را دارند، اما در حوزه زنجیره تولید و اشتغال روستایی متولی مشخصی وجود ندارد و ورود معاونت توسعه روستایی در این حوزه بسیار ارزشمند است.
وی با تأکید بر روحیه جهادی این معاونت گفت: بسیاری از نمایندگان از اقدامات شما اطلاع نداشتند و لازم است اطلاعرسانی بیشتری انجام شود.
نصیری همچنین خواستار توجه به ظرفیت پرورش شتر در منطقه خود و پیشبینی اعتبار در بودجه امسال شد.
نثاری: برنامهریزی معاونت توسعه روستایی متناسب با شرایط شهرستانها باشد
علیرضا نثاری نیز گفت: در کمیسیون عمران به دنبال افزایش مبلغ پیشنهادی دولت برای توسعه روستایی بودیم، اما بخشی از همکاران در کمیسیون تلفیق به فکر حذف آن بودند.
وی خواستار رایزنی معاونت امور مجلس با اعضای کمیسیون تلفیق پیش از بررسی بودجه شد تا رویکرد حمایتی تقویت شود.
صوفی: ساختار معاونت توسعه روستایی باید تقویت و سازمانهای موازی حذف شوند
عباس صوفی با تأکید بر تقویت ساختار معاونت توسعه روستایی گفت: این معاونت باید از حساسترین حوزههای کشور در امنیت، توسعه و اشتغال روستایی و ساماندهی شهرها باشد. وی از نمایندگان و کمیسیون عمران خواست برای جا افتادن ساختار توسعه روستایی و حذف سازمانهای موازی کمک کنند و گفت: در بودجه امسال باید تلاش کنیم از این مجموعه حمایت شود.
حسینزاده: سه حوزه زیرساخت، اشتغال پایدار و توانمندسازی اجتماعی، محور برنامههای معاونت است
عبدالکریم حسینزاده، معاون توسعه روستایی و مناطق محروم رئیسجمهور، در این نشست با قدردانی از رضاییکوچی و اعضای کمیسیون عمران گفت: هرچه رفتوآمد و گفتمان مشترک بین معاونت و مجلس بیشتر شود، پیشبرد اهداف برای جامعه هدف در روستاها، عشایر و مناطق کمبرخوردار بهتر و کیفیتر خواهد بود.
معاون رئیس جمهور با اشاره به سه دسته مسئله اصلی در حوزه روستایی گفت: زیرساختهای روستایی و مرتبط با تولید، اشتغال پایدار و تولیدات روستایی، و نظام توانمندسازی اجتماعی و فرهنگی در جامعه روستایی و عشایری، سه حوزهای هستند که برای هر یک باید برنامه مشخص وجود داشته باشد. حسینزاده با تأکید بر اینکه توسعه در هر سرزمینی از روستا شروع میشود، گفت: اتفاقات اخیر روندها را کمی کند کرده، اما تمام تلاش خود را میکنیم.
وی با اشاره به تأکیدات رئیسجمهور بر همافزایی بین دستگاهها گفت: اگر همه اعتبارات به صورت برنامهریزیشده و همسو هزینه شود، در چهار سال آینده شاهد اثربخشی اعتبارات و بهاتمامرسیدن پروژهها خواهیم بود. حسینزاده پراکندهکاری را پاشنه آشیل توسعه روستایی دانست و افزود: اگر همه دستگاههای فعال در اکوسیستم توسعه روستایی در قالب یک حکمرانی واحد و برنامهریزی همسو عمل کنند، همه اهداف سریعتر و با بهرهوری بالاتر محقق میشود.
حسین زاده با اشاره به اجرای زنجیرههای مختلف در استانها گفت: زنجیرهها اعتبارات خود را دارند و افراد توانمند در روستاها و مناطق کمبرخوردار برای ایجاد اشتغال پایدار شناسایی میشوند. تا این لحظه حدود دو و نیم همت اعتبار تخصیص داده شده است.
۳۰ هزار واحد راکد در روستاها توسط معاونت توسعه روستایی شناسایی شده است
بر اساس گزارش خانه ملت، در این نشست همچنین گزارشی از وضعیت اعتبارات معاونت توسعه روستایی و مناطق محروم در بودجه سال جاری ارائه شد. چالشهای مطرحشده عبارت بود از ایجاد ردیف مستقل توسعه روستایی و مناطق محروم در بودجه برای عملکرد بهتر و پاسخگویی به مجلس، تخصیص کامل اعتبارات و لزوم افزایش آن با تأکید بر اشتغال پایدار و زنجیره ارزش، ایجاد ظرفیت قانونی برای جذب مشارکتهای داخلی و بینالمللی و پیشبینی مبنای قانونی تدوین اساسنامه معاونت.
از جمله اقدامات صورتگرفته میتوان به شناسایی و احصای مناطق محروم و تدوین شاخصهای محرومیت، ایجاد زنجیره ارزش تولیدی، احصای واحدهای راکد و همکاری با صندوق توسعه ملی اشاره کرد. همچنین استفاده از ابزارهای نوین تأمین مالی، تشکیل صندوق نیکوکاری، ایجاد سازمانهای مورد نیاز و پیگیری انتشار اوراق توسعه روستایی در دستور کار است.
در بخش دیگری از نشست، گزارشی درباره اشتغال روستاییان ارائه شد که شامل توانمندسازی و توسعه اشتغال در حوزههایی مانند زنجیره ارزش مرغ، گیاهان دارویی، پرورش گوسفند، نوغانداری و توسعه اکولوژیک شتر بود. همچنین گزارشی پیرامون شناسایی حدود ۳۰ هزار واحد راکد در کشور و تلاش برای رفع موانع واحدها مذکر و فعالسازی این مجموعهها با تامین اعتباری که از انعقاد قرار داد با بانکها صورت گرفته، ارائه شد. /
منبع: خانه ملت



