قرآن چگونه رفتارهای روزمره ما را به مسیری الهی هدایت میکند؟ آموزههای سورههای نور، احزاب و مجادله نشان میدهند که ادب اسلامی تنها به خوشرفتاری در گفتار محدود نمیشود؛ بلکه از رعایت حریم خصوصی دیگران تا احترام به مهمان، شیوه ورود به جمع و زمان مناسب ترک مهمانی را در بر میگیرد.
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، ادب اسلامی فقط به خوشرفتاری و گفتار محترمانه محدود نمیشود؛ قرآن حتی برای در زدن، سلام کردن، نشستن در جمع، گفتوگو و زمان ترک مهمانی نیز دستورالعمل دارد. حجتالاسلام والمسلمین محسن قرائتی در یکی از سخنرانیهای خود، با استناد به آیات قرآن کریم، به تشریح آداب حضور در جمع و رعایت حقوق میزبان و مهمان پرداخت.
قرائتی با بیان مثالی از یک مهمانی ساده توضیح داد که رعایت ادب از همان لحظهای آغاز میشود که تصمیم میگیریم به خانه کسی برویم. نخستین قدم، در زدن و منتظر ماندن برای اجازه ورود است. اگر صاحبخانه اجازه ورود نداد یا خواست در زمان دیگری مراجعه کنیم، نباید ناراحت شویم.
وی با اشاره به آیه ۲۸ سوره نور، «وَإِنْ قِیلَ لَکُمُ ارْجِعُوا فَارْجِعُوا هُوَ أَزْکَیٰ لَکُمْ»، تأکید کرد که بازگشتن در چنین شرایطی نهتنها بیاحترامی نیست، بلکه از نگاه قرآن رفتاری شایسته و نشانه رعایت ادب است.
این مفسر قرآن در ادامه، سلام کردن هنگام ورود به خانه را از دیگر آداب مهمانی دانست و با اشاره به آیه ۶۱ سوره نور، یادآور شد که ورود به خانه دیگران باید با سلام و احترام همراه باشد. همچنین پاسخ سلام نیز باید گرم و شایسته باشد؛ بهگونهای که اگر کسی به ما سلام کرد، بهتر است پاسخی کاملتر و محبتآمیزتر به او بدهیم.
جا باز کردن برای تازهواردان؛ نشانه احترام به دیگران
قرائتی با استناد به آیه ۱۱ سوره مجادله، به یکی دیگر از آداب حضور در جمع اشاره کرد و گفت: وقتی فردی وارد مجلسی میشود و به دنبال جایی برای نشستن میگردد، دیگران باید برای او جا باز کنند و حضورش را نادیده نگیرند. گاهی بیتوجهی به یک تازهوارد باعث میشود او در جمع احساس غریبگی و ناراحتی کند.
وی همچنین با اشاره به آموزههای قرآن درباره شیوه سخن گفتن، بر پرهیز از بلند صحبت کردن و نجواهای پنهانی تأکید کرد. از نگاه قرآن، نه فریاد زدن در جمع پسندیده است و نه پچپچ کردن به شکلی که دیگران احساس کنند از گفتوگو کنار گذاشته شدهاند.
ماندن بیش از اندازه در مهمانی؛ رفتاری برخلاف ادب قرآنی
این سخنران مذهبی در بخش دیگری از سخنان خود، به رعایت زمان در مهمانی پرداخت و با اشاره به آیه ۵۳ سوره احزاب توضیح داد که مهمان نباید برای آماده شدن غذا بیتابی کند و مرتب از میزبان درباره زمان غذا بپرسد؛ از سوی دیگر، پس از صرف غذا نیز نباید بیش از اندازه در خانه میزبان بماند.
وی با یادآوری ماجرای مهمانان پیامبر اکرم(ص) گفت: برخی افراد پس از صرف غذا در خانه پیامبر میماندند و به گفتوگو ادامه میدادند، در حالی که پیامبر(ص) به دلیل رعایت حیا و ملاحظه مهمانان، بهصراحت از آنان نمیخواست مجلس را ترک کنند.
در همین زمینه، آیه ۵۳ سوره احزاب نازل شد و فرمود: «فَإِذَا طَعِمْتُمْ فَانْتَشِرُوا وَلَا مُسْتَأْنِسِینَ لِحَدِیثٍ»؛ یعنی هنگامی که غذا خوردید، پراکنده شوید و برای ادامه گفتوگو و انس گرفتن در خانه میزبان نمانید.
حریم خصوصی دیگران؛ خط قرمز ادب اسلامی
قرائتی در ادامه به اهمیت رعایت حریم خصوصی افراد پرداخت و با اشاره به ماجرای مردی که بدون اجازه وارد باغ شخص دیگری میشد، توضیح داد که هیچکس نباید به بهانه آشنایی یا داشتن حقی در ملک دیگران، آرامش و آسایش آنان را مختل کند.
وی همچنین یادآور شد که احترام به حریم خصوصی تنها به اجازه گرفتن هنگام ورود محدود نمیشود؛ حتی اگر در خانهای باز باشد، نباید بدون اجازه به داخل آن نگاه کرد. این رفتار نیز از جلوههای رعایت حقوق دیگران در آموزههای اسلامی است.
مجموع این آموزههای قرآنی نشان میدهد که ادب اسلامی در رفتارهای ساده و روزمره زندگی جریان دارد؛ از اجازه گرفتن پشت در خانه دیگران تا پاسخ محبتآمیز به سلام، توجه به تازهواردان، رعایت آداب گفتوگو و ترک بهموقع مهمانی. رعایت همین نکات کوچک است که احترام متقابل را در روابط اجتماعی تقویت میکند و حضور انسان را در جمع با محبت و احترام همراه میسازد.
منبع: خبرآنلاین


