بیجار- همزمان با هفته کتاب، ظرفیت کتابخانهها در کنار برنامههای فرهنگی، فرصتی برای بازخوانی وضعیت مطالعه و چالشهای کتابخوانی در میان کودکان و نوجوانان این شهرستان فراهم کرده است.
خبرگزاری مهر؛ گروه استانها: کتاب همواره یکی از مهمترین ابزارهای رشد فکری و فرهنگی جوامع بوده است؛ دریچهای که به روی تجربهها، دانستهها و جهانهای تازه گشوده میشود و به انسان فرصت میدهد فراتر از محدوده زندگی روزمره خود بیندیشد با این حال، در روزگاری که ابزارهای دیجیتال و شبکههای اجتماعی بخش زیادی از اوقات فراغت کودکان و نوجوانان را به خود اختصاص دادهاند، ایجاد علاقه پایدار به مطالعه و تبدیل کتابخوانی به عادتی روزانه، بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است.
هفته کتاب و کتابخوانی فرصتی است تا بار دیگر به جایگاه مطالعه در زندگی فردی و اجتماعی توجه شود و نقش خانواده، مدرسه، کتابخانهها و مراکز فرهنگی در پرورش نسلی اهل مطالعه مورد بررسی قرار گیرد.
امسال این هفته با شعار «با کتاب گفتوگو کنیم» برگزار میشود؛ شعاری که بر ارتباط زنده و مستمر مخاطب با کتاب تأکید دارد.
در شهرستان بیجار نیز مجموعهای از برنامههای فرهنگی، آموزشی و ترویجی برای گسترش فرهنگ مطالعه در نظر گرفته شده است.
ظرفیت کتابخانههای بیجار؛ از ۶ کتابخانه تا نزدیک به ۱۳۰ هزار جلد کتاب
مسئول کتابخانههای عمومی شهرستان بیجار در گفتوگو با خبرنگار مهر،با اشاره به ظرفیت موجود در این مجموعه، از فعالیت ۶ باب کتابخانه عمومی در سطح شهرستان خبر داد و گفت: دو کتابخانه شهید نجاتالهی و مرحوم لطفاللهی در شهر بیجار، یک کتابخانه در حسنآباد یاسوکند، یک کتابخانه در بابارشانی و دو کتابخانه نیز در روستاهای خسروآباد و جعفرآباد به ارائه خدمات میپردازند.
سارا الوندی با بیان اینکه مجموع اعضای این کتابخانهها حدود یکهزار و ۵۰۰ نفر است، اظهار کرد: در حال حاضر نزدیک به ۱۲۹ هزار و ۷۹۰ جلد کتاب در کتابخانههای عمومی شهرستان نگهداری میشود که ظرفیت مناسبی برای دسترسی علاقهمندان به منابع مطالعاتی در حوزههای گوناگون فراهم کرده است.
وی با اشاره به وضعیت سرانه فضای کتابخانهای بیجار افزود: این شهرستان از نظر سرانه فضای کتابخانهای به نسبت جمعیت، در جایگاه نخست استان کردستان قرار دارد؛ ظرفیتی که میتواند با افزایش عضویت و استفاده بیشتر شهروندان از کتابخانهها، نقش مؤثرتری در توسعه فرهنگ مطالعه ایفا کند.
الوندی همچنین از بازگشت کتابخانه عمومی حسنآباد یاسوکند به چرخه فعالیت خبر داد و توضیح داد: پس از بازنشستگی نیروی پیشین این کتابخانه در سال گذشته، فعالیت آن متوقف شده بود، اما با جذب نیروی جدید در حدود یک ماه اخیر، بار دیگر خدماترسانی به علاقهمندان آغاز شده است.
به گفته مسئول کتابخانههای عمومی بیجار، کتابخانه روستای جعفرآباد به دلیل مشکلات ساختمانی حدود یک سال است که تعطیل شده و رفع موانع موجود برای بازگشایی آن نیازمند پیگیری است.
از زنگ کتاب در مدارس تا قصهگویی در مناطق فاقد کتابخانه
برنامههای هفته کتاب در بیجار تنها به کتابخانهها محدود نیست و مدارس و مراکز فرهنگی نیز در اجرای آن مشارکت دارند. الوندی در تشریح برنامههای پیشبینیشده این هفته بیان کرد: برگزاری زنگ کتاب در مدارس، بازدید دانشآموزان از کتابخانهها، قصهگویی، مسابقات کتابخوانی و تجلیل از نویسندگان و فعالان قلم بومی از جمله برنامههایی است که در این ایام اجرا میشود.
به گفته وی، برپایی نمایشگاه کتاب در کتابخانههای شهید نجاتالهی و مرحوم لطفاللهی، برگزاری جشن کتاب، اجرای برنامههای ترویجی در مدارس و تبلیغات محیطی با محوریت اهدای کتاب به کتابخانهها نیز در دستور کار قرار دارد.
مسئول کتابخانههای عمومی بیجار با تأکید بر ضرورت استفاده از ظرفیتهای مختلف اجتماعی برای ترویج مطالعه افزود: در این هفته موضوع کتاب و کتابخوانی در خطبههای نماز جمعه نیز مطرح میشود تا توجه عمومی به اهمیت مطالعه افزایش یابد و افراد بیشتری به عضویت کتابخانهها و استفاده از منابع مطالعاتی ترغیب شوند.
وی با اشاره به اینکه برنامههای فرهنگی در شهرهای مختلف شهرستان دنبال میشود، گفت: در حسنآباد یاسوکند و بابارشانی نیز برنامههایی پیشبینی شده است. همچنین در شهرهای پیرتاج و توپآغاج که فاقد کتابخانه عمومی هستند، با همکاری مدارس برنامههایی از جمله قصهگویی و مسابقات کتابخوانی برگزار خواهد شد.
الوندی همراهی مسئولان محلی را در اجرای این برنامهها مؤثر دانست و از حمایت فرماندار، شهردار و اعضای شورای اسلامی شهر بیجار در تأمین جوایز و پشتیبانی از برنامههای تجلیل از اصحاب قلم و برگزیدگان مسابقات کتابخوانی قدردانی کرد.
کانون پرورش فکری؛ جایی برای کشف دنیای کتاب و پرورش خلاقیت
در کنار کتابخانههای عمومی، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان نیز یکی از مراکز اثرگذار در آشنایی نسل جدید با کتاب و فعالیتهای فرهنگی و ادبی به شمار میرود؛ مرکزی که تلاش میکند مطالعه را از یک فعالیت صرفاً آموزشی فراتر ببرد و آن را با تجربه، خلاقیت و یادگیری همراه کند.
مدیرمسئول کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان بیجار نیز در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به ظرفیت این مرکز اظهار کرد: کانون شهرستان با در اختیار داشتن حدود ۱۲ هزار جلد کتاب و ۵۰۰ عضو فعال دختر و پسر، در طول سال پذیرای کودکان، نوجوانان و دانشآموزانی است که برای مطالعه و حضور در برنامههای فرهنگی به این مجموعه مراجعه میکنند.
حمیده بشارتی با بیان اینکه فعالیت اعضای کانون به امانت گرفتن کتاب محدود نمیشود، افزود: کودکان و نوجوانان در کنار بهرهمندی از منابع مطالعاتی، امکان حضور در کارگاههای هنری، ادبی و فرهنگی را نیز دارند و میتوانند استعدادها و تواناییهای خود را در زمینههای مختلف پرورش دهند.
وی مطالعه را عاملی مهم در شکلگیری شخصیت و رشد فکری کودکان دانست و گفت: کتابخوانی به تقویت ذهن خلاق، افزایش قدرت پرسشگری و گسترش نگاه کودکان به محیط پیرامون کمک میکند هدف کانون نیز این است که کودکان و نوجوانان در فضایی جذاب و متناسب با علایق خود با کتاب ارتباط برقرار کنند و مطالعه را به بخشی از زندگی روزانهشان تبدیل کنند.
مدیرمسئول کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان بیجار با اشاره به امکان امانت گرفتن همزمان هفت جلد کتاب برای هر عضو بیان کرد: این فرصت با استقبال اعضا همراه شده و تلاش میکنیم با فراهم کردن منابع متنوع، زمینه دسترسی بیشتر کودکان و نوجوانان به کتابهای مورد علاقهشان را فراهم کنیم.
وی درباره برنامههای هفته کتاب نیز توضیح داد: در طول این هفته، هر روز میزبان گروههایی از دانشآموزان مدارس هستیم و برنامههایی با محور معرفی کتاب، روخوانی و فعالیتهای فرهنگی و هنری برای آنان اجرا میشود.
بشارتی حضور دانشآموزان و عوامل آموزشی مدارس را در این برنامهها ارزشمند دانست و تأکید کرد: آشنایی کودکان با کتاب از سنین پایین میتواند زمینهساز شکلگیری عادت مطالعه در سالهای آینده باشد و به همین دلیل، ایجاد تجربهای خوشایند از کتاب و کتابخانه برای این گروه سنی اهمیت زیادی دارد.
وقتی کتاب با علم و هنر همراه میشود
بشارتی ادامه داد:یکی از رویکردهای کانون پرورش فکری بیجار، پیوند دادن مطالعه با فعالیتهای عملی و خلاقانه است؛ رویکردی که میتواند کتاب را از یک منبع اطلاعاتی به نقطه آغاز تجربه و یادگیری تبدیل کند.
وی افزود: در همین راستا، همزمان با هفته ترویج علم، ویژهبرنامهای با عنوان «بدن من؛ یک اثر هنری متحرک» در مرکز فرهنگی، هنری کانون بیجار برگزار شد.
وی تاکید کرد: در این برنامه کودکان و نوجوانان با استفاده از منابع علمی و فعالیتهای هنری، با ساختار و عملکرد بدن انسان آشنا شدند.
مدیر مسئول کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان بیجار تاکید کرد: در بخش نخست، مربیان با معرفی و خوانش منابعی از جمله کتاب «دایرهالمعارف بدن انسان»، اطلاعاتی درباره اندامهای مختلف در اختیار اعضا قرار دادند.
وی ادامه داد: سپس در بخشی با موضوع اتفاقات بدن هنگام حرکت، کودکان با نقش قلب، ریهها و عضلات آشنا شدند و از طریق انجام حرکات ورزشی ساده، آموختههای خود را به شکل عملی تجربه کردند.
بشارتی عنوان کرد: ساخت کلاژ اسکلت متحرک نیز بخش دیگری از این برنامه بود که در آن کودکان با استفاده از ابزار و مواد هنری، ساختار استخوانبندی بدن را بازسازی کردند و با طراحی مفاصل متحرک، چگونگی حرکت اندامها را بهتر شناختند.
وی به اهمیت اجرای این برنامه اشاره کرد و گفت: چنین برنامههایی نشان میدهد که ترویج کتابخوانی میتواند با شیوههای متنوع و متناسب با دنیای کودکان دنبال شود؛ شیوههایی که در آن کتاب، زمینهساز پرسش، تجربه، گفتوگو و آفرینش است.
روایت دانشآموزان؛ کتاب در دنیای نسل جدید چه جایگاهی دارد؟
برای شناخت بهتر نگاه نسل جدید به کتاب، کافی است پای صحبت دانشآموزان نشست؛ کودکانی که در کنار درس و فعالیتهای روزمره، هرکدام تجربه و برداشت متفاوتی از مطالعه دارند.
یکی از دانش آموزان بیجاری در گفتوگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: وقتی کتابی را که دوست دارم میخوانم، احساس میکنم وارد دنیای تازهای شدهام و با آدمها و اتفاقاتی آشنا میشوم که شاید در زندگی واقعی تجربه نکرده باشم. به نظرم کتاب فقط برای یاد گرفتن مطالب درسی نیست و میتواند سرگرمکننده هم باشد.
نیما حسنی با اشاره به نقش کتاب در یادگیری مطالب تازه بیان میکند: بعضی از موضوعاتی که در کلاس درس درباره آنها صحبت میکنیم، با خواندن کتاب برایم روشنتر میشود.
وی افزود: دوست دارم کتابهایی بخوانم که درباره طبیعت، تاریخ و زندگی انسانها اطلاعات بیشتری به من بدهند؛ چون مطالعه باعث میشود درباره موضوعات مختلف سؤالهای بیشتری در ذهنم شکل بگیرد.
این نگاهها، هرچند ساده و کوتاه، یادآور نکتهای مهم است؛ کودکان و نوجوانان زمانی با کتاب ارتباط عمیقتری برقرار میکنند که مطالعه برایشان به انتخابی لذتبخش تبدیل شود، نه صرفاً تکلیفی درسی یا فعالیتی اجباری.
فرهنگ مطالعه؛ مسئولیتی فراتر از یک هفته
برنامههای هفته کتاب در بیجار، از بازدیدهای دانشآموزی و مسابقات کتابخوانی تا فعالیتهای خلاقانه کانون، ظرفیتهای موجود برای گسترش فرهنگ مطالعه را نشان میدهد. وجود ۶ کتابخانه عمومی با نزدیک به ۱۳۰ هزار جلد کتاب و فعالیت کانون پرورش فکری با ۵۰۰ عضو فعال، پشتوانهای فرهنگی برای این مسیر است؛ اما افزایش آمار عضویت و منابع، زمانی به نتیجه مطلوب میرسد که کتاب در زندگی روزمره مردم جایگاه واقعی پیدا کند.
در این میان، خانوادهها میتوانند با اختصاص زمانی برای مطالعه در خانه و فراهم کردن دسترسی کودکان به کتابهای متناسب با سن و علاقهشان، نخستین گام را بردارند. مدارس نیز با معرفی کتابهای جذاب، برگزاری نشستهای کتابخوانی و ایجاد فرصت گفتوگو درباره آثار، میتوانند مطالعه را از محدوده کتابهای درسی فراتر ببرند.
از سوی دیگر، تقویت زیرساختهای کتابخانهای، پیگیری بازگشایی کتابخانه تعطیلشده جعفرآباد و توجه به مناطق فاقد کتابخانه عمومی، از جمله موضوعاتی است که میتواند دسترسی عادلانهتر شهروندان به منابع مطالعاتی را فراهم کند.
کتابخوانی با پایان یک مناسبت تقویمی متوقف نمیشود؛ این فرهنگ زمانی ریشه میدواند که کتاب از قفسه کتابخانهها به خانهها، مدرسهها و زندگی روزانه مردم راه پیدا کند و کودکان و نوجوانان آن را نه یک اجبار، بلکه فرصتی برای شناخت جهان و ساختن آینده خود بدانند.
منبع: خبرگزرای مهر

