به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، آقای کاظم غریب‌آبادی در برنامه گفتگوی ویژه خبری، آخرین وضعیت مذاکرات هسته‌ای را تشریح کرد. سوال: از آخرین وضعیت حوزه دیپلماسی به ویژه مذاکرات به روز رسانی داشته باشیم که الان شرایط چیست همچنان می‌توان به دیپلماسی امیدوارانه نگاه کرد؟ خیلی‌ها تحلیلشان این است که خیلی دیگر انتظاری برای توافق نمی‌شود داشت؟ غریب آبادی: البته دیپلماسی یکی از پایه‌های مهم سیاست هر کشوری است. تحت هر شرایط چه شرایط سخت باشد و چه شرایط سهل، دیپلماسی همواره ظرفیت و همچنین ابزاری در جعبه ابزار کشور‌ها است.
یعنی هیچ کشوری ابزار دیپلماسی را تحت هر شرایطی کنار نمی‌گذارد. اما نکته مهم این است که از دیپلماسی چگونه باید استفاده کرد تحت چه شرایطی با چه الزاماتی و با چه قیمت و هزینه‌ای؟ این نکته کلیدی و اساسی است مرحله جدید تعاملات در حوزه حل و فصل دیپلماتیک، مسائل و چالش‌هایی که با آن مواجه هستیم از حاشیه اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل شروع شد. آنجا که الزامات و شرایط جمهوری اسلامی ایران برای رسیدن به تفاهم بعد از بدعهدی‌های شدید آمریکا در نوع برخورد با تفاهم اسلام آباد، شاهد تغییراتی بودیم. در این حوزه جمهوری اسلامی ایران طرحی را در ۷ روز ارائه کرد.
آن چیزی که این روز‌ها موسوم است به شرایط هفتگانه جمهوری اسلامی ایران از طریق واسطه‌ها به اطلاع طرف آمریکایی رسید و گفته شد که اگر آمریکا این الزامات و شرایط را انجام دهد جمهوری اسلامی ایران هم تمایل دارد و آماده است به راهکار حل و فصل دیپلماتیک برای این مسائل برسد و آمادگی هم دارد که بعد از آن تنگه هرمز را هم باز کند به عنوان یک اقدام از سوی جمهوری اسلامی ایران. آن مسائلی و الزاماتی را هم که تعیین شد، ضرورتاً مسائل جدیدی نیستند موضوعاتی هستند که آمریکا باید آنها را اجرا کند تا نشان دهد که پایبند است به راهکار دیپلماتیک و دیپلماسی.
برای آمریکا صرفاً ابزار موقتی نیست که بخواهد از یک چالش برای چند روز رها شود و یا زمینه را فراهم کند برای برخورد با جمهوری اسلامی ایران به روش‌های دیگر. مثلاً اگر الان شرایطش آماده نیست دو یا سه هفته یا یک ماه یا دو ماه آینده آمادگی خواهد داشت. این برای ما موضوع کلیدی است. چرا؟ چون آمریکا کشور بدعهدی است. حداقل سه بار در طول یک سال و نیم گذشته نشان داد بدعهدی خودش را. نمی‌توانید در میز دیپلماسی به آمریکا اعتماد داشته باشید. یک بار جنگ ۱۲ روزه شاهد هستیم که قبلش مذاکرات داشت انجام می‌شد.
جنگ چهل روزه را شاهد هستیم که باز قبلش مذاکرات در جریان بود و همچنین مذاکرات اسلام آباد و تفاهم اسلام آباد تفاهم منعقد شد حداکثر برای دو هفته در واقع آن تفاهم دوام آورد. آمریکا نشان داد که این کشور کشوری نیست که بتوانید به سادگی به آن اعتماد کنید و با تفاهمی بگویید این مسئله را به صورت دائمی حل و فصل کرده‌اید. آن چیزی که نیاز است در رابطه با آمریکا به راهکار پایدار و دائمی برسید ضمانت‌های لازم برای اجرای تعهدات آمریکا است. یعنی باید نشان داده شود که پایبند است به این حل و فصل دیپلماتیک و اجرای تعهدات خودش.
در این زمینه از این منظر آن نکات کلیدی که برای جمهوری اسلامی ایران مطرح بود؛ مثل خاتمه دائمی جنگ در تمامی جبهه‌ها، این نکته کلیدی و اساسی است. محاصره اقتصادی که آمریکا وضع کرده، پول‌های بلوکه شده ایران است، رفع برخی تحریم‌ها از جمله در حوزه نفتی و موضوعات دیگر. آمریکا یک سری تحریم‌هایی را هم بعد از اینکه تعهدات خودش را تحت تفاهم اسلام آباد کنار گذاشت و آن تفاهم را به صورت کامل ملغی کرد، تحریم‌های جدیدی وضع کرد تکلیف اینها هم باید مشخص شود.
یعنی نمی‌تواند اینها به عنوان ابزار جدید دست آمریکا باقی بماند که ما باز مذاکره کنیم که این تحریم‌های جدید را رفع کنیم. باید اینها هم بخشی از اقدامات اجرایی آمریکا باشد این تحریم‌ها را آمریکا کنار بگذارد و یا تجهیزات و یا نیرو‌های نظامی جدیدی که اضافه کرد به منطقه بعد از آن تفاهمی که داشتیم. اینها مسائلی است که باید تکلیفش مشخص شود. یعنی باید آمریکا اقدامات عملی را برای اینها انجام دهد. اینها هم زمان نمی‌برد که بگویید موضوعاتی است که بسیار زمانبر است.
طرح ایران آن موقع ۷ روزه بود بعد در طول حدوداً دو ماه گذشته با واسطه‌ها به ویژه قطر و پاکستان، رایزنی‌های شد. چه آمدند تهران و چه هیئت‌های ما در کشور‌های ثالث باز صحبت داشتند با میانجی‌ها. این طرح تا دو روز کاهش پیدا کرد و کوتاه‌تر شد تا این اقدامات می‌تواند ظرف دو روز انجام شود و منجر به باز کردن تنگه هرمز شود. این الان روی میز است. پس جمهوری اسلامی ایران آن کاری را که باید انجام می‌داد تعهد خودش را به حوزه دیپلماتیک نشان داد علی رغم تمام بدعهدی‌ها و این الان روی میز است. یعنی اگر قرار است اقدام عملی صورت بگیرد این اقدام دیگر باید از طرف آمریکایی باشد.
سوال: پاسخ آنها مگر به این پیشنهاد منفی نبود؟ غریب آبادی: آن پاسخ‌هایی که تا الان یعنی اظهار نظر‌هایی که روی این طرح ۷ روزه و بعد دو روزه انجام دادند، ضرورتاً نمی‌تواند الان منجر به این شود که بلافاصله تفاهمی بین ایران و آمریکا صورت بگیرد. صورت مسئله کاملاً مشخص است. باید یک سری اقدامات را آمریکا انجام دهد. حالا توالی این اقدامات اینها را می‌شود بحث کرد که در طول دو روز سه روز، ۵ روز یا حتی هفت روز و یا از یک فاصله دو روزه تا ۷ روزه دارید این را می‌شود بحث کنید که چگونه، چه روزی و کدام اقدام انجام شود.
اما یک چیز قابل بحث نیست هیچ کدام از این الزامات نمی‌تواند حذف شود این نکته کلیدی است. سوال: الان آمریکایی‌ها به این پیشنهاد یعنی وقتی کاهش پیدا کرد به دو روز پاسخ رسمی نداده‌اند؟ غریب آبادی: آمریکایی‌ها نظراتی که به این دادند هنوز ما فاصله داریم که بخواهیم بنشینیم و این متن را نهایی کنیم. فاصله از چه نظر داریم؟ آمریکا به اجرای برخی از اینها در همین دو روز و یا آن طرح ۷ روز نظراتی دارد. مثلاً اجرای برخی از اینها را به برخی زمان‌های دیگر در نظراتش می‌خواهد موکول کند. اینها عملیاتی نیست. چرا؟
چون هر کدام از این حداقل آن چند موضوعی که عرض کردم الان نخواهد اجرا شود، ضرورتاً تفاهمی نمی‌تواند شکل بگیرد. مشکل اینجاست. چرا؟ چون اگر شکل هم بگیرد این تفاهم ناپایدار خواهد بود. ما که جنگ را آغاز نکردیم. جمهوری اسلامی ایران که جنگ طلب نبوده. ما که نرفتیم بگوییم که جنگی را با آمریکا آغاز کرده باشیم. منافع آمریکا پایگاه‌های آمریکا را مورد حمله قرار دهیم. ما مورد جنگ واقع شدیم. ما دفاع کردیم از خودمان. همواره در حال دفاع از خودمان بودیم.
حالا اگر قرار است کشوری اعتماد کشور دیگر را جلب کند، این ما نیستیم که بخواهیم هزینه بیشتری بدهیم و بخواهیم اعتماد آمریکا را به خودمان جلب کنیم، این آمریکا است که باید اعتماد جمهوری اسلامی ایران را جلب کند. اگر خواهان حل و فصل دیپلماتیک موضوع است. ما دو وضعیت داریم یک وضعیت دیپلماتیک داریم، یک وضعیت همین تهدیدات نظامی و تداوم وضعیت جنگ است. حالا برخی از آن به عنوان نه جنگ نه صلح یاد می‌کنند. من اعتقادم این است از نظر حقوقی البته که ما همچنان در وضعیت جنگی هستیم. ما در وضعیت نه جنگ و نه صلح نیستیم. چرا؟
چون آمریکا گاهی اوقات برخی اقدامات ایضایی و عملیات‌های نظامی علیه منافع ما انجام می‌دهد. اگر ما این را وضعیت نه جنگ و نه صلح تلقی کنیم؛ هر طرفی اقدام اولیه انجام دهد این به نوعی، تجاوز نظامی محسوب می‌شود، اما از لحاظ حقوقی اگر وضعیت جنگی تلقی شود که همین هم هست اقدامات جمهوری اسلامی ایران در هر زمانی تا این جنگ به صورت دائمی خاتمه پیدا کند، اقدام دفاع مشروع است. یعنی ما منتظر نیستیم که هر وقت مثلاً یک پایگاه ما را زد یا یک منافع ما را زد به آن پاسخ دهیم چرا، چون شرایط هنوز شرایط جنگی است. این گفت‌و‌گو در حال تکمیل است.
منبع: خبرگزاری صدا و سیما
