نشست مدیران مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر با اصحاب رسانه، صبح دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ در باغ زیبای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، با هدف معرفی طرحها، خدمات و ظرفیتهای توسعه اقتصاد فرهنگ و هنر برگزار شد. در این نشست، مدیران مؤسسه از امکان ثبت غیرحضوری و دریافت شناسنامه اصالت آثار هنری، پذیرش آثار هنری بهعنوان وثیقه بانکی، طرح خرید اعتباری آثار، فرهنگکارت و برنامههای در دست بررسی برای توکنیزهکردن آثار دیجیتال و عرضه گواهی سپرده آثار هنری سخن گفتند.
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، براساس خبر رسیده، نشست صمیمانه و هماندیشی مدیران مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر با اصحاب رسانه، صبح دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ در باغ زیبای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد. موضوع این نشست، آشنایی با طرحها، خدمات و ظرفیتهای توسعه اقتصاد فرهنگ و هنر بود و مدیران مؤسسه در آن، برنامههای خود را برای گسترش ابزارهای تأمین مالی، تسهیل فعالیت اقتصادی هنرمندان و ایجاد بازارهای تازه برای محصولات فرهنگی و هنری تشریح کردند.
در این نشست، محمد وجدانی، مدیر برنامهریزی و راهبردی مؤسسه، محسن زارع، مدیر پروژه شناسنامه اصالت آثار هنری و سیدامیر عسگری طباطبایی، مدیر پروژههای اقتصادی و تأمین مالی حضور داشتند و درباره برنامهها و پروژههای مختلف مؤسسه توضیح دادند.
تغییر الگوی حمایت از فرهنگ و هنر؛ از حمایتهای مقطعی تا ابزارهای اقتصادی
محمد وجدانی در ابتدای این نشست با اشاره به جایگاه صنایع فرهنگی و خلاق در اقتصاد و اشتغال جهانی گفت: بر اساس آمارهای جهانی، حدود ۳/۱ درصد از تولید ناخالص داخلی و ۶/۲ درصد از اشتغال جهان به حوزه صنایع فرهنگی و خلاق اختصاص دارد. به گفته او، سهم این حوزه از اشتغال تقریباً دو برابر سهم آن از تولید ناخالص داخلی است؛ موضوعی که ظرفیت این صنایع را برای اشتغالزایی و ارزشآفرینی اقتصادی نشان میدهد.
وی با اشاره به ظرفیتهای فرهنگی و خلاقانه ایران اظهار کرد: مسئله اصلی در کشور، نبود ظرفیت نیست، بلکه چگونگی تبدیل ظرفیتهای بالقوه به فرصتهای پایدار فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی است. او در عین حال، نبود نظام آماری و حساب اقماری حوزه فرهنگ را یکی از موانع محاسبه دقیق سهم این بخش در تولید ناخالص داخلی کشور دانست و گفت سهم فرهنگ از اقتصاد ایران، در مقایسه با تجربههای جهانی، محدودتر است.
مدیر برنامهریزی و راهبردی مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر با اشاره به بازنگری سند راهبردی این مجموعه در دوره جدید و متناسب با برنامهها و رهنمودهای سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، گفت: در این فرایند، چالشها و خلأهای حوزه صنایع فرهنگی و خلاق شناسایی شدهاند تا زمینه ورود این حوزه به فضای عملیاتی و رشد اقتصادی فراهم شود.
وجدانی چهار چالش اصلی این حوزه را تأمین مالی پایدار، خلأهای قانونی و مقرراتگذاری، ضعف زیرساختهای نهادی و آماری و نیاز به آموزش و توانمندسازی فعالان فرهنگی و هنری برشمرد. او بهویژه بر ضرورت رفع موانع مربوط به حقوق مالکیت فکری و توثیق آثار هنری در نظام بانکی تأکید کرد و گفت مؤسسه از طریق ارتباط با مرکز پژوهشهای مجلس، شورای عالی انقلاب فرهنگی و دیگر دستگاههای قانونگذار، پیگیر رفع خلأهای قانونی این حوزه است.
وی با معرفی مؤسسه بهعنوان بازوی اقتصاد فرهنگ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، رویکرد آن را شبکهسازی، واسطهگری و تسهیل ارتباط میان هنرمندان و فعالان فرهنگی با نهادهای مالی، نظام بانکی، دستگاههای دولتی، نهادهای قانونگذاری و بازار توصیف کرد.
وجدانی همچنین درباره تغییر رویکرد مؤسسه توضیح داد: در الگوی سنتی، معمولاً از یک پروژه فرهنگی حمایت میشد و پس از پایان آن، حمایت نیز متوقف میماند؛ بدون آنکه لزوماً میزان موفقیت و اثربخشی پروژه در ادامه مسیر مورد توجه قرار گیرد. مؤسسه تلاش کرده است حمایتها را هدفمندتر و هوشمندانهتر کند و بهجای تصدیگری مستقیم، با استفاده از ابزارهای اقتصادی و ایجاد ارتباط میان بازیگران مختلف، زمینه توسعه فعالیتهای فرهنگی و هنری را فراهم آورد.
ثبت غیرحضوری آثار هنری و صدور شناسنامه اصالت با کد یکتا
در ادامه نشست، محسن زارع، مدیر پروژه شناسنامه و سامانه اصالت آثار هنری، درباره روند طراحی و اجرای طرح شناسنامهدار کردن آثار توضیح داد. به گفته او، این طرح از سال گذشته و با تمرکز اولیه بر آثار تجسمی آغاز شده و هدف آن، اصالتسنجی آثار، صدور شناسنامه یکپارچه و رفع مشکلات هنرمندان، گالریداران و مجموعهداران در زمینه احراز اصالت آثار است.
زارع گفت سامانهای برای ثبت و بارگذاری آثار طراحی شده است که هنرمندان و مالکان آثار از سراسر کشور میتوانند بدون نیاز به مراجعه حضوری، اطلاعات و تصاویر آثار خود را در آن ثبت کنند. پس از بررسی و تأیید اثر، کد یکتای شناسایی و شناسنامه اصالت برای آن صادر میشود. این سامانه علاوه بر هنرهای تجسمی، حوزههایی مانند ادبیات، سینما و موسیقی را نیز پوشش میدهد.
او درباره طراحی شناسنامه آثار نیز توضیح داد: این شناسنامه با طراحی استاد ابراهیم حقیقی و خوشنویسی استاد صداقت جباری و با الهام از معماری و هنر ایرانی تهیه شده است. در طراحی و چاپ آن از مؤلفههای امنیتی ویژه برای جلوگیری از جعل استفاده شده و شناسنامه پس از تأیید اثر، با امضای مدیرعامل و مهر برجسته صادر میشود. امکان دریافت شناسنامه هم برای هنرمند و هم برای مالک اثر وجود دارد.
به گفته زارع، پس از صدور شناسنامه، امکان پیگیری و استعلام اصالت اثر از طریق کد یکتای درجشده در سامانه فراهم است و خریداران میتوانند با مراجعه به بخش «پیگیری شناسنامه»، اطلاعات ثبتشده اثر را بررسی کنند. او تأکید کرد که پیگیری شناسنامه تنها از طریق کد یکتایی امکانپذیر است که هنگام ثبت اثر به هنرمند یا مالک آن ارائه میشود.
مدیر پروژه شناسنامه و سامانه اصالت آثار هنری با اشاره به استقبال گالریداران، مجموعهداران و هنرمندان از این طرح، ابراز امیدواری کرد اطلاعرسانی درباره سامانه به آشنایی بیشتر جامعه هنری با ضرورت ثبت و احراز اصالت آثار کمک کند.
زارع همچنین با اشاره به طراحی سازوکارهای جدید برای آثار هنری دیجیتال گفت: مؤسسه در حال بررسی امکان توکنیزهکردن این آثار و استفاده از آنها بهعنوان وثیقه است. در این زمینه، آثاری مانند عکاسی، پوستر و گرافیک نیز مطرح هستند که به دلیل تفاوت ماهیت با آثاری مانند نقاشی، برای ثبت، مبادله و ارزشگذاری به سازوکارهای اختصاصی نیاز دارند.
او تأکید کرد این اقدامات هنوز در مراحل اولیه و تجربهاندوزی قرار دارند و مؤسسه در تلاش است با توجه به تحولات فناوری و نیازهای جامعه هنری، زمینه استفاده از ظرفیتهای جدید بازار و ابزارهای مالی را برای آثار هنری فراهم کند.
زارع در پاسخ به پرسشی درباره اعضای شورای اصالتسنجی و قیمتگذاری آثار نیز توضیح داد که به دلیل تنوع رشتههای هنری، امکان استفاده از یک گروه ثابت برای بررسی و ارزیابی تمام آثار وجود ندارد. به گفته او، ترکیب کارشناسان متناسب با نوع و گرایش اثر تغییر میکند و برای این کار از متخصصان و استادان برجسته هر رشته دعوت میشود.
آثار هنری بهعنوان وثیقه بانکی؛ معرفی دو خدمت با همکاری بانکهای صادرات و کارآفرین
یکی دیگر از محورهای این نشست، تشریح خدمات مالی مبتنی بر شناسنامه اصالت آثار هنری بود. سیدامیر عسگری طباطبایی، مدیر پروژههای اقتصادی و تأمین مالی مؤسسه، درباره دو خدمت بانکی طراحیشده با همکاری بانکهای صادرات و کارآفرین توضیح داد. هر دو خدمت بر پایه شناسنامه اصالت آثار هنری شکل گرفتهاند و به گفته مدیران مؤسسه، مراحل اجرایی آنها به پایان رسیده است.
نخستین خدمت با همکاری بانک صادرات و از طریق سامانه «ست» ارائه میشود. با پیگیری مؤسسه و موافقت بانک صادرات، آثار هنری نیز به فهرست داراییهای قابل توصیف و توثیق در این سامانه اضافه شدهاند. به این ترتیب، متقاضیان دریافت تسهیلات از بانک صادرات میتوانند پس از ثبت و طی مراحل مربوط به اصالتسنجی و ارزشگذاری اثر، آن را بهعنوان ضمانت تسهیلات معرفی کنند.
بر اساس توضیحات ارائهشده در نشست، در این فرایند اطلاعات اثر از طریق سامانه اصالت ثبت میشود و پس از طی مراحل لازم، دارایی هنری در سامانه «ست» قابل مشاهده خواهد بود. مؤسسه نیز در این فرایند نقش واسط و امین بانک را بر عهده دارد.
خدمت دوم با همکاری بانک کارآفرین طراحی شده و به ارائه تسهیلات با پشتوانه آثار هنری اختصاص دارد. بر اساس این طرح، هنرمندانی که تمایلی به فروش آثار خود ندارند، میتوانند درخواست خود را به مؤسسه ارائه دهند و پس از طی مراحل اصالتسنجی و کارشناسی، اثر خود را بهعنوان پشتوانه دریافت تسهیلات معرفی کنند.
در همین چارچوب، خرید و فروش اعتباری آثار هنری نیز با همکاری بانک کارآفرین در دستور کار قرار گرفته است. بر اساس توضیحات ارائهشده، نگارخانهها میتوانند درخواست خط اعتباری ارائه کنند تا خریداران امکان خرید اعتباری آثار را داشته باشند و نگارخانه نیز وجه اثر را بهصورت نقدی دریافت کند.
فرهنگکارت، صندوق نیکوکاری و برنامه ورود به بازارهای بینالمللی
وجدانی در بخش دیگری از سخنان خود به طرح «فرهنگکارت» اشاره کرد و گفت این تسهیلات با همکاری بانک ملت و از طریق نهادها و انجمنهای عضو به هنرمندان ارائه میشود. به گفته او، فرایند دریافت این تسهیلات بهصورت کاملاً غیرحضوری و بدون نیاز به سپردهگذاری یا معرفی ضامن انجام میشود.
مدیر برنامهریزی و راهبردی مؤسسه همچنین صندوق نیکوکاری «همیار فرهنگ و هنر» را از دیگر ابزارهای تأمین مالی معرفی کرد. او توضیح داد که این صندوق با هدف ایجاد مدلی میانه میان سازوکارهای مبتنی بر وقف و هبه طراحی شده است؛ به این صورت که سرمایهگذار میتواند اصل سرمایه خود را به حوزه فرهنگ و هنر اختصاص دهد یا آن را حفظ کند و سود حاصل را در اختیار مؤسسه قرار دهد. منابع حاصل از این سازوکار نیز برای توسعه فرهنگ و هنر کشور مصرف میشود.
وجدانی همچنین از پیگیری طرح گواهی سپرده آثار هنری خبر داد و گفت مؤسسه در تلاش است زمینه عرضه آثار هنری در بازار سرمایه، از جمله بورس کالا، را فراهم کند. در این طرح، امکان عرضه گواهیهای مبتنی بر آثار هنری و استفاده از ظرفیت توکنیزهکردن آنها بررسی میشود تا زمینه شکلگیری بازاری تازه برای آثار هنری فراهم شود.
او در ادامه به بازارهای بینالمللی صنایع فرهنگی و خلاق اشاره کرد و گفت با وجود ظرفیتهای فرهنگی و بازرگانی ایران در کشورهای مختلف، هنوز فرایندی نظاممند برای ورود محصولات فرهنگی به این بازارها شکل نگرفته است. به گفته وجدانی، مؤسسه در تلاش است با همکاری سازمان توسعه تجارت، سازوکارهای لازم را برای تسهیل حضور فعالان فرهنگی در بازارها و جشنوارههای بینالمللی و ارتباط با رایزنان بازرگانی، فرهنگی و فناوری فراهم کند.
از حمایت سنتی تا شبکهسازی و پلتفرمسازی در اقتصاد فرهنگ
آنچه در این نشست از سوی مدیران مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر تشریح شد، مجموعهای از طرحها برای تغییر الگوی حمایت از فعالیتهای فرهنگی و هنری بود؛ الگویی که قرار است بهجای اتکا به حمایتهای مقطعی و مستقیم، از مسیر ایجاد زیرساختهای شناسایی و اصالتسنجی آثار، ارتباط با نظام بانکی، توسعه ابزارهای تأمین مالی و شکلگیری بازارهای تازه دنبال شود.
در این چارچوب، شناسنامه اصالت آثار هنری بهعنوان زیرساختی برای ثبت و احراز هویت آثار معرفی شد؛ زیرساختی که قرار است امکان استفاده از آثار هنری در برخی خدمات بانکی و مالی را نیز فراهم کند. در کنار آن، فرهنگکارت، صندوق نیکوکاری، خرید اعتباری آثار و گواهی سپرده هنری از جمله ابزارهایی هستند که مؤسسه برای توسعه اقتصاد فرهنگ و هنر دنبال میکند.
با این حال، بخشی از برنامههای مطرحشده، از جمله توکنیزهکردن آثار دیجیتال و توسعه بازارهای بینالمللی، همچنان در مرحله بررسی و طراحی قرار دارند و تحقق آنها به تدوین سازوکارهای اجرایی و همکاری نهادهای مرتبط وابسته است.
منبع: خبرآنلاین


