جوان آنلاین: فرود سالم چهارمین پهپاد MQM-۱۷۰ امریکایی به دست نیروی دریایی سپاه در محدوده تنگه هرمز، در کنار انهدام یک تیم تروریستی پژاک در مرزهای غربی و اعلام انهدام دو نفتکش متخلف، تصویری از چند جبهه همزمان رویارویی ایران با امریکا و نیروهای همسو با آن ترسیم میکند. این تحولات بیشک نشاندهنده تلاش برای حفظ ابتکار عمل در میدان و تحمیل محدودیتهای عملیاتی به دشمن امریکایی است؛
وضعیتی که در آن، واشینگتن نهتنها در برابر توانمندیهای نظامی ایران با چالش مواجه است، که برای حفظ حضور و نفوذ منطقهای خود نیز با مجموعهای از چالشها، ناکامیها و محدودیتهای فراوان روبهرو شده است. مهمترین اتفاق اعلامشده در تحولات اخیر، شکار سالم یک فروند پهپاد MQM-۱۷۰ ارتش تروریستی امریکا در جنوب جزیره قشم است؛ پهپادی که بنابر اعلام روابط عمومی نیروی دریایی سپاه، با هدف ردیابی و شناسایی سامانههای پدافندی و جنگ الکترونیک ایران در محدوده تنگه هرمز فعالیت میکرد.
این پهپاد در جریان یک عملیات موفق جنگ الکترونیک، پس از آنکه کنترل هدایتش به دست نیروهای ایرانی افتاد، بهصورت سالم بر زمین نشانده شد. اهمیت این اتفاق تنها به خارج کردن یک پرنده شناسایی از چرخه عملیاتی ارتش امریکا محدود نمیشود، بلکه دستیابی به کنترل پهپاد، امکان بررسی تجهیزات، سامانههای ارتباطی و قابلیتهای فنی آن را نیز فراهم میکند.
نکته قابل توجه آن است که این چهارمین پهپاد از این نوع است که به دست فرماندهی جنگ الکترونیک و پهپاد نیروی دریایی سپاه شکار میشود و شمار پهپادهایی که بنا بر اعلام سپاه در محدوده تنگه هرمز بهصورت سالم به دست آمدهاند، به هشت فروند رسیده است. این آمار، از تداوم یک توانمندی حکایت دارد، نه یک موفقیت اتفاقی. بهویژه آنکه مأموریت پهپاد مورد اشاره، شناسایی سامانههای پدافندی و جنگ الکترونیک ایران بوده است؛
مأموریتی که قرار بوده به ارتش امریکا در شناخت نقاط قوت و ضعف دفاعی ایران کمک کند، اما به از دست رفتن وسیله شناسایی و قرار گرفتن آن در اختیار طرف مقابل انجامیده است. از این رو، جنگ الکترونیک به یکی از عرصههای مهم رقابت نظامی تبدیل شده است؛ عرصهای که در آن لزوماً برتری به معنای برخورداری از هواگردهای گرانقیمتتر نیست، بلکه توانایی کشف، اخلال، فریب و به دست گرفتن کنترل تجهیزات دشمن میتواند موازنه عملیاتی را تغییر دهد.
چالش برتری نظامی امریکا با جنگ الکترونیکسپاه پیشتر نیز اعلام کرده بود که پهپادهای پیشرفتهای از جمله MQ-۹ و MQ-۱ و همچنین پهپادهای MQM-۱۷۰ و لوکاس را رهگیری، منهدم یا بیاثر کرده است. مجموعه این موارد، نشاندهنده آن است که ورود تجهیزات پیشرفته امریکایی به منطقه لزوماً به معنای تضمین برتری اطلاعاتی و عملیاتی واشینگتن نیست. در کنار شکار پهپاد امریکایی، اعلام برخورد دو نفتکش متخلف با مینهای دریایی در مسیر جنوبی تنگه هرمز، بعد دیگری از این رویارویی را نشان میدهد.
روابط عمومی نیروی دریایی سپاه اعلام کرده است این دو نفتکش با خاموش کردن سامانههای شناسایی و موقعیتیاب و با حمایت ارتش امریکا قصد عبور مخفیانه از مسیر غیرمجاز را داشتند، اما پس از برخورد با مینهای دریایی دچار انفجار و آتشسوزی شدند. بر اساس همین اطلاعیه، یکی از آنها یک نفتکش غولپیکر حامل بیش از ۲ میلیون بشکه نفت خام بوده که در نهایت غرق شده است. نیروی دریایی سپاه ضمن هشدار به مالکان نفتکشها، مدیران شرکتهای کشتیرانی و خدمه شناورها نسبت به نزدیک نشدن به منطقه ممنوعه تنگه هرمز، اخطار کرده که فریب ارتش متجاوز امریکا را نخورند.
سپاه تصریح کرده است: تمامی شناورهای ناقض ترتیبات ایرانی تنگه هرمز که وارد منطقه ممنوعه و آلوده میشوند، سرنوشتشان اینگونه خواهد بود. اهمیت این اتفاق در معادله امنیت دریایی منطقه، صرفاً خسارت واردشده به چند شناور نیست، بلکه مسئله اصلی، چالش بر سر کنترل و مدیریت تردد در یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی جهان است. تهران با تأکید بر ترتیبات اعلامشده برای عبور شناورها، تلاش دارد نشان دهد که حضور ناوگان امریکا و حمایت نظامی واشینگتن از کشتیرانی، بهخودیخود نمیتواند قواعد مورد نظر ایران را در این آبراه بیاثر کند.
ناکامی در گشودن جبهههای ناامنیدر جبههای دیگر، انهدام یک تیم وابسته به گروهک پژاک در مرزهای غربی کشور، نشاندهنده اهمیت همزمانی اقدامات اطلاعاتی و عملیاتی در تأمین امنیت داخلی است. به گزارش قرارگاه نجف اشرف نیروی زمینی سپاه، این تیم که قصد ورود به خاک ایران و انجام اقدامات تروریستی را داشت، پیش از تحقق هدف خود تحت رصد اطلاعاتی قرار گرفت و در جریان درگیری با نیروهای تیپ تکاور انصارالرسول منهدم شد. مقداری سلاح، تجهیزات و مواد انفجاری نیز از این گروه کشف و ضبط شده است.
این عملیات از این جهت اهمیت دارد که در شرایط افزایش فشار نظامی و امنیتی بر ایران، جلوگیری از فعال شدن جبهههای ناامنی در مرزها میتواند بخشی از محاسبات طرف مقابل را مختل کند. به بیان دیگر، توانایی حفظ اشراف اطلاعاتی در عمق مرزها و مقابله با تحرکات گروههای مسلح، مانع از آن میشود که فشار خارجی بهسادگی به بیثباتی در داخل کشور تبدیل شود.
ابتکار عمل در میدانکنار هم قرار گرفتن این تحولات، از تداوم یک الگوی چندلایه در مواجهه ایران با فشارهای امریکا حکایت دارد: مقابله با نفوذ اطلاعاتی و شناسایی هوایی، اعمال کنترل بر تردد دریایی در تنگه هرمز و جلوگیری از تحرک گروههای مسلح در مرزهای زمینی. در این الگو، ایران تلاش میکند بهجای محدود شدن به واکنش در برابر اقدامات طرف مقابل، هزینه و دامنه انتخابهای عملیاتی او را افزایش دهد. شکار پهپاد امریکایی در حالی صورت گرفته که مأموریت آن شناسایی توان دفاعی ایران بوده است.
برخورد نفتکشها با مینهای دریایی نیز، پیامد نادیده گرفتن ترتیبات عبور از تنگه هرمز است و عملیات مرزی علیه پژاک نیز مانع از شکلگیری یک کانون جدید ناامنی شده است. در واقع، آنچه میتواند برای واشینگتن نگرانکننده باشد، نه فقط از دست دادن یک پهپاد یا آسیب دیدن چند شناور، بلکه دشوارتر شدن اجرای همزمان مأموریتهای نظامی، اطلاعاتی و امنیتی در منطقه است. امریکا برای حفظ موقعیت خود به شبکهای از پایگاهها، متحدان و نیروهای همسو متکی است؛ اما هرچه دامنه تهدیدها و هزینههای عملیاتی افزایش یابد، حفظ این شبکه نیز پیچیدهتر خواهد شد.
به این ترتیب، میدان رویارویی دیگر صرفاً به تقابل مستقیم نظامی محدود نیست، بلکه جنگ الکترونیک، کنترل آبراههای راهبردی، امنیت مرزها و مدیریت تحرکات گروههای مسلح نیز به اجزای یک معادله واحد تبدیل شدهاند. ابتکار عمل در چنین میدانی زمانی معنا پیدا میکند که طرف مقابل نتواند زمان، مکان و هزینه اقدامات خود را با اطمینان تعیین کند، وضعیتی که تحولات اخیر، نشانههایی از شکلگیری آن را به نمایش گذاشته است. معرکه پیچیده و سردرگمی که ترامپ با تحریک نتانیاهو به آن پا نهاد و اکنون هرچه در این باتلاق تقلا میکند، بیشتر فرو میرود.
منبع: جوان آنلاین



