قرار بود مدرسه نقطه شروع برابری‌ها باشد، یعنی جایی که کودکان و نوجوانان، فارغ از وضعیت اقتصادی خانواده و جغرافیای محل تولدشان، فرصت پیدا کنند استعداد‌های خود را بشناسند و آینده‌شان را بسازند، اما وقتی کیفیت آموزش به امکانات مدرسه و توان مالی خانواده وابسته باشد، دیگر نمی‌توان از فرصت‌های برابر سخن گفت. واقعیت این است که نابرابری آموزشی، نه از روز کنکور و امتحانات نهایی، بلکه از همان روزی آغاز می‌شود که دانش‌آموزان با شرایطی کاملاً متفاوت، پشت نیمکت‌های کلاس درس می‌نشینند؛
و به جای آنکه هر‌کس با هر توانمندی‌ای که دارد، به خودباوری برسد و بهترین خودش باشد، مدام سرکوب می‌شود و نمی‌تواند بهترین نسخه خودش را بسازد. مسئله تراکم بالای کلاس درس، مسئله‌ای است که سال‌هاست درباره آن صحبت شده.
هر بار هم آقایان مسئول، وعده ساخت مدارس جدید و استخدام معلمان بیشتر را برای حل آن داده‌اند، اما همچنان در بسیاری از مدارس، کلاس‌های پرجمعیتی را می‌بینیم که تبدیل به واقعیت نظام آموزش و پرورش کشور شده‌است و متأسفانه هنوز نتوانسته‌ایم یکی از ابتدایی‌ترین پیش‌شرط‌های آموزش باکیفیت، یعنی برخورداری از کلاس‌هایی متناسب با ظرفیت آموزشی و امکانات مدرسه را مهیا کنیم. پرواضح است که در کلاسی با ۴۰ دانش‌آموز، بخش قابل‌توجهی از زمان و انرژی معلم صرف اداره کلاس و حفظ نظم می‌شود و فرصت آموزش عمیق، تعامل و توجه فردی محدودتر از همیشه است.
این موضوع، اما زمانی جدی‌تر می‌شود که از مدارس انتظار داریم به سمت آموزش‌های نوین، یادگیری فعال، فعالیت‌های گروهی، آموزش مبتنی بر بازی و ایجاد کلاس‌های شاد و بانشاط حرکت کنند! می‌خواهیم، اما نمی‌شود و اینها صرفاً به شعار‌های زیبا در اسناد و برنامه‌های آموزشی تبدیل شده‌اند، چراکه برای اجرای درست آنها، به فضای مناسب، امکانات کافی و فرصت مشارکت دانش‌آموزان نیاز است، اما واقعاً وجود دارد؟ بدون شک نه!چگونه می‌توان در کلاسی با بیش از ۴۰ دانش‌آموز، فعالیت گروهی مؤثر طراحی کرد، بازی آموزشی اجرا کرد و امکان مشارکت واقعی همه را فراهم آورد؟
چگونه می‌توان از معلم انتظار داشت کلاس را از حالت یک‌طرفه و سخنرانی‌محور خارج کند، کلاسی که دانش‌آموزان در آن، فرصت دیده‌شدن و تجربه‌کردن داشته باشند؟ بی‌تردید تراکم بالای کلاس، امکان اجرای بسیاری از این روش‌های مؤثر آموزشی را از معلمان می‌گیرد. از همین‌جا باید تراکم کلاس را به‌عنوان مسئله‌ای جدی در عدالت آموزشی ببینیم. دانش‌آموزی که در یک کلاس کم‌جمعیت تحصیل می‌کند، فرصت بیشتری برای پرسیدن، پاسخ‌گرفتن، مشارکت و دریافت بازخورد از معلم دارد.
در مقابل، دانش‌آموزی که در کلاس پرجمعیت درس می‌خواند، ممکن است در طول یک جلسه آموزشی حتی فرصت کافی برای طرح سؤال یا بیان اشکال خود پیدا نکند، بنابراین، تفاوت میان این دو دانش‌آموز فقط در امکانات مدرسه نیست؛ این تفاوت در میزان توجهی است که دریافت می‌کنند و فرصت یادگیری‌ای که در اختیارشان قرار می‌گیرد. حقیقت این است که دیگر نمی‌توان حل مسئله تراکم کلاس‌های درس را به وعده ساخت مدارس جدید و استخدام معلمان بیشتر در سال‌های آینده موکول کرد.
اینها راهکار‌های ضروری و بلندمدتی هستند، اما دانش‌آموزانی که امروز در کلاس‌های ۴۰ نفره درس می‌خوانند، نمی‌توانند منتظر بمانند تا چند سال دیگر ظرفیت آموزشی کشور افزایش پیدا کند. آموزش‌وپرورش باید برای همین امروز چاره‌ای بیندیشد؛ از استفاده حداکثری از فضا‌های آموزشی موجود گرفته تا بهره‌گیری از ظرفیت مدارس و مشارکت هدفمند اولیای دانش‌آموزان، البته بدون آنکه مسئولیت تأمین آموزش رایگان و باکیفیت از دوش دولت برداشته شود. مهم این است که کاهش تراکم کلاس‌ها از یک وعده همیشگی به یک اولویت اجرایی و قابل سنجش تبدیل شود.
وقت آن رسیده که مسئولان برای این مسئله مزمن چاره‌ای عملی، فوری و پایدار پیدا کنند، چراکه هر سال تأخیر در حل این مشکل، به معنای یک سال محرومیت بیشتر دانش‌آموزان از فرصت آموزش باکیفیت است.
منبع: جوان آنلاین
