مدیرعامل انتشارات علمی و فرهنگی با تشریح روند احیای این مجموعه گفت: بیش از ۸۰ درصد بدهیها پرداخت یا تقسیط شده، مطالبات نویسندگان و مترجمان تسویه و تولید و عرضه کتاب دوباره رونق گرفته است.
به گزارش خبرنگار مهر، به مناسبت هفته کتاب نشستی با موضوع «چگونگی برونرفت انتشارات علمی و فرهنگی از بنبست ورشکستگی و احیای دوباره این انتشارات در طول ۱۵ ماه» در انتشارات علمی فرهنگی برگزار شد.
مدیرعامل انتشارات علمی و فرهنگی با تشریح روند احیای این مجموعه گفت: بیش از ۸۰ درصد بدهیهای انتشارات پرداخت یا تقسیط شده، مطالبات نویسندگان و مترجمان تسویه و با توسعه چاپ دیجیتال، تولید و عرضه کتاب دوباره رونق گرفته است.
هادیانزواره، مدیرعامل انتشارات علمی و فرهنگی، در جمع خبرنگاران و فعالان رسانه، با اشاره به شرایط اقتصادی حاکم بر جامعه و کاهش سهم کتاب در سبد فرهنگی خانوارها گفت: با وجود افزایش هزینهها، صنعت نشر همچنان به فعالیت خود ادامه میدهد و علاقهمندان به کتاب در کتابفروشیها حضور دارند؛ حتی اگر توان خرید نداشته باشند، همچنان برای دیدن و ورقزدن کتاب به این مراکز مراجعه میکنند.
او افزود: ادامه فعالیت اقتصادی در صنعت نشر و تولید منظم برای ناشران، بهویژه ناشران دولتی، بسیار دشوار شده است. انتشارات علمی و فرهنگی نیز در سالهای گذشته با مشکلات مالی متعددی روبهرو بود، اما با اجرای مجموعهای از برنامههای اصلاحی و بهرهگیری از ایدههای تازه، روند احیای آن آغاز شد.
کاهش بدهیها و تسویه مطالبات
مدیرعامل انتشارات علمی و فرهنگی با اشاره به وضعیت این مجموعه در آغاز دوره جدید مدیریتی اظهار کرد: این انتشارات بیش از ۲۰۰ میلیارد تومان بدهی داشت که از جمله آن میتوان به بیش از ۷ میلیارد بدهی به تامین اجتماعی عقب افتاده، بیش از ۴۸ میلیارد مالیات پرداختنشده اشاره کرد. همچنین بخشی از صورتهای مالی آماده نشده بود، حقوق کارکنان و حقالتألیف نویسندگان و مترجمان با تأخیر پرداخت میشد و روند چاپ و نشر نیز متوقف شده بود.
به گفته هادیانزواره، تاکنون بیش از ۸۰ درصد بدهیهای انتشارات از راه پرداخت مستقیم یا تقسیط تسویه شده است. همچنین مطالبات انباشته نویسندگان و مترجمان پرداخت شده، هفته ای ۳ کتاب منتشر میشود، حقوق کارکنان بهروز شده و وضعیت بیمه و روند بخش بیشتر مالیات نیز سامان یافته است.
او ادامه داد: انتشارات علمی و فرهنگی در گذشته بیش از ۸۵ نیروی انسانی داشت، اما اکنون با ساختاری چابکتر و ۴۸ نیرو فعالیت میکند. همچنین سه شرکت زیرمجموعه این مجموعه در شرکت اصلی ادغام شدهاند تا هزینهها و ساختار مدیریتی کاهش یابد.
احیای داراییهای فرهن گی و اقتصادی
مدیرعامل انتشارات علمی و فرهنگی، مولدسازی داراییهای کماستفاده را یکی از برنامههای اصلی این مجموعه دانست و گفت: اجرای مولدسازی در شرکتهای دولتی، به دلیل الزاماتی مانند مزایده، مناقصه، استعلام، کارشناسی رسمی و نظارتهای متعدد، فرآیندی دشوار است؛ با این حال، این طرح در انتشارات علمی و فرهنگی به اجرا درآمد.
او افزود: چاپخانهای مستهلک با قدمتی حدود ۵۰ سال و بیش از ۲۰ نیروی انسانی، با همکاری بخش خصوصی بازسازی شده و اکنون در دو شیفت فعالیت میکند. این چاپخانه از وضعیت هزینهزا خارج شده و به مجموعهای درآمدزا تبدیل شده است.
به گفته او، فروشگاههای انتشارات نیز با مشارکت بخش خصوصی احیا شدهاند. این فروشگاهها که پیشتر زیانده بودند، اکنون با عرضه آثار انتشارات، برگزاری رویدادهای فرهنگی و تبلیغ کتابها به فعالیت خود ادامه میدهند.
راهاندازی فضای کار اشتراکی فرهنگ و فناوری
هادیانزواره از راهاندازی فضای کار اشتراکی فرهنگ و فناوری خبر داد و گفت: این مجموعه در سه طبقه و با همکاری بخش خصوصی بازسازی شده و در آینده یک طبقه دیگر نیز به آن افزوده خواهد شد.
او توضیح داد: این فضا شامل دفترهای یک تا هشتنفره، اتاق کنفرانس و جلسه، کافه، اینترنت پرسرعت و کد پستی مستقل برای هر صندلی است و فعالان حوزه فرهنگ و فناوری میتوانند با هزینهای پایین از آن استفاده کنند.
مدیرعامل انتشارات علمی و فرهنگی افزود: حدود ۲۰۰ نفر از نخبگان و فعالان حوزه فرهنگ و فناوری در این مجموعه مستقر هستند و میتوانند از ظرفیت محتوایی انتشارات برای تولید پادکست، محتوای رسانهای و دیگر فعالیتهای فرهنگی بهره بگیرند. به گفته او، بخشی از درآمد این فضا نیز به انتشارات اختصاص مییابد و حضور این گروه از متخصصان، موجب رونق فعالیتهای فرهنگی و اقتصادی مجموعه شده است.
توسعه چاپ دیجیتال و عرضه هفتگی کتاب
او با اشاره به تغییر رویکرد انتشارات در حوزه تولید گفت: چاپخانه بزرگ و فرسوده این مجموعه به یک واحد چاپ دیجیتال تبدیل شده است. در این روش، ابتدا بازار و میزان تقاضا برای هر کتاب بررسی میشود و سپس متناسب با نیاز، شمارگان کتاب تعیین و چاپ میشود.
هادیانزواره افزود: در شرایط کنونی، بهطور میانگین هر هفته سه عنوان کتاب، شامل آثار چاپ اول و تجدیدچاپی، وارد بازار میشود. این شیوه باعث شده است هزینههای تولید و ریسک انباشت کتاب کاهش یابد و منابع انتشارات هدفمندتر مصرف شود.
او با بیان اینکه انتشارات علمی و فرهنگی هنوز به نقطه سربهسر مالی نرسیده است، گفت: با ادامه این روند، امیدواریم طی حدود شش ماه آینده به نقطه سربهسر برسیم. همچنین برنامهای برای راهاندازی بستری آنلاین در دست اجراست تا بیش از چهار هزار عنوان کتاب و سند موجود در این مجموعه، بهصورت کتاببهکتاب و حتی پاراگرافبهپاراگراف در اختیار مخاطبان قرار گیرد.
مدیرعامل انتشارات علمی و فرهنگی، همکاری با سرمایهگذاران و صاحبان صنایع را یکی از راههای توسعه انتشار آثار مرجع دانست و گفت: آثاری مانند مجموعههای مربوط به هنر ایرانی، تاریخ ایران، تختجمشید، کرمانشاه، گرجستان و تاریخچه شیر و خورشید، برای انتشار نیازمند سرمایهگذاری قابل توجه هستند.
او ادامه داد: انتشارات آمادگی دارد با ناشران، نویسندگان، سرمایهگذاران و مجموعههایی که علاقهمند به حمایت از فرهنگ و ایرانشناسی هستند، قراردادهای مشارکتی منعقد کند. در این مدل، سرمایهگذار میتواند بخشی از هزینه کاغذ و چاپ را تأمین کند و از منافع انتشار اثر نیز بهرهمند شود.
هادیانزواره همچنین از وجود مجموعهای شامل بیش از ۷۰ عنوان کتاب درباره تاریخ ایران و بیش از ۳۰ جلد از آثار مهم ادبیات معاصر خبر داد و گفت: بخشی از این آثار به دلیل مشکلات مالی و توقف تولید، سالها در محاق ماندهاند، اما اکنون امکان انتشار تدریجی آنها فراهم شده است.
برنامههای هفته کتاب
او با اشاره به برنامههای انتشارات علمی و فرهنگی در هفته کتاب گفت: این مجموعه با شعار «با یک جرعه کتاب سیراب شویم»، برای مراجعهکنندگان به فروشگاههای خود ۲۰ درصد تخفیف در نظر گرفته است. همچنین چند عنوان کتاب جدید تا پایان هفته منتشر میشود و برخی آثار نیز به چاپ دوم میرسند.
به گفته مدیرعامل انتشارات علمی و فرهنگی، کتاب «مقالات نویافته صادق هدایت» از جمله آثاری است که در این دوره عرضه خواهد شد. همچنین در فروشگاه انتشارات در خیابان انقلاب، برنامههایی از جمله کتابگردی برگزار میشود.
او کتابگردی را از برنامههای فرهنگی مؤثر برای حمایت از کتابفروشیها دانست و افزود: این برنامه با ابتکار احمد مسجدجامعی شکل گرفت و در شهرهایی مانند تهران، قم و مشهد برگزار شده است. در این طرح، مردم، نویسندگان و علاقهمندان به کتاب با حضور در کتابفروشیها، ضمن آشنایی با آثار، از فعالان این حوزه حمایت میکنند.
کتاب، پایه توسعه فرهنگی
هادیانزواره در پایان با تأکید بر اهمیت کتابخوانی گفت: جامعهای که کتاب نخواند، حتی با وجود رشد اقتصادی، در مسیر توسعه فرهنگی با دشواری روبهرو خواهد شد. ایران نیز بخش مهمی از هویت تمدنی خود را از دانش، کتاب و فرهنگ به دست آورده است و تداوم این مسیر نیازمند حمایت از نشر و دسترسی مردم به کتاب است.
او اعلام کرد: انتشارات علمی و فرهنگی برای همکاری با ناشران، نویسندگان و سرمایهگذاران فرهنگی آمادگی دارد و امیدوار است با استفاده از ظرفیتهای موجود، مجموعهای از آثار ماندگار و مرجع را دوباره به بازار نشر بازگرداند.
از بنگاه ترجمه و نشر تا دوران نزول
در بخش پرسش و پاسخ، یکی از حاضران با اشاره به پیشینه تاریخی انتشارات، به موضوع وابستگی درآمدی این مجموعه در دورههایی به چاپ دفترچه بیمه اشاره کرد. هادیانزواره، مدیرعامل انتشارات، با تأیید این موضوع ریشههای آن را تشریح کرد و گفت: تا پیش از انقلاب، این مجموعه با عنوان «بنگاه ترجمه و نشر» زیر نظر همایون صنعتیزاده فعالیت میکرد؛ کسی که به ضرس قاطع میتوان او را نخستین چهره استارتاپی در حوزه نشر ایران دانست. در آن دوران، مترجمان برجسته کشور دعوت به کار شده و آثار مرجع تولید میشدند.
او افزود: پس از انقلاب، با واگذاری مدیریت به نهادهای مختلف و چالشهای مدیریتی، انتشارات بهتدریج ضعیف شد. در دوران وزارت علوم و در پی توافقاتی با سازمان تأمین اجتماعی برای تسویه بدهیها، ساختمانهای مختلفی جابهجا شد و در نهایت تأمین اجتماعی اداره امور را بر عهده گرفت. در این دوران، چاپ دفترچههای بیمه و اختصاص سهمیه کاغذ به آن، منبع اصلی درآمد انتشارات شد و کتابفروشی و نشر کتاب در حاشیه قرار گرفت. با الکترونیکی شدن دفترچهها در سالهای اخیر، این منبع درآمدی نیز متوقف شد و انتشارات با انباشت بدهی و بحران مالی روبهرو شد تا جایی که در آستانه انحلال کامل قرار گرفت.
کوچکسازی و تعیین تکلیف شرکتهای زیرمجموعه
مدیرعامل انتشارات در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت شرکتهای زیرمجموعه و برندهای قدیمی (مانند «کتاب گستر»، «فرهنگ فیلم» و استودیوی علمی و فرهنگی) توضیح داد: یکی از بزرگترین آسیبهای شرکتداری دولتی، تورم سازمانی و تعدد هیئت مدیرههاست. زمانی که مسئولیت را بر عهده گرفتم، سه شرکت زیرمجموعه با هزینههای ماهانه بالا و ساختار غیرچابک وجود داشتند که عملاً زیانده بودند.
او ادامه داد: با تغییر اساسنامه شرکت اصلی، این سه شرکت منحل و در ساختار مرکزی ادغام شدند تا از هزینههای اضافی، پرداخت حقوقهای موازی و هزینههای گزاف جلوگیری شود. همچنین درباره استودیوی قدیمی انتشارات، به جای مدیریت مستقیم دولتی، این فضا از طریق مناقصه به بخش خصوصی واگذار شد تا با تجهیز آن، هم بخش خصوصی از فضا بهرهبرداری کند و هم انتشارات از درآمد مشارکتی آن برخوردار شود.
سرنوشت مجله «کتاب امروز» و جایزه دهخدا
هادیانزواره در پاسخ به پرسشی درباره چرایی راهاندازینشردن مجله معتبر «کتاب امروز» و جایزه ادبی دهخدا گفت: احیای چنین پروژههای ارزشمندی نیازمند منابع مالی پایدار است. برای نمونه، برگزاری یک جایزه ادبی استاندارد امروز دستکم به بودجهای قابلتوجه برای دبیرخانه و داوری نیاز دارد. در شرایطی که انتشارات هنوز به نقطه سربهسر مالی نرسیده و پرداخت حقوق و هزینههای جاری در اولویت است، راهاندازی شتابزده این برنامهها ممکن است انتشارات را دوباره با چالش مالی روبهرو کند. با این حال، احیای جایزه دهخدا و انتشار مجدد مباحث تخصصی حوزه نشر در دستور کار قرار دارد و به شرط ثبات مالی محقق خواهد شد.
رویکرد واقعبینانه به پلتفرم دیجیتال
در ادامه، یکی از کارشناسان پیشنهاد کرد بهجای راهاندازی پلتفرم جدید که هزینهبر و پرخطر است، از زیرساخت پلتفرمهای موجود استفاده شود. مدیرعامل انتشارات در این باره توضیح داد: تعریف ما از پلتفرم با آنچه معمولاً تصور میشود متفاوت است. ما قصد نداریم یک اپلیکیشن فروشگاهی عمومی ایجاد کنیم، بلکه به دنبال ایجاد بستری از دادهها، اسناد، مقالات، پاراگرافها و تصاویر آرشیوی (مانند اسناد ۷۰ سال گذشته) هستیم تا محتواها بهصورت ساختاریافته قابلاستفاده باشند.
همچنین برای انتشار الکترونیک آثار، همکاری با پلتفرمهای موجود و بهرهگیری از هوش مصنوعی برای آمادهسازی متنها مد نظر قرار دارد؛ هرچند آمارها نشان میدهد که بیش از ۹۰ درصد بازار نشر ایران همچنان مبتنی بر کتاب فیزیکی است.
کاهش هزینهها، کتابهای جیبی و مقابله با چالشهای حقوقی
هادیانزواره به توسعه کتابهای جیبی و مجموعه «پرنده آبی» (ویژه کودک و نوجوان) اشاره کرد و گفت: برای کاهش قیمت تمامشده و دسترسی آسانتر مخاطبان، بسیاری از آثار حجیم یا کلاسیک در قطع جیبی و با طراحی جدید منتشر میشوند.
او همچنین درباره مشکلات حقوقی ناشی از سوءاستفاده برخی ناشران از آثار این انتشارات در سالهای گذشته گفت: پروندههای متعددی درباره چاپ غیرقانونی و تغییر جلد آثار انتشارات علمی و فرهنگی توسط افراد سودجو تشکیل شده و این موضوع از طریق مراجع قانونی و واحد حقوقی انتشارات با جدیت دنبال میشود تا حقوق معنوی و مادی مجموعه صیانت گردد.
منبع: خبرگزرای مهر



