طرح «کوچه رنگی» سازمان زیباسازی شهر تهران برای تغییر چهره جداره‌های فرسوده و تقویت حس تعلق محله‌ای در مناطق مختلف پایتخت آغاز شده است.
به گزارش همشهری آنلاین: طرح «کوچه رنگی» سازمان زیباسازی شهر تهران با هدف تبدیل جداره‌های سیمانی و فرسوده به فضاهایی زیبا، بانشاط و هویت‌مند، در مناطق مختلف تهران دنبال می‌شود.
این طرح با تمرکز بر بهسازی جداره‌های شهری، تلاش دارد کیفیت بصری فضاهای محله‌ای را ارتقا دهد و از ظرفیت عناصر زیبایی‌شناختی، به‌ویژه رنگ، برای ایجاد تغییر در ادراک شهروندان از محیط زندگی استفاده کند. در این رویکرد، دیوارهای فرسوده و یکنواخت که در بسیاری از موارد به بخشی از سیمای نامطلوب محلات تبدیل شده‌اند، به بستری برای خلق تنوع بصری، افزایش جذابیت محیطی و شکل‌گیری هویت تازه در فضای عمومی تبدیل می‌شوند.
از منظر مدیریت شهری، اهمیت چنین مداخلاتی فراتر از تغییر ظاهر جداره‌هاست. کیفیت محیط کالبدی یکی از مؤلفه‌های تأثیرگذار بر کیفیت زندگی شهری است و نحوه مواجهه شهروندان با فضاهای روزمره، بر احساس رضایت، آرامش، امنیت ادراک‌شده و میزان ارتباط عاطفی آنان با محیط زندگی اثر می‌گذارد. در این میان، رنگ به‌عنوان یکی از عناصر مؤثر در طراحی محیطی، می‌تواند با ایجاد تنوع و تعادل بصری، کاهش یکنواختی و تقویت خوانایی فضا، به ارتقای کیفیت ادراک محیطی کمک کند.
مهدی قربانی، معاون هماهنگی امور مناطق سازمان زیباسازی شهر تهران، با تأکید بر ضرورت توجه به کیفیت فضاهای عمومی در مقیاس محله گفت: در مدیریت شهری، نباید کیفیت زندگی را صرفاً با شاخص‌های کلان و پروژه‌های بزرگ عمرانی سنجید. بخش مهمی از تجربه زیست شهروندان در فضاهای کوچک و روزمره‌ای شکل می‌گیرد که هر روز با آن‌ها مواجه هستند؛ از کوچه محل سکونت گرفته تا مسیرهای دسترسی و فضاهای مشترک محله. به همین دلیل، مداخلات خردمقیاس شهری اگر بر اساس شناخت درست از محیط و نیازهای محلی طراحی و اجرا شوند، می‌توانند تأثیر قابل‌توجهی بر کیفیت زیست محله‌ای داشته باشند.
او با اشاره به نقش رنگ در ارتقای کیفیت محیط شهری افزود: رنگ در طراحی شهری صرفاً یک انتخاب تزئینی نیست بلکه یکی از ابزارهای مؤثر در شکل‌دهی به ادراک محیطی و کیفیت تجربه شهروندان از فضاست. جداره‌های یکنواخت، فرسوده و فاقد تنوع بصری می‌توانند به شکل‌گیری محیطی کسل‌کننده و کم‌جاذبه منجر شوند؛ در مقابل، استفاده هدفمند از رنگ، با ایجاد تنوع دیداری، تقویت خوانایی و تعریف شخصیت بصری برای فضا، می‌تواند به افزایش جذابیت محیط و سرزندگی آن کمک کند. البته این اثرگذاری زمانی محقق می‌شود که انتخاب رنگ‌ها متناسب با ویژگی‌های کالبدی، هویت محله و ترکیب بصری محیط باشد و از مداخلات پراکنده و بدون پیوستگی پرهیز شود.
معاون هماهنگی امور مناطق سازمان زیباسازی با تشریح ابعاد اجتماعی این طرح اظهار کرد: یکی از اهداف مهم در طراحی فضاهای شهری، ایجاد محیط‌هایی است که شهروندان در آن‌ها احساس آرامش، امنیت و تعلق داشته باشند. کیفیت بصری محیط بر نحوه استفاده و تعامل افراد با فضا تأثیر می‌گذارد و می‌تواند زمینه‌ساز افزایش تمایل به حضور، مکث و ارتباطات اجتماعی شود. وقتی ساکنان احساس کنند محیط زندگی‌شان مورد توجه قرار گرفته و از کیفیت مطلوب‌تری برخوردار شده است، زمینه تقویت حس تعلق مکانی و مسئولیت‌پذیری نسبت به فضای مشترک نیز فراهم می‌شود. بنابراین، کوچه رنگی را باید در کنار وجه زیبایی‌شناختی، اقدامی در مسیر ارتقای کیفیت اجتماعی فضاهای محله‌ای دانست.
قربانی با تأکید بر اهمیت توزیع عادلانه خدمات زیباسازی در سطح شهر ادامه داد: یکی از رویکردهای مهم ما در این طرح، توجه به محلاتی است که به دلایل مختلف از کیفیت مناسب محیطی و بصری برخوردار نیستند. عدالت فضایی در مدیریت شهری به این معناست که دسترسی به محیط مطلوب، زیبا و باکیفیت نباید به مناطق برخوردار یا محورهای شاخص شهر محدود شود. شهروندان در همه محلات، صرف‌نظر از موقعیت اقتصادی و اجتماعی محل سکونت خود، باید از حق برخورداری از محیطی شایسته و کیفیت مناسب زندگی شهری بهره‌مند باشند. از این منظر، توجه به محلات کم‌برخوردار و ارتقای کیفیت فضاهای عمومی آن‌ها، بخشی از مسئولیت مدیریت شهری در کاهش نابرابری‌های محیطی است.
بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، در فاز نخست طرح «کوچه رنگی»، محدوده‌هایی در مناطق ۳، ۹ و ۱۲ تهران برای اجرای عملیات بهسازی و رنگ‌آمیزی جداره‌ها انتخاب شده‌اند.
منبع: همشهری
