ناصر آویژه، کارگردان و بازیگر تئاتر، با اشاره به تأثیر مشکلات اقتصادی بر کیفیت آثار نمایشی و کم‌رنگ شدن حضور هنرمندان باتجربه در تئاتر کودک و نوجوان، ساماندهی این حوزه را نیازمند برنامه‌ریزی در سه بخش منابع مالی، منابع انسانی و دانش تخصصی می‌داند. او همچنین بر ضرورت استفاده از مشاوران حرفه‌ای در تولید آثار نمایشی و عبور اقتباس از انیمیشن‌های موفق از فیلتر ذهن و نگاه هنرمند تأکید کرد.
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، ناصر آویژه، کارگردان و بازیگر تئاتر، در ارزیابی وضعیت امروز تئاتر کودک و نوجوان به خبرآنلاین گفت: «همه کسانی که در این حوزه فعالیت می‌کنند، در حال زحمت کشیدن هستند و باید تلاششان را محترم شمرد. خلق یک اثر هنری با این شرایط، مصالح و قیمت‌ها کار بسیار دشواری است و به نظر من هرکسی که در چنین شرایطی کار می‌کند، شایسته احترام است، اما اینکه این آثار از نظر کمی و به‌ویژه کیفی در چه جایگاهی قرار دارند، موضوعی است که باید بررسی شود.»
او افزود: «گرانی و هزینه‌های بالای تولید تئاتر قطعاً بر کیفیت آثار تأثیر می‌گذارد. از طرف دیگر، باعث مهاجرت و دور شدن بسیاری از کارگردانان پیشکسوت از این فضا می‌شود، چراکه بسیاری از آن‌ها دیگر با این مبالغ و شرایط اقتصادی امکان فعالیت ندارند.»
این کارگردان با اشاره به کمبود دانش و تخصص در بخشی از تولیدات نمایشی ادامه داد: «مسئله دیگر این است که در بسیاری از مواقع، کارگردانانی که در این حوزه فعالیت می‌کنند، دانش و تخصص لازم را ندارند یا برای به دست آوردن آن تلاش نمی‌کنند. در نتیجه، با همان دانش محدود اقدام به خلق اثر هنری می‌کنند و حاصل کار نیز به نظر من کیفیت مطلوبی ندارد. اگر بخواهیم منصفانه و منطقی به وضعیت نگاه کنیم، می‌بینیم که تلاش‌هایی در حال انجام است، اما به دلیل کم‌رنگ بودن حضور متخصصان، افراد باتجربه و پیشکسوتان، آثار از نظر کیفی با نقصان‌هایی مواجه هستند.»
دهه‌های ۶۰، ۷۰ و ۸۰؛ دوران اوج تئاتر کودک و نوجوان
آویژه در پاسخ به پرسشی درباره دوران اوج تئاتر کودک و نوجوان در ایران بیان کرد: «اگر بخواهم به دوران پیش از انقلاب اشاره کنم، به دوره‌ای برمی‌گردم که نسلی از هنرمندان مانند رضا بابک، مرضیه برومند و بهرام شاه‌محمدلو در این حوزه فعالیت می‌کردند. من این افتخار را داشتم که به واسطه آقای بابک، فیلم‌تئاترهایی را که پیش از انقلاب در زمینه تئاتر تولید شده بود، به دی‌وی‌دی تبدیل کنم. وقتی این آثار را می‌دیدم، احساس می‌کردم در آن دوره، به‌ویژه در دهه ۵۰، با یک نقطه اوج در تئاتر کودک و نوجوان مواجه بوده‌ایم.»
او ادامه داد: «اگر بخواهیم دوران پس از انقلاب را بررسی کنیم، به نظرم دهه‌های ۶۰، ۷۰ و ۸۰ دوره اوج تئاتر کودک و نوجوان بوده‌اند، حتی می‌توان دهه ۷۰ را پررنگ‌تر دانست، به‌ویژه در دوره ریاست‌جمهوری آقای خاتمی که با نوعی شکوفایی و حضور نسل جوان همراه بود و آثار بسیار خوبی در آن مقطع تولید شد.»
ضرورت حمایت مالی و استفاده از مشاوران متخصص
این هنرمند درباره الزاماتی که برای بازگشت تئاتر کودک به دوران اوج خود باید فراهم شود، گفت: «بخشی از این الزامات به مسائل مالی مربوط است و طبیعتاً نمی‌توان تأثیر آن را نادیده گرفت. اگر بودجه مناسبی در اختیار کسی قرار بگیرد که دانش و تخصص نسبی دارد و بتواند مشاوران خوبی هم در کنار خود داشته باشد، تردیدی نیست که می‌تواند اثر خوبی تولید کند. اما وقتی هزینه و امکانات کافی وجود ندارد، هنرمند ناچار است از دانش و تجربه سال‌های فعالیت خود استفاده کند و ببیند با محدودیت‌های موجود چه کاری می‌تواند انجام دهد.»
او با اشاره به گرایش برخی گروه‌ها به اقتباس از انیمیشن‌های موفق افزود: «یکی از اتفاقاتی که این روزها در حال رخ دادن است، رجوع بسیاری از هنرمندان به انیمیشن‌های موفق و الگوبرداری یا اقتباس از آن‌هاست. من در اصل این کار ایرادی نمی‌بینم. مسئله این است که اثر باید از فیلتر ذهن و نگاه هنرمند عبور کند. اگر قرار باشد صرفاً تقلید کنیم و یک تقلید دست‌چندم و دست‌دوم را به صحنه بیاوریم، طبیعتاً با مشکل مواجه می‌شویم.»
تبدیل جذب تماشاگر به معیار موفقیت
این کارگردان با انتقاد از وضعیت اقتصادی و نبود ضوابط مشخص در بخشی از تولیدات تئاتر کودک تصریح کرد: «البته اتفاقات ناگواری که در این حوزه می‌بینیم، می‌تواند از یک جهت زمینه‌ساز اتفاقات مثبتی هم باشد، چون شاید باعث شود برخی افراد به فکر بیفتند. در حال حاضر، به دلیل شرایط اقتصادی موجود، هرکسی به دنبال این است که هرچقدر می‌تواند پول دربیاورد و جذب تماشاگر را به معیار موفقیت خود تبدیل کرده است، بعد هم برای کار خود به‌به و چه‌چه می‌کند و حتی مانیفست صادر می‌کند.»
سه محور برای ساماندهی تئاتر کودک و نوجوان
آویژه در ادامه، سه عامل اصلی را برای ساماندهی و ارتقای وضعیت تئاتر کودک و نوجوان ضروری دانست و گفت: «اگر بخواهیم این حوزه را ساماندهی کنیم، به برنامه‌ریزی در سه بخش نیاز داریم، نخست مسائل اقتصادی و برنامه‌ریزی مالی، دوم منابع انسانی و سوم دانش و تخصص.»
او با تأکید بر اهمیت بهره‌گیری از مشاوران متخصص در فرآیند تولید آثار نمایشی گفت: «من به‌عنوان کارگردان به‌شدت نیاز دارم با مشاوران خوب کار کنم. اگر نمونه آثار خارجی را بررسی کنید، می‌بینید که در تیتراژ آن‌ها سمت‌هایی مانند مدیر امور هنری یا مشاور اجرایی درج شده است. این همان مفهوم کار گروهی است. کارگردان برای طراحی و اجرای بخش‌های مختلف اثر با متخصصان مشورت می‌کند، چون قرار نیست یک نفر به‌تنهایی همه کارها را انجام دهد.»
خاطرات ناصر آویژه از جشنواره تئاتر کودک و نوجوان همدان
این کارگردان تئاتر در پایان و در بیان احساس خود نسبت به جشنواره بین‌المللی تئاتر کودک و نوجوان همدان گفت: «از سال ۷۲ که جشنواره هنوز نوپا بود، به آن علاقه داشتم. آن زمان جشنواره مثل طفلی تازه متولدشده بود، نمی‌دانم دوره اولش بود یا دوم، اما بسیار دوست‌داشتنی بود و به همین دلیل، عرق خاصی به این جشنواره دارم.»
او ادامه داد: «در دوره‌های مختلف، گاهی عضو هیئت انتخاب بوده‌ام، گاهی داوری کرده‌ام و گاهی هم به‌عنوان شرکت‌کننده در جشنواره حضور داشته‌ام، اما در مجموع آن را دوست دارم، چون از همان زمان تأسیس، پشت شکل‌گیری آن فکر و برنامه‌ای وجود داشته و اینکه توانسته در طول این سال‌ها به فعالیت خود ادامه دهد، نشان می‌دهد که در حال انجام کاری است.»
آویژه با اشاره به برخی تغییرات در شیوه برگزاری جشنواره تصریح کرد: «البته جشنواره ایرادهایی هم دارد که به نظرم باید به‌مرور برطرف شوند. بخشی از این مشکلات به نحوه برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری دبیران جشنواره مربوط است. گاهی دبیری می‌آید و ناگهان چند بخش یا برنامه‌ای را که پیش از آن به‌خوبی اجرا می‌شده، با یکدیگر ادغام می‌کند یا ساختار جشنواره را به‌طور ناگهانی تغییر می‌دهد. منظورم این است که وقتی یک جشنواره در مسیر موفقیت گام برمی‌دارد، نمی‌توان بدون ارزیابی درست، تغییرات ناگهانی در آن ایجاد کرد و بعد در سال بعد دوباره به همان نقطه‌ای برگشت که دو سال قبل در آن قرار داشته‌ایم، در حالی که خودمان با تصمیم‌های قبلی آن وضعیت را از بین برده‌ایم.»
او در پایان خاطرنشان کرد: «با وجود این مسائل، جشنواره تئاتر کودک و نوجوان همیشه برای من یادآور احساسات خوب، خاطرات خوب، دورهمی‌های صمیمانه، رفاقت‌ها و لحظات خوش بوده است.»
منبع: خبرآنلاین
