کرمان- باغ های مرکبات شهرستان های جنوبی کرمان قطب سوم تولید مرکبات در کشور می باشند و بخش قابل توجهی از نیاز بازار داخلی را تامین می کنند.
خبرگزاری مهر- گروه استان ها: جنوب استان کرمان با برخورداری از اقلیم گرمسیری و نیمه گرمسیری، یکی از مهم‌ترین قطب‌های تولید مرکبات در ایران است و هشت شهرستان جیرفت، عنبرآباد، کهنوج، منوجان، فاریاب، قلعه‌گنج، رودبار جنوب و جازموریان، پهنه اصلی این تولید را شکل می‌دهند و منطقه را به رتبه سوم کشوری در سطح زیر کشت و تولید مرکبات رسانده‌اند.
جایگاه سوم تولید مرکبات کشور
بر پایه آمار ارائه‌شده از سوی جهاد کشاورزی در سال ۱۴۰۵، از مجموع بیش از ۷۱ هزار هکتار باغ در جنوب کرمان، حدود ۲۲ هزار و ۸۶۸ هکتار به کشت انواع مرکبات اختصاص یافته است.
تولید سالانه مرکبات جنوب استان کرمان بالغ بر ۶۰۰ هزار تن است؛ رقمی که جایگاه سوم کشور را برای این منطقه تثبیت می‌کند.
بخش عمده این تولید به بازار داخلی عرضه می‌شود، اما سهم صادرات نیز در سال‌های اخیر رشد قابل‌توجهی یافته است.
از پرتقال تا لیموترش در مارکت کشاورزی کرمان
ترکیب ارقام مرکبات جنوب کرمان متنوع است و نیاز بازار داخلی و خارجی را پوشش می‌دهد.
پرتقال ناول با تولید حدود ۱۵۹ هزار تن و پرتقال والنسیا با تولید بیش از ۱۳۵ هزار تن، بیشترین سهم را در سبد تولید منطقه دارند و در کنار این دو رقم، گریپ‌فروت، لیموترش و سایر ارقام مرکبات نیز کشت می‌شوند.
شهرستان‌های عنبرآباد و جیرفت بیشترین تولید مرکبات را به خود اختصاص داده‌اند و در حوزه لیموترش نیز منوجان و عنبرآباد بیشترین سطح زیر کشت را دارند.
در سال ۱۴۰۵، برداشت لیموترش از سطحی بالغ بر ۴ هزار و ۱۷۵ هکتار از باغات جنوب کرمان آغاز شد و پیش‌بینی شد که تا پایان شهریور، ۵۴ هزار تن محصول برداشت شود.
در گزارش دیگری، تولید لیموترش از ۲ هزار و ۲۲۹ هکتار باغ بارور، بیش از ۲۲ هزار و ۴۰۰ تن برآورد شد که بخش عمده آن به صورت تازه‌خوری به بازارهای داخلی و کشورهای هدف صادراتی ارسال می‌شود.
گریپ‌فروت نیز از جایگاه قابل‌توجهی برخوردار است؛ بیش از ۲ هزار و ۷۷۰ هکتار از باغات منطقه به این محصول اختصاص دارد و برداشت آن در سال جاری انجام شده است.
صادرات؛ از رشد ۱۲۸ درصدی تا بازار چین
یک کارشناس اقتصادی در گفتگو با خبرنگار مهر می گوید: صادرات مرکبات جنوب کرمان در سال ۱۴۰۵ روندی رو به رشد داشته است.
محمود طهماسبی، می افزاید: در ۱۰ ماه گذشته صادرات محصولات کشاورزی رشد ۱۲۸ درصدی را تجربه کرده و صادرات پرتقال از ۷۷ هزار تن در سال گذشته به ۱۷۶ هزار تن در سال جاری افزایش یافته است.
وی ادامه می دهد: مصوبه صادرات مرکبات به چین نیز در سال ۱۴۰۵ نهایی شده و توافقنامه‌های مربوط به آن به امضا رسیده است.
طهماسبی، با بیان اینکه با وجود ۳۰ هزار هکتار مرکبات در منطقه، هنوز نهال گواهی‌شده به اندازه کافی در اختیار باغداران قرار نگرفته است تصریح می کند: این خلأ در حالی است که فاز نخست باغ مادری مرکبات جیرفت با پیشرفت فیزیکی بیش از ۹۸ درصد در آستانه بهره‌برداری قرار دارد و هدف آن تولید پیوندک سالم و نهال گواهی‌شده برای ارتقای کیفیت و کاهش ریسک بیماری‌ها در باغات منطقه است.
خشکسالی و زوال مرکبات؛ تهدید پایداری تولید
وی می گوید: بزرگ‌ترین چالش پیش روی مرکبات جنوب کرمان، خشکسالی‌های ممتد و پیامدهای آن است و عارضه زوال مرکبات از سال ۱۳۸۹ و در طی خشکسالی‌های متعدد در منطقه ظهور کرده و به یکی از جدی‌ترین تهدیدها برای پایداری باغات تبدیل شده است.
وی ادامه می دهد: پژوهش‌های علمی نشان می‌دهد که زوال مرکبات در اثر تعامل تنش‌های محیطی، به ویژه گرما و خشکی و عوامل بیماری‌زا، یک خطر جدی برای باغات مناطق خشک و نیمه‌خشک محسوب می‌شود.
طهماسبی، می افزاید: در همین چارچوب، دوره‌های آموزشی برای باغداران برگزار شده تا راهکارهایی چون مدیریت صحیح آبیاری، تغذیه مناسب درختان، کاهش تنش‌های محیطی و رعایت بهداشت باغ را فرا بگیرند.
پای مگس مدیترانه ای به باغ های مرکبات باز شد
در کنار خشکسالی، آفت مگس میوه مدیترانه‌ای نیز به یکی از معضلات جدی باغداران جنوب کرمان تبدیل شده است.
در آبان‌ماه ۱۴۰۵ گزارش شد که ۳۰۰ هکتار از باغات مرکبات منطقه به این آفت آلوده شده و تلاش برای جلوگیری از گسترش آن در جریان است.
جنوب کرمان نیاز بخش قابل توجهی از بازار داخلی را تامین می کند
رئیس سازمان جهاد کشاورزی جنوب کرمان در گفتگو با خبرنگار مهر در تشریح قابلیت‌های شهرستان‌های جنوبی استان در تولید مرکبات می‌گوید: این منطقه با برخورداری از حدود ۱۲ اقلیم از ۱۴ اقلیم شناخته‌شده جهان، ظرفیتی کم‌نظیر برای تولید انواع محصولات باغی و به‌ویژه مرکبات در کشور ایجاد کرده است.
فرودسالاری، می افزاید: هشت شهرستان جیرفت، عنبرآباد، کهنوج، منوجان، فاریاب، قلعه‌گنج، رودبار جنوب و جازموریان پهنه اصلی تولید مرکبات جنوب کرمان را شکل می‌دهند و سطح زیر کشت مرکبات منطقه به ۲۲ هزار و ۸۶۸ هکتار می‌رسد.
وی تأکید می‌کند که جایگاه سوم کشوری در سطح زیر کشت و تولید مرکبات، نتیجه ترکیب مساعد اقلیمی، خاک حاصلخیز و تنوع ارقام است و در میان شهرستان‌ها، جیرفت و عنبرآباد بیشترین سهم تولید مرکبات را دارند و در حوزه لیموترش نیز منوجان و عنبرآباد از بیشترین سطح زیر کشت برخوردارند.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی جنوب کرمان می‌افزاید: تنوع ارقام مرکبات منطقه شامل پرتقال ناول، پرتقال محلی، والنسیا، گریپ‌فروت، لیموترش و لیموشیرین است و همین تنوع، امکان عرضه محصول در بازه گسترده‌ای از سال را فراهم می‌کند.
سالاری، با اشاره به برداشت لیموترش از سطح ۲ هزار و ۲۲۹ هکتار باغ بارور و پیش‌بینی تولید بیش از ۲۲ هزار و ۴۰۰ تن، تصریح می‌کند: بخش عمده این محصول به صورت تازه‌خوری به بازارهای داخلی و کشورهای هدف صادراتی ارسال می‌شود و گریپ‌فروت نیز با بیش از ۲ هزار و ۷۷۰ هکتار سطح زیر کشت، از ارقام شاخص منطقه است.
به گفته فرود سالاری، مزیت جنوب کرمان تنها در تولید محصول خام خلاصه نمی‌شود و افزایش بهره وری، سرمایه‌گذاری در صنایع تبدیلی و تکمیلی، فرآوری و بسته‌بندی می‌تواند ارزش اقتصادی مرکبات را به شکل قابل‌توجهی ارتقا دهد.
وی می افزاید: در سال ۱۴۰۵ برای نخستین بار تولید کنسانتره لیموترش در جنوب کرمان آغاز شد و این اقدام گامی در جهت کاهش وابستگی به بازار تازه‌خوری و ایجاد ارزش افزوده ارزیابی می‌شود.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی جنوب کرمان در ادامه می‌گوید: رشد صادرات مرکبات و نهایی شدن مصوبه صادرات به چین، افق تازه‌ای پیش روی تولیدکنندگان منطقه گشوده است، اما کمبود زیرساخت‌های نگهداری از جمله سردخانه‌های فنی و بهداشتی همچنان از چالش‌های جدی است که رفع آن می‌تواند سهم منطقه را در بازارهای صادراتی افزایش دهد.
سالاری، خشکسالی، عارضه زوال مرکبات و آفت مگس مدیترانه‌ای را از تهدیدهای اصلی پایداری تولید برمی‌شمارد و بر مدیریت هم‌زمان این عوامل برای حفظ جایگاه جنوب کرمان به عنوان یکی از قطب‌های اصلی مرکبات کشور تأکید می‌کند.
باید زمینه صادرات مرکبات فراهم شود
نماینده مردم شش شهرستان جنوبی استان کرمان در مجلس شورای اسلامی، در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به ظرفیت تولید مرکبات در این منطقه، خواستار تسهیل صادرات این محصول به کشورهای همسایه شده است. منصور شکرالهی، که در نشست‌های مختلف پیگیر رفع موانع صادراتی کشاورزان جنوب کرمان بوده، بر این باور است که گشایش مسیرهای صادراتی به کشورهای همسایه می‌تواند از ضرر و زیان باغداران جلوگیری کند و رونق اقتصادی منطقه را به همراه داشته باشد.
این مطالبه در حالی مطرح می‌شود که جنوب کرمان با تولید سالانه صدها هزار تن مرکبات، در جایگاه سوم کشوری قرار دارد.
شکرالهی، پیش‌تر در تذکری در مجلس شورای اسلامی از وزارت جهاد کشاورزی خواسته بود تا نسبت به نرخ‌گذاری مناسب محصولات کشاورزی و صادرات آن به کشورهای همسایه اقدام لازم را انجام دهد.
وی همچنین با هدف حمایت از کشاورزان جنوب استان کرمان و تسهیل صادرات تولیدات آنان، پیگیری‌های مستمری برای بازگشایی مرز بازرگانی عراق انجام داده است.
شکرالهی، در تشریح ضرورت این اقدام، به حجم بالای تولید و نقش آن در معیشت مردم منطقه اشاره می‌کند و می گوید: شغل اکثر مردم جنوب استان کرمان کشاورزی است و برداشت محصولات از بهمن‌ماه آغاز می‌شود، از این رو تأمین بازارهای صادراتی و رفع موانع تجاری از اهمیت حیاتی برخوردار است.
وی تاکید می کند: پیگیری برای رفع موانع صادراتی و توسعه بازرگانی مرزی همچنان در دستور کار جدی این نمایندگی قرار دارد.
از نگاه شکرالهی، تسهیل صادرات مرکبات به کشورهای همسایه تنها یک مطالبه صنفی نیست، بلکه راهبردی برای پایداری تولید و اشتغال در منطقه‌ای است که به تعبیر او ظرفیت تبدیل شدن به قطب بزرگ امنیت غذایی کشور و حتی منطقه را دارد.
وی با اشاره به ظرفیت‌های کم‌نظیر باغی جنوب کرمان، بر این نکته تأکید دارد که بدون گشایش پایدار بازارهای صادراتی و رفع موانع اداری و مرزی، حتی مساعدترین شرایط تولید نیز نمی‌تواند به شکوفایی اقتصادی کشاورزان منجر شود.
جنوب کرمان با ۳۳ هزار هکتار باغ مرکبات و تولید سالانه بالغ بر ۶۰۰ هزار تن، بی‌تردید یکی از ستون‌های امنیت غذایی و صادرات کشاورزی کشور است و ترکیب ارقام متنوع، از پرتقال ناول و والنسیا تا لیموترش و گریپ‌فروت، همراه با رشد چشمگیر صادرات و گشایش بازار چین، افق‌های امیدوارکننده‌ای پیش روی این بخش ترسیم می‌کند.
پایداری این جایگاه به مدیریت هم زمان چند بحران شاخص است؛ خشکسالی و عارضه زوال که ریشه در تنش آبی دارد، آفت مگس مدیترانه‌ای که در حال گسترش است، نوسانات قیمت که معیشت باغداران را تهدید می‌کند، و خلأ نهال گواهی‌شده که کیفیت و بهره‌وری آینده باغات را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
تجربه سال ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که حرکت به سمت فرآوری، تنوع‌بخشی به بازارهای صادراتی و تقویت زیرساخت‌های فنی، مسیرهایی واقعی برای کاهش آسیب‌پذیری این قطب تولیدی است؛ مسیرهایی که بدون تداوم حمایت نهادی و مشارکت فعال باغداران، به نتیجه پایدار نخواهند رسید.
منبع: خبرگزرای مهر
