نشست سه‌جانبه‌ی پیش رو بین دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، شی جین پینگ و ولادیمیر پوتین، همتایان چینی و روسی او، در حاشیه‌ی اجلاس همکاری اقتصادی آسیا-اقیانوسیه (APEC) در چین در هفته‌ی آینده، نگرانی‌هایی را در مورد ترسیم مجدد نقشه‌ی نفوذ جهانی به قیمت از دست رفتن کشورهای کوچک‌تر، در سناریویی یادآور کنفرانس یالتا در سال ۱۹۴۵، زمانی که قدرت‌های پیروز جنگ جهانی دوم در مورد آینده‌ی کشورهایی که در میز مذاکره نماینده‌ای نداشتند، مذاکره می‌کردند، ایجاد می‌کند.
پاتریک وینتور، سردبیر مسائل دیپلماتیک، در مقاله‌ای در روزنامه بریتانیایی «گاردین» استدلال می‌کند که ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین، تنها کسی نیست که از تکرار تجربه یالتا می‌ترسد. کشورهای اروپای شرقی و بالتیک، و همچنین تایوان و حتی ایران، نگرانند که این اجلاس به فرصتی برای تفاهمات ژئوپلیتیکی بین قدرت‌های بزرگ تبدیل شود، تفاهماتی که ممکن است این طرف‌ها خود را قربانی آن بیابند.
مسکو و واشنگتن وینتور خاطرنشان می‌کند که پوتین مدت‌هاست که به دنبال احیای مدل یالتا، از طریق مجموعه‌ای از جلسات بین قدرت‌های بزرگ است که پایه‌های نظم نوین جهانی را بر اساس ملاحظات امنیتی و حوزه‌های نفوذ، با حضور محدود ارزش‌های لیبرال و حق تعیین سرنوشت مردم، بنا می‌نهند. ولادیمیر مدینسکی، رئیس هیئت مذاکره‌کننده روسیه، این دیدگاه را با بیان اینکه هدف ایجاد یک سیستم امنیتی جامع اروپایی مشابه یالتا یا پوتسدام است، ابراز کرد، طبق آنچه گزارش شده است، «که صلح را در این قاره برای دهه‌ها و شاید قرن‌ها تضمین کند».
در مورد ترامپ، به گفته نویسنده، به نظر می‌رسد که او آماده است تا با این برداشت کنار بیاید، پس از آنکه سند امنیت ملی ایالات متحده برای سال ۲۰۲۵ تمایلی به رویکرد «حوزه‌های نفوذ» که در کنفرانس یالتا غالب بود، نشان داد و نیمکره غربی را حوزه نفوذ آمریکا دانست و نسبت به حوزه‌های نفوذ روسیه و چین تا حدودی نرمش نشان داد. جهان به سمت مرحله‌ای حرکت می‌کند که ایالات متحده و متحدانش مجبور خواهند بود با قدرت‌های استبدادی بزرگ مانند چین و دیگر کشورهای در حال ظهور مقابله کنند، حتی اگر اوکراین یا تایوان مجبور شوند هزینه برخی از این تفاهمات را بپردازند.
تابع کردن منافع کشورهای کوچک از کشورهای بزرگ این مقاله پیشینه کنفرانس یالتا را که در فوریه ۱۹۴۵ برگزار شد و جوزف استالین، فرانکلین روزولت و وینستون چرچیل را گرد هم آورد، یادآوری می‌کند. در این کنفرانس، رئیس جمهور وقت آمریکا حضور نیروهای شوروی در لهستان را در ازای حمایت مسکو از ایجاد یک سازمان بین‌المللی جدید و مشارکت در جنگ علیه ژاپن پذیرفت.
با وجود اینکه استالین اعلامیه‌ای را امضا کرد که بر احترام به حاکمیت کشورها و حق خودمختاری آنها تأکید داشت، این وعده‌ها مانع از انقیاد کشورهای اروپای شرقی در برابر نفوذ شوروی نشد، نفوذی که بعدها یالتا را مترادف با تسلیم آزادی مردمان کوچک به نفع تفاهم بین قدرت‌های بزرگ کرد. وینتور این مساله را یادآوری می کند که که جورج دبلیو بوش، رئیس جمهور سابق آمریکا، توافق‌نامه سال ۲۰۰۵ را به عنوان زمینه‌ساز انقیاد میلیون‌ها نفر به حکومت کمونیستی توصیف کرد و استدلال کرد که قربانی کردن آزادی کشورهای کوچک به خاطر ثبات، قاره اروپا را دچار تفرقه و بی‌ثباتی کرده است.
نویسنده معتقد است که این سنت سیاسی جمهوری‌خواهان دیگر در رویکرد ترامپ وجود ندارد، چرا که او با ایده تقسیم حوزه‌های نفوذ راحت‌تر کنار می‌آید. موضع پکن متفاوت است اما شرایط فعلی، چین را در موقعیت متفاوتی قرار می‌دهد؛ به گفته وینتور، واشنگتن و مسکو در حال عزیمت به این اجلاس هستند و به دنبال کمک پکن برای خروج از درگیری‌هایی هستند که در آنها درگیر شده‌اند و به آنها آسیب‌های سیاسی و استراتژیک وارد کرده است. ایالات متحده با پیامدهای جنگ با ایران دست و پنجه نرم می‌کند، در حالی که روسیه همچنان درگیر جنگ اوکراین است.
بنابراین، شی خود را در موقعیت یک کشور میزبان می‌بیند که قادر است از نفوذ خود بر هر دو طرف استفاده کند. با این حال، به نظر نمی‌رسد پکن آماده حمایت بی‌قید و شرط از مسکو و واشنگتن باشد. چین جنگ اوکراین را یک مسئله امنیتی اروپا می‌داند و نمی‌خواهد از توافقی که بدون رضایت اروپا تحمیل شده است، حمایت کند. علاوه بر این، هرگونه پذیرش دیدگاه روسیه در مورد یک سیستم امنیتی جدید اروپایی می‌تواند به روابطش با آلمان و اتحادیه اروپا که در تلاش برای ترمیم آن است، آسیب برساند.
برعکس، پکن با توجه به وابستگی شدیدش به منابع انرژی و لزوم تضمین امنیت مسیرهای دریایی، ممکن است تمایل بیشتری برای کمک به مهار پیامدهای جنگ با ایران داشته باشد. نویسنده به نقل از وانگ هویائو، استاد دانشگاه چینی و رئیس مرکز چین و جهانی شدن، می‌گوید که کشورش می‌تواند در ارائه ضمانت به ایران و حمایت از ثبات نقش داشته باشد، اگرچه این امر به منافع اقتصاد جهانی نیز مرتبط است. آینده نظام بین‌الملل این مقاله دو دیدگاه در مورد آینده نظم بین‌المللی ارائه می‌دهد؛
جان آیکنبری، نظریه‌پرداز روابط بین‌الملل، استدلال می‌کند که تقسیم جهان بین ایالات متحده و رژیم‌های اقتدارگرا با اصول نظم لیبرال در تضاد است و اتحاد دموکراسی‌ها هنوز امکان‌پذیر است. در مقابل، چارلز کوپچان، محقق شورای روابط خارجی، معتقد است که جهان به سمت مرحله‌ای پیش می‌رود که ایالات متحده و متحدانش مجبور خواهند بود با قدرت‌های استبدادی بزرگ مانند چین و سایر کشورهای در حال ظهور مقابله کنند، حتی اگر اوکراین یا تایوان بهای برخی از این تفاهمات را بپردازند.
وینتور نتیجه می‌گیرد که اجلاس پیش رو ممکن است چیزی بیش از یک نمایش دیپلماتیک محدود نباشد، اما دریچه‌ای به سوی پرسش‌های عمیق‌تر در مورد آینده نظم بین‌المللی می‌گشاید و اینکه آیا قدرت‌های بزرگ بار دیگر به سمت انعقاد قراردادهایی می‌روند که سرنوشت دیگران را تعیین می‌کند، در جهانی که کشورهای کوچک دیگر تضمین‌های یکسانی برای حفاظت از استقلال و حاکمیت خود ندارند.
منبع: جماران
