از زمین‌گیری هزاران هواپیما تا خسارت صدها میلیون دلاری؛ اختلال در شبکه ناوبری و کنترل پرواز آمریکا، ضعف زیرساخت‌های حیاتی این کشور را آشکار کرد.
همشهری آنلاین: اختلال در شبکه ناوبری و کنترل ترافیک هوایی آمریکا، بار دیگر آسیب‌پذیری زیرساخت‌های حیاتی این کشور را به نمایش گذاشت. بحرانی که با اختلال در سامانه‌های ارتباطی و توقف پروازها آغاز شد، به لغو هزاران پرواز، سرگردانی صدها هزار مسافر و تحمیل خسارت اقتصادی سنگین به شرکت‌های هواپیمایی انجامید.
ابعاد این بحران که از زمان سپتامبر بی سابقه بود و برای نخستین بار پس از ۱۱ سپتامبر باعث خالی شدن آسمان آمریکا از هرگونه پروازی شد، در ۸ محور قابل بررسی است: ۱- فلج شدن آسمان آمریکا/ اختلال چندساعته در سامانه‌های ارتباطی و راداری هوانوردی آمریکا در جمعه و شنبه، اداره هوانوردی فدرال این کشور را به صدور دستور توقف سراسری پروازهای خروجی واداشت؛ حادثه‌ای که بار دیگر آسیب‌پذیری زیرساخت‌های حیاتی هوانوردی را در برابر اختلالات فنی آشکار کرد. در پی این اختلال، هزاران هواپیما زمین‌گیر شدند و صدها هزار مسافر در فرودگاه‌های مختلف سرگردان ماندند.
حتی پس از لغو دستور توقف پروازها نیز بازگشت شبکه هوانوردی به شرایط عادی با دشواری همراه بود. ۲- هزاران پرواز در آشفتگی / ابعاد اختلال در شبکه پروازی آمریکا به‌سرعت گسترش یافت. بر اساس آمارهای اولیه، نزدیک به ۱۰ هزار پرواز تا جمعه‌شب لغو شد و بیش از ۲۵۰۰ پرواز دیگر نیز در روز شنبه از برنامه خارج شد. مجموع پروازهای مختل‌شده نیز از ۱۵ هزار مورد فراتر رفت. علاوه بر لغو پروازها، هزاران پرواز دیگر با تأخیر مواجه شدند و برنامه جابه‌جایی مسافران در فرودگاه‌های بزرگ آمریکا به‌شدت به هم ریخت. براساس آخرین آمار در روز شنبه نیز حداقل ۴۵۰۰ پرواز دچار اختلال شدند.
۳- صورت‌حساب ۲۵۰ میلیون دلاری / اختلال در ناوبری و کنترل پرواز، هزینه سنگینی به صنعت هوانوردی آمریکا تحمیل کرد. برآوردهای اولیه از خسارتی بین ۱۲۲ تا ۳۸۷ میلیون دلار حکایت دارد. این خسارت تنها به درآمد ازدست‌رفته ناشی از لغو بلیت‌ها محدود نمی‌شود؛ هزینه سوخت، تغییر مسیر هواپیماها، جابه‌جایی مجدد خدمه، اقامت مسافران و جبران خسارت مشتریان نیز به این صورت‌حساب اضافه می‌شود. ۴- ضربه به غول‌های هواپیمایی آمریکا / شرکت‌های بزرگ هواپیمایی آمریکا از اصلی‌ترین قربانیان این بحران بودند. دلتا و امریکن ایرلاینز هر کدام با بیش از ۲۲۰۰ پرواز لغوشده مواجه شدند.
یونایتد ایرلاینز نیز حدود ۱۸۰۰ پرواز و ساوت‌وست نزدیک به ۱۴۰۰ پرواز خود را از دست داد. این اختلال علاوه بر کاهش درآمد شرکت‌ها، برنامه کاری خلبانان، مهمانداران و کارکنان زمینی را نیز برهم زد. ۵- زیرساخت‌های فرسوده در قلب بحران / یکی از مهم‌ترین ابعاد این حادثه، آشکار شدن ضعف زیرساخت‌های فنی صنعت هوانوردی آمریکا بود. اختلال در شبکه مخابراتی مراکز کنترل ترافیک هوایی و مشکلات تجهیزات ارتباطی، بار دیگر موضوع فرسودگی سامانه‌های مورد استفاده در مدیریت پروازها را به صدر اخبار بازگرداند.
شبکه کنترل هوایی آمریکا برای مدیریت هزاران پرواز روزانه به ارتباطات پایدار و تبادل لحظه‌ای اطلاعات وابسته است. هرگونه اختلال در این زنجیره می‌تواند ایمنی پروازها را تحت تأثیر قرار دهد و مسئولان را به توقف یا محدودسازی ترافیک هوایی وادار کند. ۶- سایه حمله سایبری بر صنعت هوایی / در ساعات نخست بحران، احتمال حمله سایبری به زیرساخت‌های هوانوردی آمریکا نیز مطرح شد. با این حال، مقام‌های آمریکایی در اظهارات اولیه احتمال حمله سایبری را رد کردند و بررسی‌ها بر شناسایی منشأ فنی اختلال متمرکز شد.
با وجود این، وقوع چنین بحرانی بار دیگر نگرانی‌ها درباره امنیت شبکه‌های دیجیتال و ارتباطی آمریکا را افزایش داد. ۷- درخواست ۵۰ میلیارد دلاری برای نوسازی / بحران اخیر بار دیگر فشارها برای بازسازی زیرساخت‌های هوانوردی آمریکا را افزایش داده است. دولت ترامپ پیش‌تر درخواست ۵۰ میلیارد دلار اعتبار برای نوسازی سامانه‌های کنترل ترافیک هوایی را مطرح کرده بود.
همچنین ۳۰.۱ میلیارد دلار اعتبار دیگر برای ارتقای فرودگاه‌ها و زیرساخت‌های هوانوردی در برنامه‌های دولت قرار گرفته است، اما برخی کارشناسان گفته‌‍اند که حتی با این مبالغ نمیتوان فرسودگی زیرساخت‌های آمریکا را به طور کامل بهبود بخشید.
۸- بحران اعتماد به امنیت پرواز/ پیامدهای اختلال اخیر تنها به زیان مالی شرکت‌ها و لغو پروازها محدود نمی‌شود. سرگردانی مسافران، بلاتکلیفی سفرهای تجاری و تکرار تأخیرها می‌تواند اعتماد عمومی به پایداری شبکه حمل‌ونقل هوایی آمریکا را تحت تأثیر قرار دهد. صنعت هوانوردی یکی از ارکان اصلی اقتصاد این کشور است و اختلال در عملکرد آن، گردشگری، تجارت و ارتباطات اقتصادی را نیز با مشکل مواجه می‌کند. تکرار چنین حوادثی این نگرانی را تقویت می‌کند که زیرساخت‌های حیاتی آمریکا با وجود هزینه‌های سنگین و فناوری پیشرفته، همچنان در برابر نقص‌های فنی و اختلالات گسترده آسیب‌پذیر هستند.
منبع: همشهری
