حجت‌الاسلام محمد ملک‌زاده، عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و کارشناس مسائل سیاسی، در گفت‌وگو با خبرنگار سرویس سیاسی خبرگزاری رسا، با گرامیداشت هفته هوافضا و سالگرد شهادت تهرانی مقدم، به تبیین مهم‌ترین درس شهید تهرانی‌مقدم و شهید حاجی‌زاده برای امروز صنعت دفاعی ایران پرداخت و تصریح کرد: تجربه 48 ساله انقلاب اسلامی به ما آموخت که قدرت دفاعی کشور محصول پیوند میان خودباوری ملی، دانش بومی، ابتکار علمی، مدیریت جهادی و شناخت واقع‌بینانه از محیط تهدیدات است. شهیدان حسن تهرانی‌مقدم و امیرعلی حاجی‌زاده را می‌توان از برجسته‌ترین نمادهای این تفکر دانست؛
تفکری که امنیت کشور را نه در وابستگی به قدرت‌های خارجی، بلکه در توانمندسازی درونی و ایجاد قدرت بازدارندگی جست‌وجو می‌کرد. خودباوری و مدیریت جهادی؛ مهم‌ترین درس شهید تهرانی‌مقدم برای صنعت دفاعی حجت‌الاسلام ملک‌زاده با بیان اینکه مهم‌ترین درس شهید تهرانی‌مقدم، باور به توانستن و تبدیل خودباوری به قدرت علمی و فناوری بومی با مدیریت جهادی است، ابراز داشت: شهید تهرانی‌مقدم در شرایطی فعالیت خود را آغاز کرد که ایران در حوزه موشکی با محدودیت‌های جدی فنی، علمی و تجهیزاتی روبه‌رو بود.
در دوران دفاع مقدس، نیازهای فوری کشور و مشکلات تأمین تجهیزات از خارج، او را به این جمع‌بندی رساند که امنیت ملی را نمی‌توان به اراده و همکاری دیگران وابسته کرد. از همین رو، مسیر خودکفایی، تحقیق و توسعه و تربیت نیروهای متخصص را دنبال کرد. عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی خاطرنشان کرد: در مجموع، اگر بخواهیم درس شهید تهرانی‌مقدم را برای امروز در یک جمله خلاصه کنیم، باید بگوییم امنیت پایدار از مسیر علم، خودباوری، خودکفایی و افزایش قدرت تولید فناوری حاصل می‌شود، نه از انتظار برای رفع تهدیدها توسط دیگران.
این درس امروز باید از حوزه موشکی فراتر برود و در سایر بخش‌های صنایع دفاعی، هوافضا، پدافند، جنگ الکترونیک، فناوری‌های نوین و سایر عرصه‌های راهبردی کشور دنبال شود. قدرت موشکی ایران؛ میراث فکری و راهبردی شهیدان تهرانی‌مقدم و حاجی‌زاده وی با بیان اینکه قدرت موشکی ایران امروز را می‌توان ادامه مستقیم تفکر شهید تهرانی‌مقدم و شهید حاجی‌زاده دانست و گفت: قدرت موشکی امروز ایران را می‌توان ادامه تاریخی، سازمانی و فکری مسیری دانست که شهید تهرانی‌مقدم آغاز کرد و شهید حاجی‌زاده در مراحل بعدی آن را توسعه داد؛
البته این پیشرفت حاصل تلاش جمعی دانشمندان، متخصصان، فرماندهان و مجموعه‌های دفاعی کشور نیز بوده است. اما نکته مهم این است که شهید حاجی‌زاده از همان سال‌های شکل‌گیری فرماندهی موشکی، در کنار شهید تهرانی‌مقدم حضور داشت و از بنیان‌گذاران این مجموعه بود. شهادت فرماندهان؛ مسیر پیشرفت و اقتدار دفاعی کشور را متوقف نمی‌کند این کارشناس سیاسی افزود: بنابراین، رابطه میان این دو صرفاً رابطه دو فرمانده در دو مقطع تاریخی نیست؛ بلکه رابطه انتقال تجربه، دانش، تفکر و مسئولیت‌پذیری از یک نسل به نسل دیگر است.
نسل جوان انقلابی امروز استمرار دهنده این مسیر در ابعاد راهبردی، علمی و مدیریتی است. از این منظر، شهادت فرماندهان بزرگ هرگز به معنای توقف یا تضعیف مسیر آنان نیست. حجت‌الاسلام ملک‌زاده اظهار کرد: یکی از شاخص‌های موفقیت انقلاب اسلامی این است که پس از فقدان بنیان‌گذاران و کارگزاران خدوم آن نیز توانسته با تکیه بر دانش انباشته، ساختارهای پایدار و نیروی انسانی متخصص به حرکت خود ادامه دهد. قدرت واقعی انقلاب در این نیست که به یک فرمانده وابسته بماند؛ بلکه در این است که اندیشه و توانمندی او به یک سرمایه پایدار ملی تبدیل شود.
وی به تحلیل نظریه «دنیای بدون موشک و عدم پیشرفت در صنایع موشکی» با امنیت ملی ایران در شرایط تهدید فعلی پرداخت و ابراز داشت: در سطح آرمانی، شاید دنیای عاری از جنگ، خشونت و مسابقه تسلیحاتی، خواسته‌ای انسانی و قابل دفاع باشد. اما مسئله این است که آیا می‌توان در شرایطی که برخی قدرت‌ها همچنان از ابزار نظامی برای اعمال اراده سیاسی، تهدید و فشار بر کشورهای دیگر استفاده می‌کنند، یک‌جانبه از ظرفیت‌های دفاعی خود صرف‌نظر کرد؟! قطعا چنین رویکردی با واقعیت‌های امنیت ملی ایران سازگار نیست.
خلع سلاح یک‌جانبه صلح و امنیت را برای ایران به ارمغان نمی‌آورد حجت الاسلام ملک زاده به ارزیابی دلایل اصلی این مسأله پرداخت و تصریح کرد: اولا؛ در روابط بین‌الملل، قدرت‌های بزرگ همواره از ابزارهای اقتصادی، سیاسی، اطلاعاتی و نظامی برای تأمین منافع خود استفاده کرده‌اند. در چنین شرایطی، اتکا به وعده‌های دیگران بدون برخورداری از ظرفیت دفاعی مستقل، می‌تواند آسیب‌پذیری کشور را به شدت افزایش دهد.
عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی اظهار کرد: وجود پایگاه‌های نظامی قدرت‌های خارجی در منطقه، تهدیدهای مکرر علیه ایران، تجربه جنگ تحمیلی و حملات نظامی، نشان می‌دهد که ایران نمی‌تواند محاسبات امنیتی خود را صرفاً بر مبنای حسن نیت دیگران تنظیم کند. این کارشناس سیاسی خاطرنشان کرد: ثانیا؛ قدرت موشکی یکی از مؤلفه‌های بازدارندگی دفاعی کشور است. بازدارندگی به این معناست که هزینه تجاوز برای طرف مقابل به اندازه‌ای افزایش یابد که از اقدام نظامی منصرف شود. از این منظر، توان دفاعی معتبر می‌تواند احتمال محاسبه اشتباه دشمن و تحمیل جنگ را کاهش دهد.
عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی تصریح کرد: اگر ایران از توان دفاعی خود بکاهد، اما طرف‌های تهدیدکننده همچنان از برتری تسلیحاتی و نظامی برخوردار باشند، نتیجه قطعا صلح و امنیت برای ایران نخواهد بود؛ بلکه زمینه فشار بیشتر و افزایش آسیب‌پذیری را فراهم خواهد کرد. امنیت پایدار زمانی شکل می‌گیرد که عوامل تهدیدکننده نیز تغییر کنند و ترتیبات معتبر و متقابل برای حفظ صلح ایجاد شود. عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی افزود: بنابراین نکته محوری در نقد نظریه «دنیای بدون موشک» این است که صلح با خلع سلاح یک‌جانبه هرگز تحقق نخواهد یافت.
دنیای بدون موشک زمانی می‌تواند به یک آرمان عملی تبدیل شود که دنیای بدون تهدید، تجاوز، سلطه‌طلبی و تبعیض در برخورداری از امنیت نیز تحقق یابد. چنین دنیایی از ابتدای خلقت بشر تاکنون سابقه نداشته است به همین دلیل ما طبق دستور قرآن کریم مکلف به افزایش توانمندی نظامی در همه ابعاد برای حفظ بازدارندگی در برابر دشمن هستیم.
وی با اشاره مهم‌ترین خطر گفتمان «اولویت گفت‌وگو بر موشک» ابراز داشت: به نظر من، مهم‌ترین خطر این گفتمان، ایجاد دوگانه کاذب میان دیپلماسی و قدرت دفاعی، و نادیده گرفتن نقش بازدارندگی در تأمین امنیت و داشتن دست برتر در دیپلماسی و القای این تصور است که برای رسیدن به توافق و تعامل با جهان باید از مؤلفه‌های قدرت ملی چشم‌پوشی کرد.
این کارشناس مسایل سیاسی با بیان اینکه دیپلماسی زمانی می‌تواند از موضع اقتدار و استقلال عمل کند که کشور از ظرفیت‌های لازم برای دفاع از منافع و امنیت خود برخوردار باشد، تصریح کرد: تضعیف توان بازدارندگی می‌تواند این تصور را در طرف مقابل ایجاد کند که هزینه اقدام نظامی یا فشار بیشتر کاهش یافته است. در چنین شرایطی، حتی اگر هدف اولیه سیاست خارجی جلوگیری از جنگ باشد، فقدان بازدارندگی کافی می‌تواند احتمال جنگ را افزایش دهد.
پیشرفت فناوری‌های راهبردی نباید به مذاکرات خارجی گره بخورد عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی اظهار کرد: یکی دیگر از خطرات مهم این گفتمان، محدود کردن افق پیشرفت کشور به ملاحظات سیاسی و مذاکرات خارجی است. وقتی این تصور شکل بگیرد که پیشرفت در فناوری‌های راهبردی مانعی برای تعامل با جهان است، انگیزه دانشمندان، متخصصان و نسل جوان برای ورود به عرصه‌های پیشرفته علمی نیز ممکن است تضعیف شود.
حجت الاسلام ملک زاده با بیان اینکه بزرگ‌ترین درس شهید تهرانی‌مقدم این بود که امنیت و پیشرفت کشور را نباید به اراده و اجازه دیگران وابسته کرد، گفت: او در شرایطی که کشور با محدودیت‌های شدید مواجه بود، به جای تسلیم شدن در برابر محدودیت‌ها، راه تولید دانش، فناوری و توانمندی داخلی را انتخاب کرد.
منبع: رسانیوز
