به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،
در جهان امروز که شکاف‌های اقتصادی، نابرابری‌های اجتماعی، بحران‌های طبیعی، جنگ‌ها و آوارگی‌ها، زندگی میلیون‌ها انسان را با دشواری مواجه کرده، فرهنگ داوطلبی بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. داوطلبی فقط کمک مالی به نیازمندان یا حضور در فعالیت‌های خیریه نیست، بلکه نوعی نگرش به زندگی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی است که در آن انسان، رنج دیگری را بی‌ارتباط با سرنوشت خود نمی‌داند. فرهنگ داوطلبی یعنی باور به اینکه برای ساختن جامعه‌ای بهتر، هر فرد می‌تواند سهمی داشته باشد؛ حتی اگر این سهم اندک باشد. این نگرش در تمدن ایرانی ریشه‌ای عمیق دارد.
در سنت ایرانی، نیکوکاری، دستگیری از ضعیفان، میهمان‌نوازی، جوانمردی و احترام به انسان، همواره از فضیلت‌های اخلاقی به شمار آمده‌اند. این نگاه، مرزهای جغرافیایی، قومی و زبانی را پشت سر می‌گذارد و انسان را به دلیل انسان‌بودن، شایسته احترام و حمایت می‌داند. جامعه‌ای که به نیکوکاری باور دارد، باید بتواند این باور را به رفتار مستمر، سازمان‌یافته و اثربخش تبدیل کند. کمک به مناطق محروم کشور، به‌ویژه در استان‌هایی مانند سیستان‌‌وبلوچستان، خراسان جنوبی، کرمان، هرمزگان و بخش‌هایی از مناطق روستایی و مرزی، یکی از عرصه‌های مهم تحقق این مسئولیت اجتماعی است.
در بسیاری از این مناطق، محرومیت فقط به کمبود منابع مالی محدود نمی‌شود؛ دسترسی دشوار به آب سالم، آموزش باکیفیت، خدمات بهداشتی و درمانی، فرصت‌های شغلی، زیرساخت‌های ارتباطی و امکانات فرهنگی، مجموعه‌ای از مشکلات به‌هم‌پیوسته را شکل داده است. در چنین شرایطی، حضور داوطلبان می‌تواند فراتر از کمک‌های مقطعی، به ایجاد فرصت‌های تازه برای زندگی بهتر منجر شود. برای مثال، یک گروه داوطلب می‌تواند در کنار کمک به تأمین آب آشامیدنی، برای آموزش مهارت‌های مدیریت منابع آب نیز برنامه‌ریزی کند؛
یک گروه از معلمان می‌توانند با برگزاری کلاس‌های آموزشی و حمایت تحصیلی، مسیر آینده کودکان مناطق کم‌برخوردار را تغییر دهند؛ پزشکان و کادر درمان می‌توانند با حضور در مناطق دورافتاده، بخشی از خلأ خدمات درمانی را جبران و فعالان اقتصادی نیز می‌توانند با حمایت از داوطلبان، به پایداری این روند کمک کنند. در این سال‌ها در مناطق محروم آموخته‌ام داوطلبی نباید به معنای حضور کوتاه‌مدت و تصمیم‌گیری از بیرون برای جوامع محروم باشد. کمک مؤثر زمانی شکل می‌گیرد که مردم همان مناطق در شناسایی نیازها، طراحی برنامه‌ها و اجرای طرح‌ها مشارکت داشته باشند.
هدف باید توانمندسازی انسان‌ها باشد، نه وابسته‌کردن آنان به کمک‌های مستمر دیگران. کرامت انسانی اقتضا می‌کند هیچ فعالیت خیرخواهانه‌ای به تحقیر، نمایش فقر یا نادیده‌گرفتن توانایی‌های مردم محلی منجر نشود. از سوی دیگر، مسئولیت انسانی به مرزهای جغرافیایی محدود نیست. امروز بحران‌های انسانی در نقاط مختلف جهان، از جنگ و آوارگی گرفته تا خشک‌سالی، گرسنگی، بیماری و بلایای طبیعی، ضرورت گسترش همکاری‌های فرامرزی را آشکار کرده‌اند. انسان‌دوستی زمانی به بلوغ می‌رسد که ملیت، مذهب، زبان و نژاد، مانعی برای یاری‌رساندن به انسان‌های نیازمند نباشد.
در این میان، سازمان‌های مردم‌نهاد و خیریه‌های حرفه‌ای می‌توانند حلقه اتصال میان نیت خیر افراد و نیازهای واقعی جوامع باشند. شفافیت مالی، پاسخ‌گویی، ارزیابی نتایج، رعایت شأن دریافت‌کنندگان کمک و استمرار فعالیت‌ها، از الزامات اعتماد عمومی به این مجموعه‌هاست. نیکوکاری اگر با دانش، برنامه‌ریزی و نظارت همراه شود، از یک اقدام احساسی، به سرمایه‌ای اجتماعی و ماندگار تبدیل خواهد شد. همچنین باید فرهنگ داوطلبی را به صورت عمومی تقویت کرد.
آموزش مشارکت اجتماعی، فعالیت‌های گروهی، کمک به سالمندان، حفاظت از محیط زیست، حمایت از کودکان محروم و مشارکت در برنامه‌های محلی می‌تواند نسلی مسئولیت‌پذیرتر و همدل‌تر تربیت کند. داوطلبی نباید صرفا به ثروتمندان یا افراد دارای امکانات مالی محدود شود؛ هر انسانی می‌تواند با تخصص، زمان، تجربه، دانش یا حتی همراهی و همدلی خود به دیگران کمک کند. باید پذیرفت فرهنگ داوطلبی فقط راهی برای کمک به نیازمندان نیست، بلکه راهی برای بازسازی پیوندهای انسانی و تقویت سرمایه اجتماعی در جامعه است.
جامعه‌ای که در آن افراد نسبت به رنج یکدیگر حساس باشند، در برابر بحران‌ها تاب‌آوری بیشتری خواهد داشت و احساس تعلق و اعتماد متقابل در آن تقویت می‌شود.
تمدن ایرانی و آموزه‌های باستانی، میراثی ارزشمند از نیک‌اندیشی، جوانمردی و انسان‌دوستی در اختیار ما گذاشته‌اند. اکنون وظیفه ماست که این میراث را از کتاب‌ها، اشعار و توصیه‌های اخلاقی به میدان عمل بیاوریم. فرهنگ داوطلبی، تجلی زنده همین میراث است. پس تردید و درنگ جایز نیست؛ در این روزهای سخت میهن، زمان آن است که هر فردی با هر جایگاه و توانی، چه فوتبالیست باشد و چه هنرمند، چه بانکدار باشد و چه تاجر، چه هنرمند باشد و چه سینماگر، چه گالری‌دار باشد و چه نویسنده، از فرصت همراهی داوطلبانه خود برای کمک به محرومان دریغ نورزد.
منبع: شبکه شرق
