نورنیوز-گروه سیاسی: جنگ میان امریکا و ایران وارد مرحله‌ای شده که فشار اقتصادی، معادلات تنگه هرمز و هزینه‌های داخلی آمریکا در کنار تهدیدهای نظامی و تحرکات دیپلماتیک، مسیر تحولات را شکل می‌دهند؛ مسیری که هنوز چشم‌انداز روشنی برای پایان آن دیده نمی‌شود و تصمیم‌های بعدی را سرنوشت‌ساز کرده است. فشار اقتصادی واشنگتن؛ از محاصره ایران تا افزایش هزینه‌های آمریکا دولت ترامپ در شرایطی راهبرد فشار اقتصادی و محاصره ایران را به‌عنوان گزینه جایگزین جنگ مستقیم و توافق سیاسی دنبال می‌کند که نشانه‌های افزایش هزینه‌های این سیاست در داخل آمریکا نیز آشکارتر شده است.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در نشست غیرعلنی وزرای خارجه گروه هفت در پاریس، با تشریح رویکرد واشنگتن اعلام کرده است که دولت ترامپ قصد ندارد میان بازگشت به جنگ و امضای توافق صلح یکی را انتخاب کند و گزینه سوم، ادامه محاصره و فشار اقتصادی بر ایران است. روبیو با طرح این ادعا که فشار اقتصادی سرانجام ایران را به توافق وادار خواهد کرد، گفته است ایرانی‌ها در نهایت باید غذا بخورند و واقعیت‌های اقتصادی بر تصمیم‌های آنان تأثیر خواهد گذاشت.
این رویکرد در حالی دنبال می‌شود که گزارش نیویورک‌تایمز از ناکامی تلاش‌های آمریکا برای متقاعد کردن ترکیه، عراق و پاکستان به بستن مرزهای زمینی با ایران حکایت دارد. این کشورها به دلیل پیامدهای اقتصادی و اجتماعی چنین اقدامی، در برابر خواسته واشنگتن مقاومت کرده‌اند. در همین چارچوب، آمریکا نیروی ویژه‌ای با عنوان «دروازه آهنین» را برای هدف قرار دادن تجارت و مبادلات مرزی راه‌اندازی کرده است؛ اقدامی که نشان‌دهنده تلاش واشنگتن برای گسترش دامنه فشار اقتصادی است. تنگه هرمز؛
محور تعیین‌کننده معادلات سیاسی و اقتصادی تنگه هرمز همچنان یکی از اصلی‌ترین محورهای تقابل تهران و واشنگتن است. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، تأکید کرده است که این آبراه دیگر به شرایط پیش از جنگ بازنخواهد گشت و وضعیت جدید آن بخشی از توافق موردنظر ایران در قالب هفت بند است. قالیباف همچنین اعلام کرده است که تهران پاسخ روشن و شفافی شامل مطالبات قانونی خود به طرف آمریکایی ارائه کرده، اما واشنگتن تاکنون پاسخ رسمی و مشخصی به طرح ایران نداده است.
رئیس مجلس تصریح کرده است که بازگشایی تنگه هرمز و ازسرگیری مذاکرات، مستلزم اجرای کامل شرایط هفت‌گانه ایران از سوی آمریکاست. در تحولی مرتبط، نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس اعلام کرده است دو شناور فله‌بر که با جعل اسناد و بدون هماهنگی به سمت بنادر کشورهای جنوب خلیج فارس حرکت کرده بودند، با برخورد قانونی مواجه شدند و با پذیرش تعهدات اعلامی، از ورود نامشان به فهرست عدم سازگاری جلوگیری کردند.
از سوی دیگر، سنتکام مدعی شده، مسیرهای اصلی عبور در تنگه هرمز عاری از مین‌های دریایی هستند و آمریکا همچنان برای حفظ مسیرهای دریایی و اعمال تحریم‌های دریایی علیه ایران تلاش می‌کند. هم‌زمان افزایش قیمت نفت، بازتاب مستقیم تداوم تنش‌ها در آبراه راهبردی خلیج فارس بوده است. قیمت نفت برنت به حدود ۹۳ دلار رسیده و نگرانی‌ها درباره آینده عرضه انرژی و پیامدهای اقتصادی مرتبط با تداوم درگیری‌ها افزایش یافته است. هزینه جنگ در آمریکا؛ از بنزین چهار دلاری تا اعتراض کنگره هزینه‌های اقتصادی و سیاسی جنگ به یکی از مهم‌ترین محورهای انتقاد داخلی از دولت ترامپ تبدیل شده است.
پتی موری، سناتور ارشد آمریکایی، هزینه جنگ علیه ایران را برای مالیات‌دهندگان آمریکایی دست‌کم ۴۷ میلیارد دلار اعلام کرده و تأکید کرده است خسارت‌های واقعی و تلفات جانی نظامیان بسیار فراتر از این رقم است. او همچنین با انتقاد از نبود هدف روشن و برنامه مشخص برای پایان جنگ، اعلام کرده است با آغاز به کار اکثریت جدید دموکرات در کنگره، تمام تلاش خود را برای پایان دادن به این درگیری به کار خواهد گرفت. چاک شومر، رهبر دموکرات‌های سنای آمریکا نیز ادعای پیت هگست درباره دستیابی به پیروزی تاریخی در جنگ ایران را مضحک خوانده است.
شومر افزایش قیمت هر گالن بنزین به بیش از چهار دلار، تداوم حملات پراکنده به کشتی‌های عبوری و تلاش برای پنهان کردن آمار تلفات نظامیان آمریکایی را با ادعای پیروزی تاریخی ناسازگار دانسته است. همچنین بر اساس نظرسنجی ایپسوس، ۷۱ درصد آمریکایی‌ها خواهان پایان جنگ ایران با فشار کنگره جدید هستند؛ موضوعی که از افزایش اهمیت مخالفت افکار عمومی با ادامه درگیری‌ها حکایت دارد. برنی سندرز نیز جنگ علیه ایران را در کنار جنگ‌های ویتنام و عراق، مبتنی بر دروغ دانسته و از سیاست خارجی واشنگتن انتقاد کرده است. بحران سیاسی پنتاگون؛
آرامش موقت هگست در آستانه کنگره جدید در کنار فشارهای اقتصادی، آینده سیاسی وزیر جنگ آمریکا نیز با ابهام روبه‌رو شده است. پایگاه خبری اکسیوس گزارش داده است پیت هگست با حمایت جمهوری‌خواهان فعلاً از بررسی طرح استیضاح خود در مجلس نمایندگان عبور کرده، اما این مصونیت سیاسی احتمالاً با آغاز به کار کنگره جدید در ژانویه دوام نخواهد داشت. بر اساس این گزارش، دموکرات‌ها ممکن است بار دیگر پرونده استیضاح او را با جدیت بیشتری دنبال کنند.
در همین حال، گزارش نیویورک‌تایمز از انتقال اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، به یک پایگاه نظامی به دلیل نگرانی‌های امنیتی و تهدیدهای منتسب به ایران حکایت دارد. این روزنامه همچنین نوشته است دست‌کم شش مقام ارشد دولت آمریکا در سال گذشته به دلایل امنیتی محل سکونت خود را ترک کرده و به پایگاه‌های نظامی یا مکان‌های امن منتقل شده‌اند. این تحولات در کنار اختلافات سیاسی درباره جنگ، هزینه‌های نظامی و افزایش نگرانی‌های امنیتی، فضای داخلی دولت ترامپ را پیچیده‌تر کرده است. تهران؛
آمادگی برای پاسخ گسترده‌تر و تغییر محاسبات نظامی مقامات نظامی و سیاسی ایران در تازه‌ترین مواضع خود بر آمادگی برای مقابله با هرگونه تجاوز جدید تأکید کرده‌اند. سرلشکر عبداللهی، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، هشدار داده است هر کانون تهدید علیه ایران هدف عملیات نامتقارن قرار خواهد گرفت و هر اقدام تازه آمریکا و رژیم صهیونیستی با پاسخی شدیدتر مواجه می‌شود. امیر حیدری، جانشین رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، نیز اعلام کرده،هر کشوری که مبدأ یا تسهیل‌کننده حمله علیه ایران باشد، چه از طریق پرواز هواپیما و چه شلیک موشک، در بانک اهداف مشروع نیروهای مسلح قرار خواهد گرفت.
وی همچنین از رفع محدودیت‌های جغرافیایی و تدوین بانک اهدافی جامع و به‌روزشده خبر داده که پایگاه‌ها و نقاط مورد استفاده آمریکا و رژیم صهیونیستی در منطقه و خارج از آن را دربرمی‌گیرد. محسن رضایی نیز با اشاره به تغییر محدودیت‌های دفاعی ایران گفته است در صورت وقوع جنگ جدید، این محدودیت‌ها بیش از گذشته لغو خواهد شد. او همچنین پیش‌بینی کرده است در صورت حمله مجدد، جنگ بر اساس محاسبات طرف مقابل بیش از سه تا پنج روز ادامه نخواهد یافت.
رضایی در گفت‌وگو با شبکه المیادین، مدیریت دفاعی ایران را قدرتمندتر از مدیریت ژنرال‌های آمریکایی توصیف کرده و گفته است ایران توانسته است هفت پهپاد آمریکایی را تحت کنترل درآورد و به‌صورت سالم به غنیمت بگیرد. او همچنین از به‌غنیمت گرفتن دو زیردریایی پیشرفته سخن گفته است. در همین حال، حیدری از انهدام سامانه‌های پیشرفته راداری، تجهیزات جنگ الکترونیک و عقب‌نشینی ناوهای آمریکایی خبر داده و تأکید کرده است نیروهای مسلح برای مقابله با هرگونه اقدام جدید آمادگی دارند.
سردار طلایی‌نیک سخنگوی وزارت دفاع نیز با تأکید بر موضع قاطع ایران اعلام کرده است طرف مقابل باید مطالبات به‌حق جمهوری اسلامی را بپذیرد یا در میدان رزم تسلیم شود. دیپلماسی در بن‌بست؛ پیام‌های متناقض از واشنگتن و تأکید تهران بر شروط هفت‌گانه در عرصه سیاسی، هم‌زمان با ادامه فشار اقتصادی، نشانه‌هایی از تمایل واشنگتن برای بازگشت به مسیر مذاکره نیز مطرح شده است. وال‌استریت ژورنال گزارش داده است دونالد ترامپ برای ازسرگیری مذاکرات با ایران آمادگی دارد و جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، در حال بررسی گفت‌وگوی مستقیم با یک مقام ارشد امنیتی ایران است.
البته بحث اعزام ونس همچنان در مرحله مقدماتی توصیف شده است. در مقابل، قالیباف تأکید کرده است واشنگتن برای بازگشت به مذاکرات باید شروط هفت‌گانه ایران را به‌طور کامل اجرا کند. او همچنین گفته است آمریکایی‌ها به مسکو سفر کرده و از ولادیمیر پوتین خواسته‌اند برای انجام مذاکرات مستقیم میان تهران و واشنگتن با ایران گفت‌وگو کند. عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، نیز در واکنش به اظهارات روبیو، سیاست فشار اقتصادی و وادار کردن ملت ایران به تبعیت از دستورات واشنگتن را محکوم کرده و آن را از عوامل شکست سیاست‌های آمریکا دانسته است.
در همین حال، دبیر شورای عالی امنیت ملی اعلام کرده است ذخایر مواد غنی‌شده در ایران باقی خواهد ماند و این موضوع به دوستان روس نیز اطلاع داده شده است. ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه، نیز تأکید کرده است تصمیم‌گیری درباره ذخایر اورانیوم غنی‌شده صرفاً در صلاحیت ایران قرار دارد. از سوی دیگر، مسعود پزشکیان و شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، در آنتالیا دیدار کردند و درباره توسعه روابط سیاسی و اقتصادی، همکاری‌های منطقه‌ای و تقویت ثبات و امنیت گفت‌وگو کردند.
قالیباف رییس مجلس ایران نیز طی سخنانی از تکرار الگوی میانجی‌گری چین میان ایران و عربستان برای تقویت امنیت منطقه استقبال کرده و تأکید کرده است امنیت پایدار باید به دست کشورهای منطقه تأمین شود و حضور آمریکا عامل بی‌ثباتی است. پیامدهای منطقه‌ای جنگ؛ از حمایت مقاومت تا خسارات جنگ تحولات جنگ همچنان فراتر از مرزهای ایران و آمریکا، ابعاد منطقه‌ای و بین‌المللی دارد. کتائب حزب‌الله عراق با اعلام حمایت از جمهوری اسلامی ایران تأکید کرده است تهران را در برابر دشمنان تنها نخواهد گذاشت و دفاع از سلاح مقاومت را خط قرمز خود می‌داند.
شیخ نعیم قاسم، دبیرکل حزب‌الله لبنان نیز هدف اصلی آمریکا و رژیم صهیونیستی را تسلط بر منابع راهبردی و ثروت‌های منطقه دانسته و بر ضرورت هم‌افزایی کشورهای منطقه و نیروهای مقاومت تأکید کرده است. در همین حال، نتانیاهو نشست امنیتی دیگری با حضور مقام‌های ارشد نظامی و امنیتی رژیم صهیونیستی درباره ایران برگزار می‌کند. گادی آیزنکوت نیز درباره هرگونه اقدام نظامی در دوره انتقالی به نتانیاهو هشدار داده است.
در بعد زیست‌محیطی، مسعود پزشکیان در کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد خواستار اقدام جامعه جهانی برای جبران خسارات ناشی از حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران و غزه شده است. رئیس‌جمهور اعلام کرده است حمله به تأسیسات سوخت عسلویه موجب انتشار حدود ۵۰۰ هزار تن دی‌اکسید کربن و حمله به مخازن سوخت اطراف تهران باعث انتشار حدود یک میلیون تن از این گاز شده است. پزشکیان تأکید کرده است محیط زیست قربانی خاموش جنگ‌هاست و آثار تخریب آن می‌تواند تا نسل‌های آینده باقی بماند.
وی خواستار پیوند دادن تعهدات اقلیمی در دوران صلح با مسئولیت‌های زیست‌محیطی در زمان جنگ شده است.
منبع: نورنیوز
