به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-فاطمه نصیری؛ هنری مورتیمر دوراند، دیپلمات ارشد بریتانیا و وزیرمختار این کشور در تهران از اواخر سال 1272 تا اوایل سال 1276 بود. او در گزارشی محرمانه به تاریخ ۵ مهر ۱۲۷۴ شمسی یعنی چهل و هفتمین سال سلطنت ناصرالدین شاه، وضعیت داخلی ایران را برای وزارت خارجه بریتانیا را تشریح کرده و می‌نویسد:« تردیدی نیست که اگر با معیارهای اروپایی قضاوت کنیم، شرایط داخلی ایران اصلا رضایت‌بخش نیست. شاه حکومت ایالات و مناصب مهم دولتی را بطور منظم به کسی که بیش‌ترین پول را بپردازد برای دوره‌های کوتاه می‌فروشد.
به همین سبب، کشور را غارت می‌کنند و نظام اداری به شدت نابسامان است. دولت مرکزی ضعیف است و نه فقط از سوی حکمرانان محلی بلکه از سوی ملاها هم که قدرت‌شان بسیار بیشتر از آن است که باید باشد، نادیده گرفته می‌شود. اوضاع مالی بسیار مغشوش است و طی سه سال گذشته میزان کسری سالانه ۵۰٬۰۰۰ لیره استرلینگ بوده است. بخش قابل توجهی از حقوق سربازان و کسانی که در دیگر بخش‌های دولتی کار می‌کنند، پرداخت نشده است. ارتش گروهی از عوام‌الناس‌اند که نه اسلحه و مهمات به‌دردخور دارند و نه چیزی به اسم نظم و انضباط. در کشور هیچ محکمه قضایی قابل اعتمادی نیست.
عملا جاده‌ای وجود ندارد، در نتیجه گسترش تجارت با موانع بسیار روبه‌روست. سرانجام، مملکت پر است از پول بی‌ارزشی که باعث کمبود بیشتر و فشار بیشتر بر فقر است و این منجر به شورش‌هایی برای نان شده است. از جمله عوامل عمده این وضعیت، حرص و آز و بی‌عرضگی شاه است.»
منبع: دنیای اقتصاد
