رویداد۲۴| بررسی دفترچه‌های انتخاب رشته کنکور سراسری و اطلاعیه‌های دانشگاه‌ها در مقاطع تحصیلی گوناگون نشان می‌دهد امسال بسیاری از دانشگاه‌های تهران اعم از دولتی، آزاد، غیرانتفاعی و… اعلام کرده‌اند هیچ تضمینی به دانشجویان خود به‌ویژه دانشجویان تحصیلات تکمیلی و همچنین دانشجویان شبانه (نوبت دوم) برای ارائه خوابگاه نمی‌دهند و این موضوع براساس مقطع، نوع دوره تحصیلی، بومی یا غیربومی بودن و ظرفیت اسکان هر دانشگاه تعیین می‌شود.
در چنین شرایطی، تعداد زیادی از دانشجویان غیربومی بدون خوابگاه می‌مانند و با توجه به هزینه بسیار بالای اجاره منزل در پایتخت، ناچارند به خوابگاه‌های خودگردان پناه ببرند. اغلب خوابگاه‌های خودگردان بخش خصوصی در تهران، دانشجویی – کارمندی هستند؛ محیط‌هایی که شباهت کمی به خوابگاه‌های وابسته به دانشگاه‌ها دارند و در کنار دانشجویان، معمولاً افرادی هم هستند که برای کار کردن در مشاغل مختلف به پایتخت آمده‌اند.
همچنین در حالی که خوابگاه‌های دانشجویی عادی بابت هر ترم از دانشجویان هزینه می‌گیرند، خوابگاه‌های خودگردان هزینه اقامت را به‌صورت ماهانه از متقاضیان خود دریافت می‌کنند و علاوه بر آن، بعضاً تا ۵ میلیون تومان بابت ودیعه از افراد می‌گیرند. هزینه ۱۰ تا ۲۰ برابری اقامت در پانسیون‌ها نسبت به خوابگاه‌های دانشگاه‌های دولتی هزینه خوابگاه‌های خودگردان خصوصی بسیار بیشتر از خوابگاه‌های دانشجویی متعلق به دانشگاه‌هاست.
به‌طور مثال، هزینه اقامت در اتاق‌های سه یا چهارتخته در خوابگاه‌های خودگردان مرکز شهر تهران ماهانه بین ۴ تا ۷.۷ میلیون تومان است، براساس نرخ‌های مصوب صندوق رفاه دانشجویان برای سال تحصیلی ۱۴۰۵ – ۱۴۰۶، هزینه اتاق‌های مشابه در خوابگاه‌های دانشگاه‌های دولتی به ازای هر ترم یعنی چهار ماه و نیم معادل ۱.۵ تا ۱.۸ میلیون تومان است و دانشگاه آزاد نیز این رقم را بین ۴.۲ تا ۵.۲ میلیون تومان اعلام کرده است.
درباره اتاق‌های پنج یا شش‌تخته نیز هزینه اقامت در خوابگاه‌های خودگردان مرکز شهر ماهانه بین ۳.۸ تا ۶.۷ میلیون تومان اعلام می‌شود، در حالی که نرخ مصوب خوابگاه‌های دانشگاه‌های دولتی برای این‌گونه اتاق‌ها بین ۱.۳ تا ۱.۶ میلیون تومان است و دانشگاه آزاد بین ۵.۲ تا ۶ میلیون تومان اعلام کرده است. با یک محاسبه سرانگشتی می‌توان برآورد کرد که در اتاق‌های دارای ظرفیت مشابه، هزینه اقامت در خوابگاه‌های خودگردان خصوصی حتی در مرکز شهر تهران بین ۱۰ تا ۲۰ برابر هزینه خوابگاه‌های دانشگاه‌های دولتی و بین ۴ تا ۸ برابر هزینه خوابگاه‌های دانشگاه آزاد است.
طبیعتاً هرچه پانسیون به شمال شهر نزدیکتر باشد، این فاصله بیشتر هم می‌شود. این یعنی دانشجویی که برای ادامه تحصیل راهی تهران می‌شود و به هر دلیلی در دانشگاه خود خوابگاه پیدا نمی‌کند، ناچار است یا هزینه‌های بالای اجاره منزل و البته ریسک‌های زیاد پیدا کردن هم‌خانه و زندگی در خانه دانشجویی را بپذیرد، یا به خوابگاه‌های خودگردان خصوصی پناه ببرد که هرچقدر هم گران باشند، بازهم در برابر هزینه‌های سرسام‌آور اجاره خانه در پایتخت، تا حدی به‌صرفه محسوب می‌شود.
مسأله فقط پیدا کردن یک تخت خالی نیست در بازار خوابگاه‌های خودگردان، دو عامل اصلی در تعیین هزینه اقامت مؤثر است؛ یکی موقعیت جغرافیایی خوابگاه و دوم تعداد تخت‌های اتاقی که متقاضی آن را انتخاب می‌کند. امکانات هر اتاق، میزان حریم خصوصی و شرایط پذیرش نیز از دیگر مواردی است که در قیمت خوابگاه‌های خودگردان نقش دارد. اما برای دانشجویی که درآمد ثابتی ندارد و از شهری دیگر برای تحصیل به پایتخت آمده است، حتی ارزان‌ترین گزینه‌ها یعنی ماهانه حدود ۴ میلیون تومان نیز رقم سنگینی محسوب می‌شود. مسأله فقط پیدا کردن یک تخت خالی نیست؛
فرآیند پیدا کردن محل اقامت متناسب با توان مالی و موقعیت دانشگاه دشوار است. اینجا موضوع فقط پیدا کردن یک تخت خالی برای اقامت نیست، بلکه دانشجوی متقاضی خوابگاه خودگردان باید میان قیمت، حریم شخصی، امنیت، امکانات خوابگاه و دسترسی شهری آن، تعادل برقرار کند و همین مسأله، انتخاب خوابگاه‌های خودگردان سطح شهر را برای دانشجویان دشوار می‌کند.
البته این روز‌ها همه پانسیون‌ها در فضای مجازی آگهی می‌گذارند و متقاضیان به‌راحتی می‌توانند با مشاهده آگهی‌ها، شرایط خوابگاه‌ها را با یکدیگر مقایسه کنند، اما اطلاعات درج‌شده در آگهی‌ها لزوماً با شرایط واقعی خوابگاه‌ها مطابقت ندارد و به همین دلیل، دانشجو حتماً باید از چند خوابگاه بازدید کند تا بتواند گزینه مناسب را پیدا کند. هزینه اقامت در خوابگاه‌های خودگردان؛ از شمال تا جنوب تهران بررسی قیمت‌ها و شرایط تعدادی از خوابگاه‌های خودگردان خصوصی در مناطق مختلف تهران نشان می‌دهد که فاصله هزینه اقامت در اتاق‌های یک‌تخته و چندتخته قابل توجه است.
به طور کلی، هرچه ظرفیت اتاق‌ها افزایش پیدا می‌کند، هزینه اقامت هر نفر کاهش می‌یابد؛ هرچند امکانات و البته موقعیت جغرافیایی نیز در تعیین نرخ‌ها مؤثر است؛ به نحوی که مشابه بازار مسکن، هزینه اقامت در پانسیون‌ها عموماً از جنوب به شمال پایتخت افزایش پیدا می‌کند. در نمونه‌های بررسی‌شده در این گزارش، در شمال تهران هزینه اقامت در اتاق‌های یک‌تخته به ۲۳ تا ۲۶ میلیون تومان و اتاق‌های دوتخته به ۱۶ تا ۱۸ میلیون تومان در ماه می‌رسد. در اتاق‌های سه‌تخته یا چهارتخته نیز هزینه اقامت در این محدوده بین ۱۵ تا ۱۷.۵ میلیون تومان در ماه است.
برای اقامت در اتاق‌های پنج‌تخته یا شش‌تخته در شمال تهران نیز باید دست‌کم ماهی ۱۳.۵ میلیون تومان پرداخت کرد.
منبع: رویداد 24
