رویداد۲۴| نشریه فارن افرز در مقاله‌ای تفصیلی به قلم الیسون ماینور، پژوهشگر ارشد برنامه خاورمیانه در مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی (CSIS) و معاون پیشین فرستاده ویژه آمریکا در امور یمن، و نیت سوانسون، مدیر پروژه استراتژی ایران در شورای آتلانتیک و عضو پیشین تیم مذاکره‌کننده دولت ترامپ، به تشریح ابعاد میدانی و راهبردی بحران جاری پرداخت. نویسندگان تاکید می‌کنند که جنگ جاری در ارزیابی نهایی برای تمام طرف‌های درگیر یک شکست راهبردی است.
ایالات متحده و اسرائیل ثابت کرده‌اند که می‌توانند به برخی اهداف محدود نظامی، از جمله غرق کردن شناور‌های نیروی دریایی ایران، دست یابند. اما پس از هشت ماه نبرد و اعمال فشار سنگین، مشخص شده است که آنها نمی‌توانند اهداف کلان و بلندپروازانه خود را به کرسی بنشانند. این ناکامی‌ها مواردی، چون براندازی و تغییر رژیم، نابودی برنامه هسته‌ای ایران یا حتی بازگشایی اجباری تنگه هرمز، آبراهه‌ای که پیش از شروع جنگ اساساً مسدود نبود، را شامل می‌شود. در نقطه مقابل، جمهوری اسلامی ایران نیز توانایی خود را در بقا و تاب‌آوری تحت بمباران‌های هوایی سنگین به اثبات رسانده است.
با این حال، تهران نتوانسته محاصره نظامی و اقتصادی خفه‌کننده ارتش آمریکا را بشکند و به تهدید‌های دائمی جنگ علیه خاک خود پایان دهد. توهم پیروزی و ضرورت فرار از بازی با حاصل‌جمع صفر بر اساس این تحلیل، ورود منازعه به یک بن‌بست دردناک از لحاظ تئوریک باید در‌های مصالحه سیاسی را بگشاید، اما دو طرف عملاً از دادن امتیازات لازم ناتوان مانده‌اند. واشنگتن و تهران وضع موجود مخرب را به این دلیل حفظ کرده‌اند که به هر کدام توهم دستیابی به پیروزی را می‌دهد؛ وضعیتی که با تحمیل هزینه‌های مداوم به طرف مقابل آن را در داخل توجیه می‌کنند.
در نتیجه این نگرش، به جای حرکت به سوی توافق، هر دو طرف اکنون بر طبل آغاز دور تازه‌ای از حملات می‌کوبند. نویسندگان خاطرنشان می‌سازند که الگو‌های سنتی تعامل دیپلماتیک میان ایران و آمریکا در شرایط کنونی پاسخگو نیست. در بیانیه الجزایر ۱۹۸۱، تهران دیپلمات‌ها را در ازای دارایی‌های مسدودشده و عدم مداخله واشنگتن آزاد کرد و در توافق هسته‌ای ۲۰۱۵ نیز محدودیت بر غنی‌سازی را در ازای رفع تحریم‌ها پذیرفت. اما امروز، رسیدن به توافق مستقیم به دلایل فنی و اعتباری بسیار دشوار شده است.
از یک سو، ایران حاضر به دادن امتیازات هسته‌ای مورد نظر دونالد ترامپ نیست و ایالات متحده نیز از ارائه مشوق‌های مالی فوری و بازگشت‌ناپذیر درخواستی تهران خودداری می‌کند. از سوی دیگر، مسئله وجهه و اعتبار سیاسی مانع اصلی است؛ ترامپ برای توجیه خروج از برجام و ورود به این جنگ نیازمند امتیازات حداکثری است و ایران نیز حاضر به پذیرش منافعی کمتر از تفاهم‌نامه ژوئن گذشته نیست.
سازوکار آتش‌بس با مدیریت و میانجی‌گری پایتخت‌های عربی نویسندگان فارن افرز استدلال می‌کنند که کشور‌های عربی خلیج فارس اگرچه توان حل ریشه‌ای پرونده هسته‌ای را ندارند، اما می‌توانند آرامش را در حوزه‌های ملموس برقرار سازند. واشنگتن شاید حاضر نباشد صرفاً در ازای گشودن تنگه هرمز به تهران امتیاز مالی بدهد، اما هم‌پیمانان عرب آن ثروت و انگیزه بالایی برای این کار دارند.
منبع: رویداد 24
