باشگاه خبرنگاران جوان – شایفول بن شاهیدان، ارزیاب شورای بین‌المللی بنا‌ها و محوطه‌ها (ایکوموس) امروز (چهارشنبه ۶ آبان ماه) در سومین روز حضور خود در ماسوله، با هدف آشنایی نزدیک با فناوری‌های بومی، شیوه بهره‌برداری از منابع آب و فرایند‌های سنتی ذوب و استحصال آهن، از آسیاب آبی و کوره چهارمرحله‌ای این شهر تاریخی بازدید کرد. او در ادامه برنامه بازدید‌های تخصصی خود از ظرفیت‌ها و مؤلفه‌های میراثی ماسوله، از آسیاب آبی این شهر تاریخی بازدید کرد و در جریان سازوکار و نحوه عملکرد این سازه سنتی قرار گرفت.
آسیاب‌های آبی ماسوله از جمله جلوه‌های ارزشمند فناوری بومی و دانش سنتی جوامع محلی به شمار می‌روند که فعالیت آنها بر پایه انرژی حاصل از جریان آب رودخانه شکل گرفته است. این آسیاب‌ها با بهره‌گیری از نیروی طبیعی آب، نقش مهمی در آرد کردن غلات و تأمین نیاز‌های معیشتی ساکنان منطقه داشته‌اند و نمونه‌ای از انطباق هوشمندانه فناوری با شرایط طبیعی کوهستان محسوب می‌شوند.
ارزیاب ایکوموس همچنین از کوره چهارمرحله‌ای مستقر در بوستان ماسوله دیدن کرد؛ کوره‌ای که به سرپرستی دکتر اسدی و بر اساس نمونه‌های کهن کشف شده در جریان کاوش‌های باستان‌شناختی محوطه کهنه ماسوله بازسازی شده است. در این بازدید، نحوه عملکرد کوره و مراحل مختلف ذوب سنگ‌آهن خام ماسوله در سده‌های گذشته تشریح شد. کوره چهارمرحله‌ای بازسازی شده، بازنمایی مستندی از بخشی از فناوری‌های صنعتی و دانش فنی جوامع گذشته ماسوله است و می‌تواند در تبیین ابعاد کمتر شناخته شده تاریخ اقتصادی، تولیدی و زیست‌فناورانه این شهر تاریخی نقش مؤثری ایفا کند.
این برنامه با هدف آشنایی بیشتر ارزیاب ایکوموس با فعالیت‌های پژوهشی، باستان‌شناختی و حفاظتی انجام شد و زمینه‌ای برای درک ملموس‌تر از پیوند میان دانش سنتی و شیوه‌های معیشتی در ماسوله فراهم کرد.
بازدید از محوطه‌های فلزگری و سازه‌های حرارتی کهنه‌ماسوله و خانباجی‌سرا این کارشناس روز گذشته نیز از محوطه‌های فلزگری و استحصال سنگ‌آهن خام در کهنه‌ماسوله و خانباجی‌سرا بازدید کرد تا عملکرد سازه‌های حرارتی کشف‌شده در کاوش‌های باستان‌شناختی را از نزدیک مورد بررسی قرار دهد. او ضمن مشاهده محل کاوش‌های باستان‌شناختی، نحوه عملکرد سازه‌های حرارتی (کوره‌های فلزکاری و ساختار‌های حرارتی مرتبط با ذوب و فرآوری سنگ‌آهن خام) را بر اساس شواهد میدانی و لایه‌نگاری محوطه‌ها ارزیابی کرد.
این مرحله از ارزیابی، در پرونده «منظر فرهنگی ماسوله و سایت‌های آهنگری باستانی آن» اهمیتی بنیادین دارد؛ چرا که تداوم زنجیره فناورانه از استخراج و استحصال ماده خام تا فراوری فلز و آهنگری، پیوند چندصد ساله انسان، طبیعت، صنعت و معماری در این منظر فرهنگی را مستند می‌سازد و شواهد میدانی آن، مبنای تطبیق پرونده با معیار‌های میراث جهانی یونسکو خواهد بود.
در جریان این بازدیدها، ارزیاب ایکوموس با باستان‌شناسان و کارشناسان پرونده، درباره چگونگی سازوکار حرارتی سازه‌های کشف‌شده، تکنیک‌های استحصال فلز و پیوند این نظام‌های تولیدی با اقتصاد و معیشت مردم ماسوله گفت‌و‌گو و تبادل نظر کرد. منبع: میراث آریا
منبع: باشگاه خبرنگاران جوان
