رویداد۲۴| داستان، جانبازی ۱۰ کودک است؛ کودکان ۱۰ تا ۱۳ سال که از نهم اسفند در جریان جنگ ۴۰ روزه موشک به خانه یا نزدیک خانه، در خیابان و ورزشگاه بر سرشان بارید؛ تکه‌تکه شد و به بدن کوچک و نحیفشان اصابت کرد. به صورتشان خورد و چشم‌ها را نابینا و گوش‌ها را ناشنوا کرد، به سر خورد و مغزشان را مصدوم کرد، به روده و معده و مثانه و کلیه خورد و از کار انداختشان. به رحم و ریه خورد و زمین‌گیرشان کرد، به پا خورد و معلولشان کرد. این ۱۰ نفر که در ماه‌های گذشته کم‌وبیش روایت‌هایی از آنها در رسانه‌ها منتشر شده، وضعیت خوبی ندارند؛ نه جسمی و نه روحی.
تعداد کمی از آنها به مدرسه رفته‌اند، مثل آنیتا. اما خیلی‌های دیگر مثل معصومه که در بیمارستان بستری است یا امیرمحمد و میرسالار، با پای باندپیچی‌شده و وصله‌پینه‌شده با ابزار پزشکی، در گوشه اتاق چشم‌انتظار کسی یا خبری هستند، یا مثل نازنین‌زهرا که ترس از مدرسه‌رفتن دارد و کیانا که منتظر ویزیت دکتر نشسته تا برایش نوبت عمل بعدی را مشخص کند. در این گزارش جز در یک مورد، با خود کودکان صحبت مستقیمی نشد؛ دلیل هم جلوگیری از یادآوری دوباره سانحه بود. صورت «نازنین‌زهرا حیدری»، آسیب زیادی دیده، کاسه چشم چپش خرد شده و پروتز دارد.
انگشت اشاره دست «سارا لاله‌باغ» قطع شده، تاندون پای راستش چسبیده و طول پایش را کوتاه کرده و وقتی راه می‌رود، لنگ می‌زند. ترکش به پهلو و شکم «معصومه زارعی» خورده؛ ریه‌ها، معده و روده بزرگ زخم شده. گوش چپ «سارا نورالدینی» دیگر مثل قبل شنوایی ندارد، ترکش‌های انفجار به صورتش خورده و ناشنوایش کرده. «کیانا کریمی»، از ناحیه مثانه و کلیه آسیب دیده و نمی‌تواند تکان بخورد. شکمش درد می‌کند و پهلویش می‌سوزد. عصب‌های پای راست «امیرمحمد فروزان» قطع شده. به‌تازگی عمل پیوند عصب انجام داده و نتیجه مشخص نیست. زانو به پایین، عضله ندارد.
شانه راستش ترکش خورده، زیر زانو و ساق پایش هنوز ترکش دارد. تکه‌های موشک به فک و گردن «نهال واثقی» اصابت کرد، فکش را شکافت و رگ زیر گردنش پاره شده. ۵۰ روز جمجمه‌اش در اتاق عمل فریز بود، مغز ورم کرده بود و دچار فلج موقت شد. حرکت سمت راست بدنش ضعیف و ناتوان شده. «مهبد عبدالهی» از هر دو چشم نابینا شده و بدنش هزاران بخیه دارد. یک چشمش پروتز است و چشم دیگر فقط سایه‌هایی می‌بیند. گوش چپ ناشنوا شده. پای راست «میرسالار خسروی» دیگر به وضعیت قبل برنمی‌گردد. ساق پا، بافت عضلانی ندارد و استخوان پا هفت سانت کوتاه است. بدنش هنوز از عفونت ترکش‌ها، آلوده است.
اندام‌های تحتانی «آنیتا قاسمی» ترکش خورده؛ استخوان لگن و روده بزرگ مشکل پیدا کرده و حالا هر دو هفته یک بار باید لیزر کند. این ۱۰ کودک تعداد کمی از بسیار کودکانی هستند که در جنگ ۴۰ روزه مجروح شده‌اند؛ مجروحیت‌هایی که ردش تا پایان عمر مقابل چشمانشان است و آنها را به جانبازانی کوچک تبدیل کرده است. آنها تا قبل از نهم اسفند نه می‌دانستند موشک چه شکلی است و نه ترکش چیست. نه می‌دانستند نداشتن پای راست و چشم چپ چیست و نه تا به حال بدن کوچک و ظریفشان بخیه‌ای خورده بود.
سوزن را نمی‌شناختند و جز برای به دنیا آمدن، بستری نشده بودند و در مغز‌های بکر و سالمشان، هیچ‌وقت تصور نمی‌کردند بخیه‌زدن بدون بیهوش‌کردن، خارج‌کردن ترکش‌ها بدون داروی مسکن چطور می‌تواند باشد. آنها نمی‌دانستند یا چشم‌بستن به جهان و ندیدن دنیا چگونه می‌تواند باشد. این گزارش فقط بخشی از رنج‌های کودکانی است که برایشان پرونده جانبازی تشکیل شده؛ برخی اعتراض زده‌اند و برخی با درصد تعیین‌شده کنار آمده‌اند. ۲۰ تا ۸۰ درصد معلولیت سهم این کودکان از جنگ است.
آنها در خانه‌شان نشسته بودند، چشمان قشنگشان در خواب بود، در ورزشگاه مشغول فوتبال و والیبال بودند، در خیابان با دوستانشان قدم می‌زدند که انفجار، جهانشان را تغییر داد. روایت اول: «نازنین‌زهرا حیدری»؛ کودک ۱۲ساله روایت اول با «نازنین‌زهرا حیدری» شروع می‌شود؛ کودک ۱۲ساله‌ای که شب‌ها در اتاقش گریه می‌کند و از ترس نمی‌خواهد به مدرسه برود. او یکی از کودکان زخمی مدرسه شجره‌طیبه میناب است. حال روحی خوبی ندارد؛ درست مثل حال جسمی‌اش. پنج ماه بعد از حمله موشکی، موهایش ریخت و هر شب دارو می‌خورد. دکتر گفته این اختلال استرس پس از سانحه است که حالا خودش را نشان داده.
دو جراحی سنگین پشت سر گذاشته و «اسحاق حیدری»، پدرش می‌گوید دو جراحی دیگر هم مانده؛ یکی عمل پلک است و دیگری جراحی پلاستیک وسط ابرو و بینی. آن شبی که پدر درباره حال دخترش توضیح می‌داد، نازنین با چشمان ورم‌کرده‌ای در اتاق خوابیده بود. پدر می‌گوید درگیر عوارض عمل است. بینایی دارد، اما به قول پدر، حدقه چشم چپ خرد شده، مثل دندان‌هایش. کاسه چشم برداشته شده و به جایش پروتز گذاشته‌اند. چشم بینایی دارد، اما ضربه خورده و نازنین‌زهرا نمی‌تواند از شدت آسیب، سرش را پایین ببرد. کتاب که می‌خواند چشمانش متورم می‌شوند. سمت چپ صورت، آسیب جدی دیده.
نهم اسفندماه وقتی موشک به مدرسه شجره‌طیبه میناب خورد، درِ آهنی کلاس روی نازنین افتاد. فک و صورتش شکست و این عارضه‌ها را برایش ایجاد کرد. ترکش به دست و پاهایش هم خورد، اما عمیق نبود. همه ترکش‌ها را بیرون آورده‌اند و حتی داخل سرش هم بود. ریزریز و نقطه به نقطه، زخم ترکش‌ها روی سر و گردنش مانده.
بیشتر بخوانید: کودکان مهاجر از آموزش بازماندند| خانه‌نشینی دانش‌آموزان افغانستانی در فصل مدارس
امسال کلاس ششم ثبت نامش کرده‌اند، اما تا چند روز پیش، از نظر روانی توان رفتن به مدرسه را نداشت. پدر می‌گوید چند شب پیش گفت به معلمم پیام بده، فردا می‌روم مدرسه. پدر چنین کرد. ساعتی نگذشته بود که نازنین با چشمان خیس از اشک، درخواست لغو پیام را کرد. او از مدرسه‌رفتن می‌ترسد. پدر می‌گوید او را در مدرسه شاهد، حدود ۱۵ کیلومتر دورتر از شجره طیبه ثبت‌نام کرده‌اند، اما نازنین‌زهرا می‌ترسد؛ از موشک‌باران، انفجار، جیغ و صدای کمک‌های هم‌کلاسی‌هایش می‌ترسد. از تکرار خاطرات، از اینکه درِ آهنی کلاس دوباره رویش بیفتد و نتواند جنب بخورد.
تا هفته قبل کلاس‌ها آنلاین بود و سر کلاس حاضر می‌شد. دوستانش درس‌های جدید را برایش می‌فرستادند، اما از وقتی حضوری شده دیگر همه‌چیز تعطیل شد. آن‌طور که پدر می‌گوید، از نهم اسفند کسی حواسش به روان این کودکان نبوده. خیلی مقطعی افرادی سراغشان را گرفته‌اند، اما کار مداومی انجام نشده، یعنی مثلا مشاوری به‌صورت مرتب بیاید و با این کودکان صحبت کند، این اتفاق نیفتاده: «یکی دو بار آمدند و رفتند». نازنین‌زهرا در این مدت شوک دیگری را هم تحمل کرده و آن‌هم ازدست‌دادن جنین مادرش بود.
مادر بعد از ۱۲ سال انتظار در پروسه درمان و رفت و آمد به شیراز برای بهبود وضعیت نازنین، از دخترش کرونا گرفت و جنین را از دست داد. این اتفاق کل خانواده را وارد بحران دیگری کرد: «نازنین‌زهرا در پوستش نمی‌گنجید که قرار است بعد از این‌همه سال صاحب برادری شود، اما این اتفاق نیفتاد». نازنین خود را در آینه می‌بیند و مدام تکرار می‌کند: «بابا کی صورتم خوب می‌شود؟ موهایم کی درمی‌آید؟» و قلب پدر آتش می‌گیرد.
برایش پرونده جانبازی در بنیاد شهید تشکیل شده، خانواده، اما منتظر نظر کمیسیون پزشکی بنیاد است تا ببینند چند درصد قرار است تعیین شود: «از اسفند تاکنون هنوز درصد جانبازی‌اش مشخص نشده». گفته‌اند پزشک کمیسیون به دلایل جنگی نیامده بعد هم اضافه کردند پرونده به شورای تأمین استان رفته. باید تأیید شود و اسحاق حیدری می‌گوید: «فعلا خبری نیست».
برای تمام جانبازان که آسیب‌های جدی دیده‌اند پرونده تشکیل شده و به محض تشکیل پرونده، آنها تحت پوشش بیمه تکمیلی دی قرار گرفته‌اند، اما برای نازنین‌زهرا ماجرا متفاوت است، این بیمه جراحی‌های زیبایی را تقبل نمی‌کند: «درمان اصابت‌های نازنین جزء عمل‌های زیبایی به شمار می‌رود؛ عمل پلک، بینی و فک. همه اینها نیاز به ترمیم دارد». آنها سر جمع در این مدت بالای ۱۰۰ میلیون تومان هزینه کرده‌اند، بخشی از هزینه‌ها را هم آستان قدس پرداخت کرده و بخشی را هم مدرسه. کار پدر آزاد است و وابسته به اینترنت.
او ماه‌ها به دلیل قطعی اینترنت بیکار بود و هر هزینه‌ای برایشان به بحران تبدیل می‌شد. پزشک نازنین در شیراز است و باید دوباره مراجعه کنند: «مجروحیت نازنین‌زهرا به دلیل آسیب به چشم از سایر مجروحان میناب شدیدتر است، مابقی دچار سوختگی‌های دست و پا شده‌اند». پدر در مراسم تشییع کودکان میناب شرکت نکرده، می‌گوید توان روحی‌اش را نداشته و فقط برای کاری یک بار وارد گلزار شده و می‌گوید خانواده‌ها بعد از این‌همه مدت چنان بالای سر مزار فرزندانشان عزاداری می‌کنند که انگار همان صبح از دستشان داده‌اند. او هر روز رو به همسرش و یادآوری می‌کند: «خدا را شکر نازنین زنده است».
پدر از اینکه برخی جانبازان پررنگ‌تر دیده شده‌اند گلایه می‌کند. او می‌گوید روی یکی دو نفر تمرکز شده و باقی جانبازان میناب فراموش شده‌اند. آنها را به تلویزیون می‌آورند و مدام مصاحبه می‌کنند، اما از سایرین غافل شده‌اند. کاری برای خوشحال‌کردن این کودکان که اکنون زنده‌اند و زنده از آن انفجار بیرون آمده‌اند نمی‌کنند. روایت دوم: «سارا ترک لاله‌باغ»؛ ۱۱ساله روایت دوم برای ساراست؛ سارا ترک لاله‌باغ که بعدازظهر نهم اسفند در ورزشگاه شهید نعیمی لامرد استان فارس مشغول یادگیری تکنیک جدیدی از خانم شهابی، مربی والبیالشان بود که همه‌جا لرزید و روی زمین افتاد.
او آن شب نفهمید انگشت اشاره دست راستش قطع شده و اکنون بعد از ۹ ماه، جای خالی‌اش را احساس می‌کند و گاهی دست را برای دیده‌نشدن جای خالی انگشت قطع‌شده پنهان می‌کند. با همان انگشتان باقی‌مانده نقاشی می‌کشد و چیز‌هایی می‌نویسد. سارا همان شب انفجار، به بیمارستان منتقل می‌شود، پزشکان تلاش می‌کنند انگشت را پیوند بزنند، اما ماه‌ها بعد پیوند نگرفت و عضو جداشده را پس زد. آنها راهی گرگان شدند؛ اصالتا گرگانی‌اند و همان‌جا ادامه درمان را از سر گرفت. پا و ساق پایش شکسته بود، مدتی در اصفهان بودند و مدتی در گرگان و حالا در لامرد.
سارا در اصفهان کاردرمانی را شروع کرد و به‌تازگی به خانه‌شان در لامرد بازگشته‌اند. سارا امسال را بدون انگشت و با کمی لنگ‌زدن به مدرسه رفت. تاندون پایش چسبیده و پا کوتاه‌تر شده و به زمین نمی‌رسد. باید او را به شیراز ببرند و طی یک جراحی، تاندون آزاد و کوتاهی پا برطرف شود. اما جراحت‌هایش به اینجا ختم نمی‌شود. حمید ترک لاله‌باغ، پدر سارا، می‌گوید در اثر انفجار موشک، شاهرگ پای راست سارا پاره شد و از داخل خون‌ریزی کرد و بعد به اندازه یک توپ بیسبال ورم کرد. او را در گرگان عمل کردند و عوارضش هنوز مانده.
پدر می‌گوید سارا تاکنون بیش از ۹ بار برای ترمیم دست و پا جراحی شده. فقط چهار پنج بار برای پیوند انگشتش وارد اتاق عمل شد، یک بار برای جراحی ساق پا و یک بار برای پیوند پوست. بعد که دوباره می‌شمارد می‌گوید بیشتر از ۱۲ بار به اتاق عمل رفت که ۹ بارش جراحی سنگین بود. هزینه‌های درمان تاکنون با خودشان بوده. پدر، کارمند شرکت گاز است و بیمه دارد و بخشی از هزینه‌ها را شرکت داده، اما هزینه‌ها همه آزاد و مربوط به بخش خصوصی بوده‌اند: «بیمارستان گرگان طرف قرارداد شرکت محل کارم بود، اما برای شیراز این‌طور نبود».
پدر از بیمه تکمیلی دی بی‌خبر است و می‌گوید کسی به آنها اطلاع نداد. او بیش از یک میلیارد تومان فاکتور دارد، مابقی هزینه‌ها هم سرانگشتی است و فاکتوری برایش نیست که حدود ۳۰۰.۴۰۰ میلیون تومان می‌شود: «ما هر کاری برای سارا کردیم، از زالو درمانی تا فیزیوتراپی، اما کسی این هزینه‌ها را به ما برنگرداند». برای سارا پرونده جانبازی تشکیل شده و قرار است به‌زودی در کمیسیون پزشکی بنیاد شهید لامرد جلسه‌ای برای تعیین درصد جانبازی تشکیل شود. پدر از جزئیات بی‌خبر است و نمی‌داند قرار است چند درصد جانبازی تعیین شود. جلسه‌های فیزیوتراپی سارا همچنان ادامه دارد.
پدر درباره حال روحی فرزند صحبت می‌کند؛ اینکه دخترش اصلا تمایلی به صحبت درباره آن روز و ساعت و لحظه ندارد. منتظرند هر وقت خودش آماده بود، مشاوره شروع شود: «از مرکز بهداشت لامرد با ما تماس گرفتند، اما خودش نخواست حرفی بزند». روایت سوم: «معصومه زارعی»؛ ۱۳ساله «معصومه زارعی» ۱۳ساله را روی تخت بخش زنان بیمارستان ساسان تهران خوابانده‌اند؛ نوجوانی از جوش‌های روی صورت و ورم بینی‌اش پیداست، دختری با چشمان خسته، سبزه‌رو و رنگ‌پریده. معصومه زارعی یکی از چهار نفری است که دهم شهریور در بندر کوهستک سیریک استان هرمزگان، موشک بیخ گوششان منفجر شد.
او درست کنار «امیرمحمد کریمی» قرار داشت؛ کودک چهارساله‌ای که یکی از پنج شهید انفجار بود. سارا و کیانا جلوتر راه می‌رفتند و اصابت‌ها با توجه به دوری و نزدیکی به موشک متفاوت بود. اما هر سه دختر آسیب‌های جدی دیدند. معصومه به‌سختی تکان می‌خورد، بدنش به سمت راست متمایل است و نمی‌تواند صاف بخوابد. مادر عکسی را در گوشی تلفن همراهش نشان می‌دهد که شاید در حد یک ثانیه بتوان روی آن ماند، آن‌قدر که دردناک است. پوست کنار رفته و گوشت پیداست. اواخر مهرماه، معصومه از کوهستک برای انجام یک جراحی راهی تهران شد.
پوست از کمر به پهلو پیوند زده شد تا بتواند جای جراحت را بپوشاند. ترکش‌های آن موشک به شکم و پهلوی معصومه خورد، ریه، معده و روده بزرگش آسیب جدی دید. کمی پیراهن سفید بیمارستان را کنار می‌زند و کیسه‌ای خالی را نشان می‌دهد که با لوله‌ای به داخل بدنش وصل است. این کیسه کار روده‌ها را انجام می‌دهد.
منبع: رویداد 24
