باشگاه خبرنگاران جوان؛ زهرا رضایی – در حالی که مناسب‌سازی فضا‌های شهری و اداری برای افراد دارای معلولیت، از الزامات تحقق حقوق شهروندی و دسترسی برابر به خدمات عمومی است، وضعیت برخی زیرساخت‌ها همچنان نیازمند توجه و پیگیری جدی است. در خراسان جنوبی نیز ارزیابی ساختمان‌های اداری و تدوین برنامه‌های بلندمدت شهری، گام‌هایی برای بهبود شرایط دسترس‌پذیری به شمار می‌رود؛ اقداماتی که میزان تحقق آنها را باید در تغییرات ملموس زندگی افراد دارای معلولیت جست‌و‌جو کرد.
مناسب‌سازی ساختمان‌ها، معابر و فضا‌های عمومی برای افراد دارای معلولیت در خراسان جنوبی همچنان با چالش‌هایی همراه است؛ به‌طوری‌که با وجود ارزیابی صد‌ها ساختمان اداری و پیگیری‌های مستمر بهزیستی، نواقصی در ورودی ساختمان‌ها، رمپ‌ها، سرویس‌های بهداشتی و دسترسی به مراکز خدماتی وجود دارد. ارزیابی صد‌ها ساختمان و فضای عمومی در استان مناسب‌سازی اماکن عمومی یکی از الزامات دسترسی برابر افراد دارای معلولیت به خدمات اجتماعی و اداری است و ارزیابی این اماکن با هدف شناسایی موانع و پیگیری رفع نواقص انجام می‌شود.
زال سرپرست اداره‌کل بهزیستی خراسان جنوبی گفت: از ابتدای سال تاکنون، در قالب جشنواره شهید رجایی ۵۳۹ ساختمان اداری در استان از نظر رعایت ضوابط مناسب‌سازی ارزیابی شده‌اند و در کنار آن، مدارس آموزش استثنایی، بانک‌ها و مجتمع‌های بین‌راهی نیز در قالب طرح‌های جداگانه مورد بررسی قرار گرفته‌اند. او افزود: تاکنون ۹ ساختمان اداری، ۲۳ مرکز و مجتمع بین‌راهی، ۳۰ مدرسه آموزش استثنایی و ۶۰ بانک در استان ارزیابی شده‌اند.
زال بیان کرد: تعداد ساختمان‌هایی که هر سال مورد ارزیابی قرار می‌گیرند، با توجه به طرح‌ها و جشنواره‌های اجراشده متفاوت است و ممکن است حدود پنج تا ۶ درصد افزایش یا کاهش داشته باشد. سرپرست اداره‌کل بهزیستی خراسان جنوبی با اشاره به نتایج ارزیابی‌ها اظهار کرد: بر اساس آمار اعلام‌شده، ۷۶ درصد ساختمان‌های ارزیابی‌شده مناسب‌سازی شده‌اند سرویس‌های بهداشتی و ورودی ساختمان‌ها؛
مهم‌ترین موانع دسترسی وجود سرویس‌های بهداشتی غیراستاندارد، ورودی‌های نامناسب و رمپ‌های غیراصولی از جمله موانعی است که می‌تواند رفت‌وآمد مستقل افراد دارای معلولیت را در ساختمان‌های عمومی دشوار کند. زال گفت: بیشترین نواقص مشاهده‌شده در ساختمان‌های اداری مربوط به سرویس‌های بهداشتی است و پس از آن، مشکلات ورودی ساختمان‌ها و رمپ‌ها در اولویت قرار دارند. او افزود: این نواقص، دسترسی مستقل و آسان افراد دارای معلولیت به خدمات اداری را با دشواری مواجه می‌کند و لازم است دستگاه‌های اجرایی برای رفع آنها توجه جدی‌تری داشته باشند.
بانک‌ها و مراکز درمانی همچنان با مشکلات مناسب‌سازی مواجه‌اند دسترسی مناسب به بانک‌ها، مطب‌ها، آزمایشگاه‌ها و داروخانه‌ها برای افراد دارای معلولیت اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا این مراکز بخشی از نیاز‌های روزمره و ضروری شهروندان را پوشش می‌دهند. زال تصریح کرد: با وجود پیگیری‌های متعدد در سال‌های گذشته از طریق ستاد مناسب‌سازی و نهاد‌های مختلف، وضعیت مناسب‌سازی بانک‌ها و مراکز درمانی استان مطلوب نیست.
او ادامه داد: در بانک‌ها، مطب‌ها، آزمایشگاه‌ها و داروخانه‌ها همچنان نواقص متعددی وجود دارد و با وجود پیگیری‌های مکرر، اقدامات انجام‌شده در برخی بخش‌ها هنوز به نتیجه مطلوب نرسیده است. سرپرست اداره‌کل بهزیستی خراسان جنوبی تأکید کرد: همکاری مسئولان و متولیان این مراکز برای اجرای ضوابط مناسب‌سازی ضروری است تا افراد دارای معلولیت بتوانند بدون وابستگی به دیگران از خدمات عمومی استفاده کنند.
بیرجند و قاین نیازمند توجه بیشتر در مناسب‌سازی توجه به تفاوت وضعیت شهرستان‌ها و شناسایی نقاط دارای نواقص بیشتر، می‌تواند به اولویت‌بندی اقدامات و استفاده مؤثرتر از ظرفیت دستگاه‌های مسئول کمک کند. زال بیان کرد: بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، شهرستان‌های بیرجند و قاین از جمله مناطقی هستند که در زمینه مناسب‌سازی ساختمان‌ها و فضا‌های عمومی به توجه و پیگیری بیشتری نیاز دارند. او افزود: رابطان مناسب‌سازی در تمامی شهرستان‌های استان فعال هستند و مسائل مربوط به این حوزه از طریق ستاد‌های مناسب‌سازی شهرستان‌ها پیگیری می‌شود.
وی ادامه داد: درخواست‌ها و مشکلات مطرح‌شده از سوی افراد دارای معلولیت و کارکنان بهزیستی در شهرستان‌ها بررسی می‌شود و در موارد متعددی، پیگیری مستمر بهزیستی به رفع مشکلات منجر شده است؛ با این حال، آمار دقیق موارد رفع‌شده از ابتدای سال تاکنون اعلام نشده است. پیگیری تخلفات مناسب‌سازی از طریق دادستانی و سازمان بازرسی رعایت ضوابط مناسب‌سازی برای دستگاه‌های اجرایی و نهاد‌های ارائه‌دهنده خدمات عمومی یک الزام قانونی است و در صورت بی‌توجهی به این ضوابط، پیگیری‌های نظارتی می‌تواند به اجرای بهتر مقررات کمک کند.
سرپرست اداره کل بهزیستی خراسان جنوبی گفت: تاکنون از طریق مصوبات ستاد مناسب‌سازی و پیگیری دبیرخانه‌های شهرستانی، تذکرات لازم به دستگاه‌های دارای نقص داده شده و مکاتبات رسمی نیز برای رفع مشکلات انجام گرفته است. او افزود: با وجود این پیگیری‌ها، روند رفع نواقص با سرعت مطلوب پیش نرفته است و به همین دلیل، بهزیستی تصمیم دارد موضوع را از طریق دادستانی و سازمان بازرسی نیز پیگیری کند. زال تصریح کرد: هدف از این اقدامات، جدی‌تر شدن برخورد با دستگاه‌هایی است که همکاری لازم را ندارند یا ضوابط قانونی مناسب‌سازی را رعایت نمی‌کنند.
مناسب‌سازی معابر و فضا‌های شهری در دستور کار شهرداری‌ها پیاده‌روها، رمپ‌ها، ورودی ساختمان‌ها، آسانسور‌ها و سرویس‌های بهداشتی عمومی از بخش‌های مهم زیرساخت شهری هستند که مناسب‌سازی آنها نقش مستقیمی در رفت‌وآمد ایمن افراد دارای معلولیت دارد. زال اظهار کرد: به دلیل گستردگی معابر و فضا‌های عمومی و رعایت نشدن ضوابط مناسب‌سازی در سال‌های گذشته، نواقص و چالش‌های زیادی در این حوزه وجود دارد.
او افزود: در یکی دو سال اخیر، شهرداری‌ها توجه جدی‌تری به موضوع مناسب‌سازی داشته‌اند و از امسال نیز پیگیری تدوین برنامه عملیاتی سالانه مناسب‌سازی از سوی شهرداری‌ها در دستور کار قرار گرفته است.
منبع: باشگاه خبرنگاران جوان
