یاسوج- کشت پاییزه در ۴۸ هزار هکتار از اراضی کهگیلویه با آماده‌سازی ۶۰۳ دستگاه تراکتور و تأمین نهاده‌های کشاورزی، در آستانه آغاز قرار گرفته است.
خبرگزاری مهر، گروه استانها: کشاورزی یکی از پایه‌های مهم فعالیت اقتصادی در شهرستان کهگیلویه است و بخش قابل توجهی از خانوارهای روستایی این منطقه، به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم از تولیدات زراعی و دامی امرار معاش می‌کنند. تنوع شرایط اقلیمی، وجود اراضی دیم و آبی و برخورداری از زمین‌های مستعد، زمینه کشت محصولات مختلفی را در این شهرستان فراهم کرده است.
گندم و جو از مهم‌ترین محصولات زراعی منطقه به شمار می‌روند و در کنار آنها، محصولات دیگری متناسب با شرایط آب‌وهوایی، منابع آبی و ظرفیت زمین‌های کشاورزی تولید می‌شوند. در این میان، کشت پاییزه غلات از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است زیرا میزان بارش‌های مؤثر، زمان کاشت و نحوه مدیریت مزرعه در ماه‌های نخست رشد، نقش تعیین‌کننده‌ای در میزان تولید و کیفیت محصول نهایی دارد.
اراضی مستعد کشاورزی کهگیلویه، به‌ویژه زمین‌هایی که از نظر عمق خاک، مواد آلی و ظرفیت نگهداری رطوبت شرایط مناسبی دارند، می‌توانند در صورت مدیریت صحیح و تأمین نهاده‌های مورد نیاز، عملکرد قابل قبولی داشته باشند. با این حال، حاصلخیزی خاک در همه اراضی یکسان نیست و وضعیت زمین‌های دیم، اراضی آبی و مناطق دارای محدودیت‌های خاکی باید در تعیین الگوی کشت و میزان مصرف نهاده‌ها مورد توجه قرار گیرد.
از سوی دیگر، کشاورزی منطقه با چالش‌هایی همچون نوسان بارندگی، افزایش هزینه‌های تولید، ضرورت نوسازی ماشین‌آلات و نیاز به مدیریت بهینه آب و خاک روبه‌رو است. در چنین شرایطی، برنامه‌ریزی پیش از آغاز فصل کشت می‌تواند از بخشی از خسارت‌های احتمالی جلوگیری کند و زمینه افزایش بهره‌وری را فراهم سازد.
برنامه کشت پاییزه امسال نیز در همین چارچوب دنبال می‌شود که بر اساس اعلام مسئولان شهرستان، ۴۸ هزار هکتار از اراضی کشاورزی را در بر می‌گیرد و اجرای موفق آن به هماهنگی میان بخش‌های مختلف کشاورزی وابسته است.
۴۸ هزار هکتار زیر کشت پاییزه می‌رود
فرماندار کهگیلویه در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با اشاره به برنامه‌ریزی انجام‌شده برای آغاز کشت پاییزه در این شهرستان اظهار کرد: برای سال زراعی جاری، برنامه‌ریزی و هماهنگی‌های لازم با هدف آماده‌سازی ۴۸ هزار هکتار از اراضی کشاورزی شهرستان برای کشت پاییزه انجام شده است.
سید ایرج کاظمی‌جو با تأکید بر اهمیت آمادگی به‌موقع امکانات و تجهیزات کشاورزی افزود: تسریع در عملیات زراعی و اجرای صحیح مراحل کاشت، مستلزم همکاری دستگاه‌های مرتبط و فراهم‌کردن امکانات مورد نیاز کشاورزان است.
وی با اشاره به ظرفیت مکانیزاسیون کشاورزی در کهگیلویه تصریح کرد: ۶۰۳ دستگاه تراکتور در قالب ناوگان مکانیزاسیون این شهرستان برای آغاز فصل کشت آماده‌سازی شده است تا عملیات آماده‌کردن زمین و کاشت محصولات با سرعت و دقت بیشتری انجام شود.
فرماندار کهگیلویه با بیان اینکه زمان‌بندی مناسب در عملیات کشاورزی از اهمیت بالایی برخوردار است، بر ضرورت هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی و بخش کشاورزی تأکید کرد و گفت: حمایت از کشاورزان در فصل زراعی جاری باید با همکاری همه مجموعه‌های مرتبط دنبال شود تا زمینه اجرای مناسب برنامه کشت فراهم شود.
وی با اشاره به اینکه آماده‌بودن ماشین‌آلات، به‌ویژه در مناطقی که بخش عمده کشت آنها به بارندگی وابسته است، اهمیت زیادی دارد، اضافه کرد: تأخیر در آماده‌سازی زمین یا کاشت بذر ممکن است فرصت استفاده از رطوبت مناسب خاک را محدود کند.
تأمین بذر و کود؛ شرط آغاز به‌موقع کشت
رئیس جهاد کشاورزی کهگیلویه نیز در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با اشاره به پیش‌بینی‌های هواشناسی برای سال زراعی جاری اظهار کرد: بر اساس پیش‌بینی‌های ارائه‌شده، انتظار می‌رود بارش‌های پاییز و بخشی از ماه‌های زمستان در منطقه در مقاطعی فراتر از نرمال باشد و همین مسئله ضرورت آمادگی کشاورزان برای انجام به‌موقع عملیات کاشت را افزایش می‌دهد.
حکمت‌الله همتی‌نژاد با اشاره به وضعیت تأمین بذر مورد نیاز کشاورزان افزود: ۱۵ رقم بذر گواهی‌شده و مادری در مراکز عرضه استان و شهرستان موجود است و از نظر تأمین بذر اعلام‌شده برای برنامه کشت پاییزه، کمبودی گزارش نشده است.
وی ادامه داد: استفاده از بذر مناسب و استاندارد، در کنار رعایت زمان کاشت و توصیه‌های فنی کارشناسان، می‌تواند در بهبود استقرار بوته‌ها و افزایش ظرفیت تولید مزارع مؤثر باشد.
رئیس جهاد کشاورزی کهگیلویه با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه تأمین کودهای شیمیایی بیان کرد: تاکنون بیش از دو هزار و ۸۷۰ تن کود اوره، ۸۰ تن کود فسفاته و ۷۵ تن کود پتاسه میان بهره‌برداران شهرستان توزیع شده است.
همتی‌نژاد افزود: تأمین و توزیع نهاده‌ها باید متناسب با نیاز کشاورزان و برنامه کشت مناطق مختلف ادامه یابد تا بهره‌برداران بتوانند عملیات کاشت را در زمان مناسب انجام دهند.
وی همچنین با اشاره به حمایت‌های مالی از بخش کشاورزی اظهار کرد: تاکنون بیش از ۲۱ میلیارد تومان تسهیلات در حوزه مکانیزاسیون به کشاورزان شهرستان پرداخت شده است؛ تسهیلاتی که می‌تواند در تأمین و توسعه تجهیزات مورد نیاز فعالیت‌های کشاورزی نقش داشته باشد.
به گفته رئیس جهاد کشاورزی کهگیلویه، آماده‌سازی زمین، تأمین نهاده‌ها و استفاده از تجهیزات مناسب، در کنار رعایت اصول فنی کاشت، از عوامل اثرگذار بر موفقیت کشت پاییزه به شمار می‌روند.
تأمین بیش از ۱۱ هزار تن بذر در سطح استان
مدیر زراعت سازمان جهاد کشاورزی کهگیلویه و بویراحمد، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر از تأمین ۱۱ هزار و ۵۱۰ تن بذر مورد نیاز کشت پاییزه در سطح استان خبر داد و اظهار کرد: این میزان بذر برای پشتیبانی از برنامه کشت محصولات پاییزه تأمین شده و عملیات آماده‌سازی آن برای عرضه به کشاورزان در حال انجام است.
سالار حبیب‌پور با اشاره به محصولات اصلی مشمول برنامه کشت پاییزه استان افزود: گندم، جو، کلزا، کاملینا و چغندرقند از جمله محصولاتی هستند که متناسب با شرایط اقلیمی مناطق مختلف در برنامه کشت قرار دارند.
مدیر زراعت سازمان جهاد کشاورزی کهگیلویه و بویراحمد با تأکید بر اهمیت انتخاب زمان مناسب کاشت بیان کرد: زمان مطلوب کشت گندم و جو در مناطق سردسیری استان از ۱۰ مهرماه تا ۲۵ آبان‌ماه و در مناطق گرمسیری از اول آبان‌ماه تا ۱۵ آذرماه تعیین شده است.
حبیب‌پور ادامه داد: زمان کاشت محصولات دانه روغنی نیز با توجه به شرایط اقلیمی متفاوت است و کشاورزان باید متناسب با منطقه محل فعالیت خود، توصیه‌های کارشناسی را مدنظر قرار دهند.
وی با اشاره به مراحل آماده‌سازی بذر تصریح کرد: بوجاری، ضدعفونی، برچسب‌گذاری و کیسه‌گیری از جمله اقداماتی است که برای آماده‌سازی بذرها انجام می‌شود تا محصول استاندارد در زمان مناسب در اختیار بهره‌برداران قرار گیرد.
مدیر زراعت سازمان جهاد کشاورزی استان استفاده از بذرهای اصلاح‌شده و دارای برچسب معتبر را ضروری دانست و از کشاورزان خواست برای تهیه بذر مورد نیاز خود به مراکز معتبر عرضه و مراکز جهاد کشاورزی مراجعه کنند.
بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی مدیریت جهاد کشاورزی کهگیلویه، عملیات بوجاری، ضدعفونی و بسته‌بندی بذر اصلاح‌شده گندم برای توزیع در شهرستان نیز انجام شده است.
حکمت‌الله همتی‌نژاد پیش‌تر از آماده‌سازی این بذرها برای عرضه به کشاورزان خبر داده و اعلام کرده بود که ۱۵ رقم بذر گندم آبی و گواهی‌شده در مراکز عرضه موجود است.
همچنین در گزارش منتشرشده درباره وضعیت توزیع بذر شهرستان، از توزیع ۳۰ تن بذر باکیفیت خبر داده شده بود، این آمار مربوط به میزان توزیع اعلام‌شده در آن مقطع است و نباید با کل نیاز بذر شهرستان یا میزان بذر تأمین‌شده در سطح استان یکسان در نظر گرفته شود.
بارش‌های پیش‌رو؛ فرصت تولید یا عامل اختلال در کشت؟
بارندگی یکی از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده در موفقیت کشت پاییزه کهگیلویه است، بخش قابل توجهی از اراضی زیر کشت شهرستان دیم است و در این زمین‌ها، میزان و پراکنش بارش‌ها نقش مستقیمی در جوانه‌زنی، استقرار بوته‌ها و ادامه رشد گیاه دارد.
بارش به‌موقع می‌تواند رطوبت مورد نیاز خاک را تأمین کند و زمینه مناسبی برای سبزشدن بذرها فراهم آورد؛ اما افزایش شدت بارندگی یا وقوع بارش‌های سنگین در زمان نامناسب نیز ممکن است عملیات آماده‌سازی زمین و کاشت را با دشواری مواجه کند.
در زمین‌هایی که زهکشی مناسبی ندارند، تجمع آب می‌تواند به کاهش تهویه خاک و آسیب به بذر یا ریشه‌های جوان منجر شود و در مقابل، در اراضی شیب‌دار یا مناطقی که خاک در معرض فرسایش قرار دارد، بارش‌های شدید ممکن است موجب شسته‌شدن خاک سطحی و بخشی از مواد غذایی آن شود.
از این رو، پیش‌بینی بارش فراتر از نرمال به‌تنهایی به معنای تضمین افزایش تولید نیست. آنچه اهمیت دارد، زمان وقوع بارندگی، شدت و توزیع مکانی آن و میزان آمادگی کشاورزان برای استفاده از شرایط مناسب جوی است.
رعایت تقویم زراعی، پرهیز از ورود ماشین‌آلات به زمین‌های بیش از اندازه مرطوب، توجه به وضعیت زهکشی و انتخاب بذر متناسب با شرایط اقلیمی از جمله اقداماتی است که می‌تواند خطر خسارت را کاهش دهد.
در این میان، نقش کارشناسان جهاد کشاورزی نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. ارائه توصیه‌های متناسب با وضعیت هر منطقه، پایش شرایط جوی و اطلاع‌رسانی به‌موقع درباره زمان مناسب کاشت می‌تواند به کشاورزان کمک کند تا از فرصت‌های بارندگی استفاده کرده و احتمال بروز خسارت را کاهش دهند.
از افزایش سطح کشت تا ارتقای بهره‌وری
برنامه‌ریزی برای کشت پاییزه در ۴۸ هزار هکتار از اراضی کهگیلویه، در کنار آماده‌سازی ۶۰۳ دستگاه تراکتور، تأمین بذر و توزیع کودهای شیمیایی، نشان‌دهنده تلاش برای فراهم‌کردن مقدمات آغاز فصل زراعی است؛ با این حال، ارزیابی موفقیت این برنامه تنها با بررسی میزان سطح زیر کشت امکان‌پذیر نیست.
میزان تولید نهایی به مجموعه‌ای از عوامل وابسته است که از کیفیت بذر و حاصلخیزی خاک آغاز می‌شود و تا مدیریت آب، تغذیه گیاهی، کنترل علف‌های هرز و بیماری‌ها و شرایط آب‌وهوایی در مراحل رشد ادامه پیدا می‌کند.
برای دستیابی به عملکرد مناسب، ضروری است کودهای شیمیایی بر اساس نیاز واقعی خاک و محصول مصرف شوند زیرا مصرف نامتوازن کود، علاوه بر افزایش هزینه‌های تولید، می‌تواند کارایی نهاده‌ها را کاهش دهد. انجام آزمون خاک در صورت امکان و استفاده از توصیه‌های کارشناسی، راهکاری برای افزایش بهره‌وری و جلوگیری از مصرف غیرضروری نهاده‌هاست.
موضوع دیگر، دسترسی به‌موقع کشاورزان به بذر و کود است. اعلام موجودی نهاده‌ها زمانی به نتیجه مطلوب منجر می‌شود که توزیع آنها در عمل با نیاز زمانی و مکانی بهره‌برداران هماهنگ باشد، بنابراین، استمرار عرضه، نظارت بر کیفیت بذر و جلوگیری از ایجاد اختلال در دسترسی کشاورزان به نهاده‌ها اهمیت زیادی دارد.
در حوزه مکانیزاسیون نیز آماده‌بودن تراکتورها باید با تأمین سوخت، دسترسی به ادوات مناسب و امکان انجام عملیات در زمان مورد نیاز همراه باشد در غیر این صورت، بخشی از ظرفیت ماشین‌آلات ممکن است به دلیل مشکلات اجرایی یا نامناسب‌بودن شرایط زمین، به‌طور کامل مورد استفاده قرار نگیرد.
از سوی دیگر، تنوع‌بخشی به الگوی کشت در چارچوب ظرفیت‌های اقلیمی و منابع آبی می‌تواند در کاهش ریسک تولید مؤثر باشد و انتخاب محصول باید با در نظر گرفتن شرایط خاک، میزان دسترسی به آب، نیاز بازار و هزینه‌های تولید انجام شود تا کشاورزان علاوه بر دستیابی به محصول مناسب، از نظر اقتصادی نیز بهره‌مند شوند.
گندم؛ شاخص مهم ارزیابی عملکرد کشاورزی شهرستان
عملکرد تولید گندم در سال‌های گذشته، یکی از شاخص‌های مهم سنجش وضعیت کشاورزی کهگیلویه بوده است که بر اساس آمار اعلام‌شده، کشاورزان این شهرستان در سال زراعی گذشته ۲۴ هزار و ۷۰۰ تن گندم به مراکز خرید تحویل دادند، رقمی که اهمیت این محصول را در اقتصاد کشاورزی منطقه نشان می‌دهد.
با این حال، میزان تحویل گندم به مراکز خرید لزوماً معادل کل تولید شهرستان نیست، زیرا بخشی از محصول ممکن است برای مصرف خانوار، بذر یا مصارف دیگر نگهداری شود. همچنین مقایسه عملکرد دو سال زراعی باید با در نظر گرفتن تفاوت شرایط بارندگی، سطح زیر کشت، میزان خسارت‌های احتمالی و وضعیت نهاده‌ها صورت گیرد.
افزایش تولید پایدار گندم مستلزم آن است که برنامه‌ریزی از مرحله کاشت فراتر برود و تمام مراحل رشد محصول را در بر گیرد و تأمین بذر استاندارد، مدیریت تغذیه گیاهی، کنترل بیماری‌ها و آفات و فراهم‌کردن امکان برداشت به‌موقع، در کنار حمایت‌های مالی و فنی از کشاورزان، می‌تواند زمینه بهبود عملکرد را فراهم کند.
همچنین بیمه محصولات کشاورزی و آگاهی از پوشش‌های آن، به‌ویژه در مناطقی که تولید به شرایط بارندگی وابستگی زیادی دارد، می‌تواند بخشی از ریسک اقتصادی بهره‌برداران را کاهش دهد.
در نهایت، موفقیت برنامه کشت پاییزه کهگیلویه در گرو پیوند میان آمادگی دستگاه‌های اجرایی و مشارکت کشاورزان است، تأمین بذر و کود، آماده‌سازی ماشین‌آلات و پیش‌بینی شرایط جوی، مقدمات ضروری این مسیر هستند، اما تبدیل این مقدمات به تولید پایدار، به اجرای دقیق برنامه‌ها در سطح مزرعه، مدیریت علمی خاک و آب و پشتیبانی مستمر از بهره‌برداران نیاز دارد.
با توجه به پیش‌بینی بارش‌های مناسب و برنامه‌ریزی برای کشت در ۴۸ هزار هکتار از اراضی شهرستان، سال زراعی جاری می‌تواند فرصتی برای تقویت تولیدات کشاورزی کهگیلویه باشد؛ فرصتی که بهره‌گیری از آن، بیش از هر چیز به زمان‌بندی درست عملیات زراعی، دسترسی مؤثر به نهاده‌ها و مدیریت مخاطرات طبیعی وابسته است.
منبع: خبرگزرای مهر
