باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبه کباری – فرهاد بیضایی، کارشناس مسکن، با اشاره به نقش سیاست‌گذاری‌های دولتی در شکل‌گیری مشکلات بازار مسکن گفت: افزایش سطح دخالت دولت در بخش‌های مختلف اقتصاد لزوماً نتایج مثبتی به همراه ندارد و در برخی موارد می‌تواند به بازخورد‌های منفی و تشدید مشکلات منجر شود. وی با بیان اینکه سهم زمین در قیمت تمام‌شده مسکن در تهران گاهی ۵۰ تا ۷۰ درصد عنوان می‌شود، اظهار کرد: اگر سهم ۷۰ درصدی زمین در قیمت مسکن تهران را بپذیریم، باید ریشه این مسئله را بررسی کنیم.
یکی از دلایل اصلی این موضوع، سیاست‌ها و قوانین حاکم بر بازار زمین در چهار تا پنج دهه گذشته است که در مناطقی با تقاضای بالا، عرضه زمین را محدود کرده‌اند. این کارشناس مسکن با تأکید بر ضرورت بازنگری در سیاست‌های حوزه زمین و مسکن افزود: برای حل مشکلات این بخش، نباید همواره به دنبال افزایش دخالت دولت باشیم؛ بلکه باید ریشه مشکلات را شناسایی کنیم و متناسب با آن، راهکار‌های مؤثر ارائه دهیم. بیضایی با اشاره به تجربه سایر کشورها در حوزه مسکن تصریح کرد: این تصور که مسکن در کشور‌های دیگر به حال خود رها شده، درست نیست؛
اما در بسیاری از این کشورها، وظایف اجرایی مرتبط با زمین و مسکن بر عهده شهرداری‌ها و دولت‌های محلی است. در مقابل، دولت‌های مرکزی و وزارتخانه‌ها بیشتر بر سیاست‌گذاری‌های کلان و راهبردی تمرکز دارند و دخالت مستقیم آنها در این حوزه محدودتر است. وی با مقایسه وضعیت بازار مسکن و صنعت خودروسازی در ایران گفت: یکی از تفاوت‌های مهم خودروسازی ایران با بسیاری از کشور‌های دیگر، فعالیت بخش خصوصی در فضایی رقابتی در آن کشورها و شکل‌گیری ساختار‌های انحصاری، شبه‌دولتی و خصولتی در صنعت خودروی ایران است.
هرچه اقتصاد به سمت افزایش دخالت مستقیم دولت و گسترش انحصار حرکت کند، احتمال بروز نتایج معکوس در سیاست‌گذاری‌ها بیشتر می‌شود. این کارشناس مسکن ادامه داد: خوشبختانه میزان دخالت دولت در بازار مسکن، در مقایسه با صنعت خودرو، کمتر بوده است. برای مثال، بازار مسکن هنوز به شرایطی مشابه قرعه‌کشی خودرو نرسیده است؛ شرایطی که در صورت گسترش دخالت‌ها و ایجاد انحصار، می‌تواند مشکلات بیشتری برای متقاضیان ایجاد کند.
بیضایی در ادامه، با اشاره به موضوع خانه‌های خالی در کشور، تأکید کرد: وجود واحد‌های مسکونی خالی در مناطق مختلف، از جمله مناطق سه‌گانه تهران و حتی شهر‌های جدید و پروژه‌های مسکن مهر، نشان می‌دهد که سیاست‌گذاری‌های کلان این حوزه نیازمند بررسی جدی است. وی افزود: بر اساس برخی آمار‌های مطرح‌شده، تعداد واحد‌های مسکونی خالی در کشور حدود ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار واحد برآورد شده و برخی گزارش‌ها نیز از بیش از ۳ میلیون واحد حکایت دارند. مسئله مهم این است که خانه‌های خالی صرفاً به واحد‌های متعلق به دهک‌های پردرآمد محدود نمی‌شوند؛
بلکه در بخش مسکن حمایتی، که برای اقشار متوسط و کم‌درآمد طراحی شده، نیز با این مسئله مواجه هستیم. این کارشناس مسکن خاطرنشان کرد: وجود خانه‌های خالی هم در پروژه‌های مسکن حمایتی و هم در واحد‌های متعلق به گروه‌های پردرآمد نشان می‌دهد که برای حل مشکلات بازار مسکن، باید علاوه بر میزان مداخله دولت، کیفیت سیاست‌گذاری‌ها، نحوه عرضه زمین و تناسب واحد‌های ساخته‌شده با نیاز واقعی متقاضیان نیز مورد توجه قرار گیرد.
منبع: باشگاه خبرنگاران جوان
