باشگاه خبرنگاران جوان؛ رویا نادری – پرونده زندان رجایی‌شهر که سال‌ها به‌عنوان یکی از معضلات کالبدی و حاشیه‌ای کرج مطرح بود، اکنون به نقطه عطف تصمیم‌گیری مدیران شهری رسیده است. تخریب دیوارهای بلند این زندان اگرچه گامی رو به جلوست، اما کارشناسان هشدار می‌دهند که «لندمارک‌سازی» و صرفِ عملیات عمرانی نمی‌تواند دردهای این محدوده را دوا کند؛ چرا که کرج پیش از هر چیز تشنه فضاهای فرهنگی، ورزشی و تفریحی است.
محمدرضا برجی، کارشناس مدیریت شهری و معاون سابق فرهنگی و اجتماعی شهرداری کرج، با حضور در برنامه زنده «نگاه مردم» سیمای البرز، با واکاوی ابعاد این تغییر بزرگ شهری تأکید کرد: تغییر کاربری زندان رجایی‌شهر فراتر از یک جابجایی ساده، فرصتی طلایی برای اصلاح تصویر ذهنی کرج است؛ شهری که سال‌ها به داشتن زندان‌های متعدد شهرت داشت، امروز باید این ظرفیت را به سرمایه‌ای مولد برای ارتقای کیفیت زندگی شهروندان تبدیل کند.
کمبودهایی که آمارها فریاد می‌زنند برجی با استناد به پژوهش‌های ارائه‌شده در مجلس شورای اسلامی در سال ۱۴۰۰، بر کمبود شدید سرانه‌های فرهنگی، تفریحی و ورزشی در کلانشهر کرج تأکید کرد و گفت: برنامه‌ریزی برای این وسعت از اراضی شهری باید بازتاب‌دهنده نیازهای واقعی مردم باشد، نه طرح‌های از پیش تعیین‌شده‌ای که ارتباطی با دغدغه‌های روزمره ساکنان پیرامونی ندارد. این کارشناس مدیریت شهری با تفکیک میان دو حوزه «شهرسازی» و «مهندسی عمران» یادآور شد: شهرسازی چارچوب توسعه و روح حاکم بر فضاست و عمران تنها ابزار تحقق کالبدی آن است؛
بنابراین در پروژه رجایی‌شهر باید نگاه ما **«یک طرح فرهنگی و اجتماعی با مؤلفه‌های عمرانی»** باشد، نه برعکس. ۳ ضلع حیاتی در بازآفرینی رجایی‌شهر وی بازآفرینی شهری را فرآیندی فراتر از تخریب و نوسازی دانست و اجرای موفق این طرح را در گرو رعایت سه ضلع کلیدی برشمرد: ۱. بُعد کالبدی: ایجاد دسترسی‌های روان و پیوند ارگانیک این محدوده با بافت پیرامونی تا به «جزیره‌ای جداافتاده» بدل نشود. ۲. بُعد اجتماعی: فراهم‌سازی بستر حضور، تعامل و مشارکت واقعی شهروندان. ۳.
بُعد اقتصادی: تبدیل زمین‌های محدود و ارزشمند کرج به سرمایه‌ای مولد که ارزش عمومی آفریده و منافع آن مستقیماً به سبد رضایت اجتماعی شهروندان واریز شود فرصتی برای تقویت سرمایه اجتماعی این کارشناس مدیریت شهری در پایان با اشاره به مؤلفه‌های کلیدی چون اقتصاد مقاومتی، وحدت و امنیت ملی خاطرنشان کرد: توجه به مطالبات مردمی و خلق فضاهای عمومیِ کیفی، پیوندهای اجتماعی را محکم‌تر کرده و حس تعلق شهروندان را به کرج افزایش می‌دهد. ساماندهی زندان سابق رجایی‌شهر در نهایت نه یک پروژه بتنی، که آزمونی بزرگ برای بازسازی اعتماد عمومی و تقویت سرمایه اجتماعی در این کلانشهر است.
به دنبال تعطیلی و تخریب دیوارهای زندان رجایی‌شهر و باز شدن گره‌های کور توسعه شهری در کرج، مدیریت شهری از برنامه‌ریزی جامع برای احداث یک بوستان و فضای سبز فرامنطقه‌ای در وسعتی حدود ۶ هکتار در بخش جنوب شرقی این محدوده خبر داد؛ طرحی که پس از تکمیل مراحل طراحی و تصویب در شورای شهر، می‌تواند سرانه‌های ورزشی و رفاهی این نقطه از کلانشهر کرج را به طور چشمگیری ارتقا دهد.
معاون فنی و عمرانی شهرداری کرج با حضور در برنامه زنده تلویزیونی «نگاه مردم» سیمای البرز، جزئیات تازه‌ای از روند ساماندهی و تعیین تکلیف اراضی زندان سابق رجایی‌شهر را تشریح کرد و از عزم جدی مدیریت شهری برای تبدیل بخشی از این اراضی به فضای سبز و پارک فرامنطقه‌ای خبر داد.
این مسئول با اشاره به اینکه مسئولیت اجرای بخش فضای سبز این محدوده بر عهده شهرداری کرج است، افزود: برای تدوین طرح اولیه این مجموعه، کارگروه‌های تخصصی در حوزه‌های معماری، شهرسازی و سازمان پارک‌ها و فضای سبز شهرداری به‌طور فشرده همکاری کرده‌اند و در حال حاضر طرح پیشنهادی در مرحله بررسی کارشناسی قرار دارد.
وی با بیان اینکه برآوردهای اولیه مالی برای اجرای این طرح انجام شده است، تأکید کرد: برای ورود به فاز اجرایی و عملیات عمرانی، طرح باید مراحل نهایی بررسی و تصویب را در شورای اسلامی شهر کرج طی کند تا پس از تأیید نهایی، اقدامات متناسب با جدول زمان‌بندی آغاز شود.
تلفیق فضای سبز با کارکردهای ورزشی و درمانی معاون فنی و عمرانی شهرداری کرج با تأکید بر کمبود سرانه‌های تفریحی و ورزشی در این محدوده گفت: در طراحی این پارک فرامنطقه‌ای، علاوه بر توسعه فضای سبز پایدار، ایجاد امکانات و فضاهای ورزشی نیز به‌طور ویژه دیده شده است تا شهروندان بتوانند از فضایی استاندارد برای ورزش، تفریح و گذران اوقات فراغت بهره‌مند شوند.
وی با اشاره به هم‌زمانی این طرح با احداث بیمارستان در مجاورت این محدوده تصریح کرد: تلفیق کاربری‌های درمانی و فضای سبز می‌تواند تأثیر بسزایی در ارتقای کیفیت خدمات شهری و بهبود شاخص‌های زیست‌محیطی این بخش از کرج داشته باشد؛ لذا هماهنگی دقیق میان کاربری‌های مختلف و شبکه دسترسی پیرامونی از جمله راه‌های شمالی، جنوبی و مسیر ۳۵ متری شرقی با دقت رصد و برنامه‌ریزی شده است.
استفاده از ظرفیت بخش خصوصی و اجرای مرحله‌ای پروژه این مسئول با اشاره به حجم بالای هزینه‌های عمرانی و محدودیت منابع مالی شهرداری که عمدتاً از محل درآمدهای محلی تأمین می‌شود، یادآور شد: با توجه به گستردگی پروژه، استفاده از ظرفیت مشارکت بخش خصوصی به عنوان یک راهکار راهبردی در دستور کار قرار دارد تا امکان سرعت‌بخشی به اجرای بخش‌های مختلف طرح فراهم شود. وی درباره آخرین وضعیت میدانی محدوده زندان سابق رجایی‌شهر نیز توضیح داد: عملیات تخریب دیوارها و پاک‌سازی کامل محدوده با موفقیت انجام شده و اکنون زمینه برای پیاده‌سازی کاربری‌های مصوب کمیسیون ماده ۵ فراهم است.
با این حال، با توجه به وابستگی پیشرفت کار به تأمین اعتبار و طی مراحل قانونی، اجرای طرح به‌صورت مرحله‌ای پیش خواهد رفت تا هدف نهایی یعنی افزایش کیفیت زندگی شهروندان محقق شود.
منبع: باشگاه خبرنگاران جوان
