مجید قربانی در پنل معاونت پیشگیری و درمان ستاد مبارزه با موادمخدر با عنوان «گام‌های نوین در کاهش تقاضای مواد» در دومین روز از نوزدهمین کنگره دانش اعتیاد درباره موضوع تحول در پیشگیری از اعتیاد با تغییر رویکرد از نگاه سنتی به مدرن پرداخت و گفت: در برنامه هفتم توسعه تکلیف شده است که نرخ شیوع اعتیاد تا پایان برنامه ۱۰ درصد کاهش یابد و ما باید سالانه دو درصد کاهش در نرخ شیوع اعتیاد داشته باشیم. وی با اشاره به تعریف اعتیاد در نگاه سنتی گفت: در این نگاه، باور بر این بود که باید از بروز این بیماری پیشگیری کنیم.
قربانی افزود: نگاه سنتی به پیشگیری از اعتیاد همچنان نشان می‌دهد که برنامه‌ها ثابت و تکلیفی هستند و دستگاه‌ها با اختصاص بودجه‌های کلان به اقدامات خود در این زمینه می‌پرداختند؛ اما طی یک سال اخیر، با اتخاذ رویکردی تحولی، مقرر شده است که همین مدل نیز دستخوش تغییر شود. مدیرکل پیشگیری ستاد مبارزه با موادمخدر خاطرنشان کرد: اگر عمر مبارزه با موادمخدر را معادل عمر انقلاب شکوهمند اسلامی بدانیم، حدود یک دهه است که در حوزه پیشگیری فعالیت کرده‌ایم؛ اما در تلاش هستیم نوع نگاه خود را از سنتی به مدرن تغییر دهیم.
وی اعتیاد را بیماری‌ای مغزی، پیچیده و عودکننده دانست و بیان کرد: در حوزه درمان، با بدبینانه‌ترین برآورد، با ۶ میلیون فرد مواجه هستیم؛ اما در حوزه پیشگیری در بازه سنی ۱۵ تا ۶۴ سال حدود ۶۰ میلیون نفر مخاطب داریم. قربانی با بیان اینکه پیشگیری شامل توانمندسازی فرد، جامعه و سایر ابعاد مرتبط است، گفت: پیشگیری در دو سطح انجام می‌شود. همچنین، یکی از اقدامات موردنظر باید تهیه اطلس موقعیت‌های آسیب‌خیز باشد تا بتوانیم به‌طور مستقیم، افراد در معرض خطر را هدف قرار دهیم.
وی با اشاره به تغییر رویکردها در نگاه تحولی به پیشگیری از اعتیاد افزود: در این نگاه، تمام گروه‌های هدف مدنظر قرار دارند و پیشگیری تنها از سنین مدرسه آغاز نمی‌شود، بلکه به سنین پایین‌تر نیز گسترش می‌یابد. قربانی تصریح کرد: نگاه ما به پیشگیری باید تغییر کند، روش‌ها باید به‌روز شوند و با رویکرد تحولی انطباق پیدا کنند. وی با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از برنامه‌های اثربخش در رویکرد تحولی به پیشگیری از اعتیاد ادامه داد: در سالیان اخیر، برنامه‌های خوبی در این حوزه تدوین شده‌اند؛ اما مورد استفاده قرار نگرفته‌اند.
این برنامه‌ها باید بازبینی شوند و مورد استفاده قرار گیرند. قربانی تصریح کرد: در نگاه تحولی، برنامه‌ها باید از نظر اثربخشی ارزیابی شوند و مهارت‌های زندگی، مانند فرزندپروری و مراقبت از خود، باید در رأس اقدامات قرار گیرند. همچنین، باید از پیشگیری فردمحور به سمت پیشگیری چندسطحی و نظام‌مند حرکت کنیم. مدیرکل پیشگیری ستاد مبارزه با موادمخدر با تأکید بر اینکه در عصر جدید نمی‌توان وجود ابزارهای هوشمند را نادیده گرفت، گفت: فرزندان از سنین پایین با این ابزارها ارتباط برقرار می‌کنند و ما نیز نمی‌توانیم از آن‌ها غافل شویم؛
بنابراین، اگر برنامه‌ها به‌صورت هوشمندانه پیش نروند، نمی‌توانیم در حوزه پیشگیری موفق باشیم. در این راستا، به تحول در نظام پیشگیری از اعتیاد در جمهوری اسلامی ایران نیاز داریم. وی با اشاره به وجود داده‌های فراوان در حوزه‌های مختلف در ستاد مبارزه با موادمخدر، ابراز امیدواری کرد که از این داده‌ها در برنامه تحولی بهره‌برداری شود و گفت: علم‌محوری، انسان‌محوری، خانواده‌محوری، جامعه‌محوری و فناوری‌محوری هوشمند، از محورهای مورد توجه در برنامه تحولی پیشگیری از اعتیاد هستند. دکتر محمدعلی حسنی؛
مشاور معاونت پیشگیری و درمان ستاد مبارزه با موادمخدر نیز در این پنل با تأکید بر ضرورت تحول در نظام پیشگیری از اعتیاد و حرکت از رویکرد سنتی به پیشگیری دیجیتال، گفت: برای موفقیت در این حوزه باید با شناخت دقیق نسل دیجیتال، تولید محتوای تعاملی و متناسب با گروه‌های هدف و بهره‌گیری از هوش مصنوعی، شبکه‌های اجتماعی و ابزارهای نوین فناوری، زمینه تغییر رفتار و کاهش تقاضای مواد را فراهم کنیم.
وی با اشاره به ضرورت پایش و تحلیل هوشمند محتواها و داده‌های موجود، بر اهمیت ارزیابی اثربخشی برنامه‌های پیشگیری، استفاده از ظرفیت سازمان‌های مردم‌نهاد، رعایت ملاحظات اخلاقی و حفظ حریم خصوصی در فضای مجازی تأکید کرد و تدوین سند هوش مصنوعی در حوزه مبارزه با موادمخدر و ایجاد سازوکار هماهنگ برای مدیریت و توسعه پیشگیری دیجیتال با مشارکت دستگاه‌های مسئول را ضروری دانست.
منبع: آوش
