جوان آنلاین: هفتمین آیین اهدای نشان «سرو سیمین پارسی‌جان» روز گذشته در حوزه هنری برگزار شد. در این مراسم، ضمن تجلیل از سه چهره فعال در حوزه زبان و ادبیات فارسی، سخنرانان به اهمیت پاسداری از زبان فارسی، نقش میراث مکتوب در حفظ هویت فرهنگی ایرانیان و جایگاه زبان در آثار هنری و نمایشی پرداختند. یکی از این برگزیدگان امرالله احمدجو نویسنده و کارگردان نام‌آشنای کشورمان بود که زبان فارسی را از ارکان مهم هویتی ایرانیان می‌داند.
در کنار این فیلمساز پیشکسوت چهره‌های شاخص دیگری از جمله اکبر ایرانی، مدیر پژوهشگاه میراث مکتوب، و یدالله گودرزی، شاعر، نویسنده و مدیر کانال «آیین سخن» به عنوان سه چهره برگزیده، موفق به دریافت نشان سرو سیمین شدند. هفتمین آیین اهدای نشان «سرو سیمین پارسی‌جان» با تجلیل از سه چهره فعال زبان فارسی در حوزه هنری برگزار شد. در ابتدای این مراسم، ناصر فیض، مدیر دفتر پاسداشت زبان فارسی حوزه هنری، با تأکید بر نقش زبان فارسی در شکل‌گیری هویت ایرانی گفت: زبان فارسی هویت ماست و آنچه ما را به‌عنوان ایرانی به دیگران معرفی می‌کند، از طریق این زبان منتقل می‌شود.
او با اشاره به توجه حوزه هنری به زبان و ادبیات فارسی از ابتدای تأسیس این مجموعه اظهار کرد: حوزه هنری همواره به ادبیات و زبان فارسی توجه ویژه‌ای داشته است؛ اما در ادامه، این ضرورت احساس شد که افرادی که دلسوزانه برای زبان فارسی فعالیت می‌کنند، شناسایی و معرفی شوند. همین که بتوانیم در این مسیر مشارکت داشته باشیم، احساس می‌کنیم بخشی از وظیفه خود را انجام داده‌ایم.
فیض با بیان اینکه برگزیدگان این دوره پیش از دریافت نشان نیز از سوی مردم و نخبگان مورد توجه قرار گرفته‌اند، ابراز امیدواری کرد که برگزاری این آیین زمینه توجه بیشتر به زبان فارسی را فراهم کند و مسئولان نیز با حساسیت و جدیت بیشتری در این حوزه فعالیت کنند. مدیر دفتر پاسداشت زبان فارسی همچنین با اشاره به تأکید‌های رهبر شهید انقلاب بر اهمیت زبان فارسی گفت: توجه ویژه ایشان به زبان فارسی در قالب مجموعه‌ای از مطالب و دیدگاه‌ها منتشر شده است که در آن، راهکار‌ها و نقد‌های متعددی درباره این موضوع مطرح شده است.
در بخش دیگری از این مراسم امرالله احمدجو، نویسنده و کارگردان هم به عنوان یکی از سه شخصیت دریافت‌کننده نشان «سرو سیمین پارسی‌جان» گفت: بعد از معرفی فعالیت‌های دیگر دوستان نامزد دریافت سرو سیمین، متوجه شدم که در مقایسه با آن دو بزرگوار دیگر من با دست خالی آمده‌ام. از زحماتی که این عزیزان در این راه کشیده‌اند، بسیار آموخته‌ام.
تلاش برای واژه‌گزینی در سریال سلماناحمدجو با اشاره به اینکه اتفاقاً الآن چند ماه است که مشغول ساختن دوران ساسانی در سریال سلمان فارسی هستیم، افزود: ما فکر می‌کردیم گفت‌و‌گو‌های این دوره زمانی را خوب نوشته‌ایم، اما متوجه شدیم که در آن تاریخ هنوز حمله اعراب اتفاق نیفتاده است و شخصیت‌های داستان باید تا حد امکان به زبان فارسی سِره صحبت کنند! از همان‌جا دشواری، پیچیدگی و سختی این قضیه برای ما آشکار شد. مرتب با مسئله تکرار واژه‌ها و یافتن جایگزین‌های فارسی برای کلماتی روبه‌رو می‌شدیم که معادل مناسبی برای آنها پیدا نمی‌کردیم.
مثلاً برای کلمه «حتی» که واژه‌ای «عربی» است نتوانستیم جایگزین فارسی مناسبی پیدا کنیم. در بسیاری از موارد، ناچار بودیم بار‌ها کلمات و عبارت‌های مختلف را امتحان کنیم تا به واژه‌ای برسیم که هم فارسی باشد و هم مفهوم را به‌درستی منتقل کند. این پیشکسوت سینما و تلویزیون اظهار کرد: در این مسیر، واژه‌هایی را به کار بردیم و کوشیدیم تا جایی که امکان دارد، از واژه‌های فارسی استفاده کنیم؛ البته به‌گونه‌ای که زبان همچنان روان، مأنوس و قابل‌فهم باقی بماند، زیرا صرف فارسی بودن یک واژه کافی نیست، واژه باید برای مخاطب قابل‌درک باشد.
گاهی واژه‌ای پیدا می‌کردیم که آن‌قدر دور از ذهن بود که حتی برخی از افراد آشنا با زبان نیز ممکن بود به‌راحتی متوجه منظور ما نشوند. برای نمونه، در مورد واژه «قانون» نیز به دنبال جایگزینی بودیم که «فردید» را پیدا کردیم، اما این کلمه حتی برای بعضی از خواص هم خیلی دور از ذهن است و ممکن است که متوجه نشوند راجع به چه چیزی صحبت می‌کنیم.
خاطره یک حکایت جالبنویسنده و کارگردان سریال خاطره‌انگیز «روزی روزگاری» در ادامه با اشاره به مجموعه شعری «علی‌نامه» که از سوی پژوهشگاه میراث مکتوب منتشر شده است با ذکر خاطره‌ای گفت: من زمانی که کودک بودم، در روستا‌ها و در مجالس و محافل، حکایت‌های مختلفی می‌شنیدم. گاهی کتاب‌هایی هم خوانده می‌شد و با قهرمانان شاهنامه، از جمله رستم و سهراب و اسفندیار، آشنا شده بودیم. از سوی دیگر، از طریق روضه‌خوانی، تعزیه و موعظه نیز با شخصیت حضرت علی (ع) آشنایی داشتیم. در ذهن ما، میان این دو جریان فرهنگی و دو شخصیت بزرگ، وجه اشتراکی وجود داشت: پهلوانی، شجاعت و بزرگی.
احمدجو افزود: به یاد دارم زمانی که دانش‌آموز دبستان بودم، یکی از همین خاله‌ها (اشاره به شخصیت خاله لیلا در سریال ماندگار روزی روزگاری) حکایتی تعریف کرد. می‌گفت روزی حضرت علی (ع) و رستم در تنگه‌ای به یکدیگر رسیدند؛ تنگه‌ای که تنها یک نفر می‌توانست از آن عبور کند و یکی باید کرنش کند و کج بشود تا آن یکی رد بشود. آنها چکار کردند؟! در نهایت، به جای آنکه یکی در برابر دیگری سر فرود آورد، با پاهایشان کوه‌ها را به کناری هل دادند و تنگه را گشودند تا بتوانند به‌راحتی از کنار هم عبور کنند. این حکایت، فارغ از جزئیات تاریخی آن، برای من حامل معنای عمیقی بود.
ببینید چه معنا‌هایی در حفظ این دو جریان فکری، ذهنی و فرهنگی در میان ایرانیان نهفته است. وی تأکید کرد: ما در کنار تاریخ اجتماعی، تاریخ سیاسی، جنگ‌ها و دیگر وجوه تاریخی خود، تاریخ زبان نیز داریم؛ تاریخی که قهرمانان بزرگ و چهره‌های نامداری، چون حکیم ابوالقاسم فردوسی در شکل‌گیری و ماندگاری آن نقشی اساسی داشته‌اند. این میراث فرهنگی و زبانی، بخشی مهم از هویت ماست و باید آن را حفظ کنیم.
وضعیت نامطلوب زبان فارسی در آثار سینما و تلویزیوننویسنده و دستیار اول کارگردان سریال سلمان فارسی در پاسخ به پرسش خبرنگار «جوان» در مورد شرایط زبان فارسی در آثار سینمایی و تلویزیونی تأکید کرد: مجموعاً متأسفانه وضعیت استفاده از زبان فارسی مطلوب نیست. این مسئله دلایل گوناگونی دارد که بررسی دقیق آنها به بحثی مفصل نیازمند است و کارشناسان باید از جنبه‌های مختلف به آن بپردازند. بااین‌حال، آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، ضرورت توجه جدی‌تر به جایگاه زبان در حفظ هویت فرهنگی و تاریخی جامعه است.
امیدوارم این موضوع به هر شکل ممکن، اهمیت بیشتری پیدا کند و حساسیت عمومی نسبت به آن افزایش یابد. احمدجو ادامه داد: زبان یکی از شاخص‌ترین محور‌های هویت هر جامعه است. زبان تنها وسیله ارتباط میان انسان‌ها نیست، بلکه حامل تاریخ، فرهنگ، اندیشه و تجربه‌های مشترک یک ملت نیز به شمار می‌رود. اگر زبان خود را از دست بدهیم، بخش مهمی از هویت و میراث فرهنگی‌مان را نیز از دست خواهیم داد. این مسئله درباره زبان فارسی اهمیت دوچندانی دارد؛ زبانی که در طول تاریخ، برای حفظ و استمرار آن تلاش‌های فراوانی صورت گرفته است.
زبان رکن هویت ایرانیاین پیشکسوت سینما و تلویزیون با اشاره به اینکه زبان فارسی در دوره‌های مختلف، با دشواری‌ها و تهدید‌های بسیاری روبه‌رو بوده است اظهار کرد: پس از حمله اعراب و در دوره‌های بعد، از جمله دوران حمله مغول و هجوم اقوام گوناگون، تداوم زبان فارسی با چالش‌های جدی مواجه شد. ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی و عوامل تاریخی دیگر، همواره در معرض حمله و تهاجم قرار داشته است. با این حال، زبان فارسی توانسته است در فراز و نشیب‌های تاریخی به حیات خود ادامه دهد و به یکی از مهم‌ترین ارکان هویت ایرانی تبدیل شود.
اهمیت این موضوع زمانی روشن‌تر می‌شود که به نقش زبان در تاریخ فتوحات و سلطه بر سرزمین‌ها توجه کنیم. زبان صرفاً ابزار گفت‌و‌گو نیست، بلکه می‌تواند به عاملی برای حفظ استقلال فرهنگی یا، برعکس، وسیله‌ای برای تحمیل سلطه فرهنگی تبدیل شود. وی تأکید کرد: با توجه به تجربه‌های تاریخی، امروز نیز باید نسبت به تهدید‌هایی که ممکن است هویت زبانی و فرهنگی ما را تضعیف کنند، هوشیار باشیم. شکل این تهدید‌ها لزوماً مانند گذشته نظامی و آشکار نیست؛ گاهی از راه ارتباطات گسترده، رسانه‌ها، اینترنت و ابزار‌های نوین ارتباطی و در قالب جریان‌های پیوسته و نامرئی فرهنگی عمل می‌کند.
در چنین شرایطی، ممکن است واژه‌ها، الگو‌های زبانی و شیوه‌های بیان بیگانه، بدون توجه به ظرفیت‌های زبان فارسی و ضرورت استفاده از معادل‌های مناسب، به‌تدریج در گفتار و نوشتار ما رواج پیدا کنند. احمدجو در پایان خاطرنشان کرد: همان‌گونه که زبان فارسی در طول تاریخ توانسته است در برابر دگرگونی‌ها و فشار‌های گوناگون دوام بیاورد، امروز نیز حفظ و تقویت آن به توجه، مسئولیت‌پذیری و مشارکت همه ما نیاز دارد.
البته مسئله، مخالفت با ارتباطات جهانی یا بهره‌گیری از فناوری‌های نوین نیست بلکه ضرورت استفاده آگاهانه از این امکانات و حفظ توانایی زبان فارسی برای پاسخ‌گویی به نیاز‌های روز است. بخشی از نخبگان به زبان فارسی آسیب می‌زنند!در ادامه مراسم، یدالله گودرزی، شاعر، نویسنده و مدیر کانال «آیین سخن»، به عنوان یکی از دریافت‌کنندگان نشان «سرو سیمین پارسی‌جان» با اشاره به آغاز فعالیت‌های خود در حوزه پاسداشت زبان فارسی گفت: از سال ۱۳۹۵ به این فکر افتادم که در این حوزه فعالیت کنم؛ چراکه در آن زمان فعالیت‌های کمتری در این زمینه انجام می‌شد.
امروز دفتر پاسداشت زبان فارسی در این مسیر فعالیت می‌کند و امیدوارم بتوانیم زیرساخت‌های لازم را فراهم کنیم و دامنه این فعالیت‌ها را گسترش دهیم. گودرزی با تأکید بر ضرورت نگاه متعادل و نقادانه به موضوع زبان فارسی اظهار کرد: معتقدم بخشی از نخبگان ما نیز در حوزه زبان فارسی به این زبان آسیب می‌زنند. نهاد‌ها و سازمان‌های متعددی در این زمینه فعالیت می‌کنند که نمی‌دانم خروجی برخی از آنها چیست؛ اما دفتر پاسداشت زبان فارسی با وجود سابقه نه‌چندان طولانی، عملکرد خوبی داشته است.
در ادامه، اکبر ایرانی، مدیر پژوهشگاه میراث مکتوب، دیگر دریافت‌کننده نشان «سرو سیمین پارسی‌جان» با اشاره به گستردگی نسخه‌های خطی فارسی و ضرورت فراهم کردن دسترسی به آنها اظهار کرد: تخمین زده می‌شود بیش از یک میلیون نسخه خطی فارسی وجود داشته باشد که دسترسی به بخش زیادی از آنها آسان نیست. با این حال، توانسته‌ایم حدود ۵۰ هزار نسخه دیجیتال را گردآوری کنیم. ایرانی با تأکید بر اهمیت استمرار و پایداری در فعالیت‌های فرهنگی گفت: یکی از عواملی که یک کار را ماندگار می‌کند، استقامت است.
می‌دانستم حاصل این فعالیت‌ها آثاری خواهد بود که ماندگار می‌شوند، زیرا زبان فارسی حامل فرهنگ و مقوم فرهنگ ملی ماست. او در پایان با تأکید بر ضرورت توجه به شیوه نگارش فارسی گفت: اگر مدعی پاسداری از زبان فارسی هستیم، نباید این عنصر را کنار بگذاریم. بی‌توجهی به زبان و شیوه درست نوشتن می‌تواند به وضعیتی منجر شود که نسل امروز به نگارش شکسته روی بیاورد یا حتی فارسی ننویسد.
منبع: جوان آنلاین
