کاهش حدود ۶۵درصدی ذخایر موشک‌های رهگیر «پاتریوت» آمریکا و افت چشمگیر موجودی سامانه «تاد»، نشانه‌ای از هزینه‌های راهبردی جنگ با ایران و محدودیت‌های توان نظامی واشنگتن در مدیریت همزمان چند جبهه است.
همشهری آنلاین – گروه سیاسی: اندیشکده نظامی «دیفنس سکیوریتی آسیا» به تازگی در گزارشی، به بررسی وضعیت ذخایر تسلیحات راهبردی آمریکا، به‌ویژه در حوزه «موشک‌های رهگیر» و نگرانی‌های مطرح دراین زمینه دراین کشور پرداخته است که مهم‌ترین محورهای آن را در ادامه می‌خوانید:
وضعیت ذخایر موشکی آمریکا
برآوردهای ژوئیه ۲۰۲۶ (تیر – مرداد ۱۴۰۵) نشان می‌دهد جنگ با ایران فشار چشمگیری بر ذخایر دفاع موشکی آمریکا وارد کرده‌است. براساس ارزیابی‌های کارشناسان، موجودی موشک‌های رهگیر پاتریوت به حدود ۷۵۹ تا ۸۲۷ فروند و ذخایر سامانه تاد به حدود ۲۳۴ تا ۲۷۸ فروند کاهش یافته‌است.
پاتریوت: کاهش از حدود ۲هزارو۳۳۰ فروند پیش از جنگ به کمتر از ۸۳۰ فروند؛ معادل افت تقریبی ۶۵ درصدی.
تاد: کاهش از حدود ۴۵۲ فروند پیش از جنگ به محدوده ۲۳۴ تا ۲۷۸ فروند.
عامل اصلی: مصرف گسترده رهگیرها در جنگ ۴۰ روزه و ادامه درگیری‌ها پس از فروپاشی آتش‌بس
این ارقام برآوردهایی مبتنی بر اسناد بودجه‌ای، سوابق خرید، گزارش‌های مصرف مهمات و فرضیات عملیاتی هستند. بنابراین نباید آنها را آمار قطعی ذخایر محرمانه آمریکا تلقی کرد.
پیامدهای عملیاتی کاهش ذخایر
تغییر در دکترین دفاع موشکی
کاهش تعداد رهگیرها، فرماندهان آمریکایی را ناچار می‌کند میان حفاظت فوری از نیروها و حفظ مهمات برای درگیری‌های آینده توازن برقرار کنند. این وضعیت ممکن است به کاهش تعداد موشک‌های شلیک‌شده علیه هر هدف، اولویت‌بندی تهدیدها و پذیرش خسارت محدود در برخی موقعیت‌ها منجر شود.
افزایش احتمال عبور موشک‌ها از سپر دفاعی
حتی سامانه‌های پیشرفته نیز قادر به رهگیری صددرصدی تهدیدها نیستند. حملات ترکیبی شامل موشک‌های بالستیک، موشک‌های کروز و پهپادها می‌توانند ظرفیت حسگرها، پرتابگرها و ذخایر مهمات را همزمان تحت فشار قرار دهند. درچنین شرایطی، کاهش تعداد رهگیرهای اختصاص‌یافته به هر تهدید، ممکن است احتمال عبور موشک‌ها و آسیب به پایگاه‌ها را افزایش دهد.
محدودیت در جایگزینی سامانه‌ها
موشک‌های پاتریوت و تاد برای مقابله با تهدیدهای بالستیک پیشرفته طراحی شده‌اند و جایگزینی آنها با تسلیحات ارزان‌تر ضدپهپادی امکان‌پذیر نیست. همچنین، کارایی تاد به رادارهای تخصصی AN/TPY-۲ وابسته است. بنابراین، کمبود تجهیزات پشتیبان نیز می‌تواند توان عملیاتی این سامانه را محدود کند.
چرا افزایش تولید، کمبود را سریع جبران نمی‌کند؟
برآوردها ظرفیت تولید سالانه حدود ۶۰۰ تا ۶۵۰ موشک PAC-۳ MSE و نزدیک به ۹۶ موشک تاد را نشان می‌دهند. این میزان در مقایسه با مصرف احتمالی در یک جنگ پرتلفات کافی نیست.
برنامه توسعه تولید: توافق‌های اعلام‌شده با شرکت لاکهید مارتین در ژانویه ۲۰۲۶، افزایش ظرفیت سالانه به حدود ۲۰۰۰ موشک پاتریوت و ۴۰۰ موشک تاد تا حوالی سال ۲۰۳۰ را هدف‌گذاری کرده‌اند.
محدودیت صنعتی: تولید این تسلیحات به قطعات تخصصی، مواد پیشران، سامانه‌های هدایت، نیروی انسانی ماهر و آزمایش‌های کیفی وابسته است.
زمان تحویل: چرخه تولید و تحویل بسیاری از این موشک‌ها حدود دو تا چهار سال طول می‌کشد.
منابع مالی: برنامه بودجه‌ای سال مالی ۲۰۲۷، حدود ۹۵میلیارد دلار برای مهمات و ۲۱میلیارد دلار اعتبار تکمیلی جنگی درنظر گرفته است.
نتیجه: افزایش بودجه به‌تنهایی نمی‌تواند کمبود جاری را رفع کند. بازسازی ذخایر پیش از جنگ دست‌کم ۳ سال زمان می‌برد و ایجاد ذخایر کافی برای یک جنگ گسترده با قدرتی همتراز ممکن است طولانی‌تر باشد.
تأثیر بر رقابت نظامی با چین
کاهش ذخایر رهگیرها می‌تواند آمادگی آمریکا برای مواجهه احتمالی با چین در غرب اقیانوس آرام را تحت تأثیر قرار دهد. چین از توان موشکی گسترده‌ای برخوردار است و در یک درگیری احتمالی، می‌تواند پایگاه‌های هوایی، مراکز فرماندهی و زیرساخت‌های لجستیکی آمریکا را هدف حملات پرتعداد قرار دهد. مهم‌ترین پیامدهای این وضعیت عبارت است از:
کاهش عمق دفاعی: ذخایر محدود، توان مقابله مستمر با موج‌های متعدد حملات موشکی را کاهش می‌دهد.
مشکلات لجستیکی: فاصله‌های طولانی در اقیانوس آرام، انتقال و جایگزینی سریع مهمات را دشوار می‌کند.
رقابت میان جبهه‌ها: تخصیص رهگیرها به خاورمیانه می‌تواند منابع در دسترس برای دفاع از پایگاه‌های آمریکا در آسیا را کاهش دهد.
فاصله زمانی آسیب‌پذیری: ظرفیت تولید جدید ممکن است سال‌ها بعد افزایش یابد، درحالی‌که نیاز عملیاتی به دفاع موشکی فوری است.
فشار بر متحدان و تضعیف هماهنگی دفاعی
کاهش ذخایر آمریکا می‌تواند تأمین تسلیحات متحدان را نیز با مشکل مواجه کند:
اوکراین: این کشور تاکنون بیش از ۶۰۰ موشک رهگیر پاتریوت دریافت کرده، اما احتمال دارد برای دریافت محموله‌های جدید با محدودیت روبه‌رو شود.
عربستان و امارات: نیاز این کشورها به پشتیبانی سامانه تاد، رقابت بر سر منابع محدود را تشدید می‌کند.
سوئیس و سایر مشتریان پاتریوت: افزایش اولویت تأمین نیازهای آمریکا ممکن است تحویل سفارش‌های خارجی را به تأخیر بیندازد.
منبع: همشهری
